Αρχαιολογικά μυστήρια

(ΒΗΜΑ, 21/2/2010)

Ένα από τα μυστήρια της αρχαιολογίας και της ιστορίας της τεχνολογίας είναι οι «μεγάλες σφαιρικές πέτρες» της Κόστα Ρίκας. Περισσότερες από 1.000 τεράστιες και αρχαίες πέτρινες σφαίρες, «bolas grandes» όπως τις λένε στην Κόστα Ρίκα, είναι διάσπαρτες στο δέλτα του ποταμού Ντικίς. Οι περισσότερες έχουν διάμετρο τεσσάρων μέτρων και ζυγίζουν περισσότερο από 20 τόνους. 

Ο κόσμος έμαθε για αυτές τη δεκαετία του 1930, όταν η περιοχή αποψιλώθηκε για να δημιουργηθούν φυτείες με μπανάνες. Από τότε κανείς δεν έχει απαντήσει στο ερώτημα ποιος τις έφτιαξε: η φύση ή ο άνθρωπος; Είναι λείες, με σχήμα απολύτως σφαιρικό και λαξεμένες από ένα κάθε φορά συμπαγές κομμάτι βράχου. Η γεωλογική τους προέλευση είναι άλλο ένα μυστήριο, διότι το πέτρωμα από το οποίο είναι φτιαγμένες δεν υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή. 

Οι επιστήμονες τις έχουν συγκρίνει με πέτρινες μπάλες που υπάρχουν στο Μεξικό, οι οποίες όμως δεν έχουν το ίδιο τέλειο σχήμα και φινίρισμα. Κάποιοι θεωρούν πιθανόν ότι οι ανώνυμοι γλύπτες της Κόστα Ρίκα εμπνεύστηκαν από τους μεξικανικούς σφαιρικούς βράχους οι οποίοι έχουν φυσική, ηφαιστειακή προέλευση.

::

Μετάλλιο βλακείας

Διαχρονική οπισθοδρομικότητα

Έχω γράψει και παλαιότερα για τον ακροδεξιό καθολικό παπά Franz Schmidberger, μέλος της αδελφότητας Pius X, όταν του απονεμήθηκε το τιμητικό μετάλλιο βλακείας (Dodo), για τις δηλώσεις και ενέργειές του υπέρ της αίρεσης που πρεσβεύει και εναντίον όλων των άλλων! 

Η αδελφότητα αυτή αποτελεί μία ισχυρή τάση γερόντων στην καθολική εκκλησία που δεν αναγνωρίζει τον εκσυγχρονισμό, ο οποίος εισήχθη πριν από μερικές δεκαετίες στην οργάνωση της καθολικής εκκλησίας. Δηλώνει δε ότι εκπροσωπεί το καθολικό πνεύμα από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης (καταραμένη! που έλεγε και ο ιερός Χριστόδουλος) μέχρι την εποχή που έγιναν οι αλλαγές, πριν από μερικές δεκαετίες. Κύρια ένστασή τους είναι ότι η λειτουργία τελείται στις εθνικές γλώσσες και όχι στα λατινικά, όπως έκαναν οι πατέρες και πριν από αυτούς οι απόστολοι της εκκλησίας - γλουπ! πολλοί πατέρες μίλαγαν μόνο ελληνικά και την εθνική τους γλώσσα, άσε που οι απόστολοι ήταν αγράμματοι Εβραίοι και μάλλον δεν μιλούσαν τίποτα πέρα από τη μητρική τους γλώσσα. Αλλά το Άγιο Ψέμμα τους φώτισε και μάθανε όλοι λατινικά, οπότε πρέπει κι εμείς/αυτοί σήμερα να μιλάμε/νε λατινικά. 

Έχουν κι άλλες ενστάσεις κατά της σύγχρονης καθολικής εκκλησίας και του πάπα ειδικότερα, στον οποίο έχει αναγνωριστεί, σημειωτέον, το πρωτείο και από τους ορθοδόξους -να μην το ξεχνάμε- και μας εκπροσωπεί επαξίως! Αλλά η αίρεση Pius X. δεν ενδιαφέρεται να ταπώσει τους ορθοδόξους και τους προτεστάντες, αυτούς τους έχει στο τσεπάκι της. Θέλει πολύ περισσότερα, να γυρίσει στον Μεσαίωνα, όταν η εκκλησία είχε υπό τις διαταγές της ηγεμόνες και πολέμαρχους και διέθετε μια φωτισμένη "Ιερά Εξέταση", οπότε επέβαλε τάξη και πίστη στο ποίμνιο... 

Η τελευταία επίδοση του Schmidberger αφορούσε τον ίδιο το θεό: οι Εβραίοι, δήλωσε ο καθυστερημένος αυτός απόστολος του Μεσαίωνα, δεν προσεύχονται στον ίδιο θεό με τους χριστιανούς, γι' αυτό αποτελεί ατόπημα του πάπα η επίσκεψή του στη συναγωγή της Ρώμης. Το "αγαπάτε αλλήλους" δεν αναφέρεται στους άπιστους, λάθος καταλάβατε. Αγαπάτε τους δικούς σας που πληρώνουν κιόλας! Σιγά μην αγαπάμε τους τσαμπατζήδες... 

Θα πείτε, μα η χριστιανική θρησκεία αποτελεί συνέχεια και επέκταση της ιουδαϊκής (αρκεί να κοιτάξουμε τα ράσα και τα γένια των ορθοδόξων παπάδων), παρ' ότι βέβαια ο Ιησούς δεν έχει πει τίποτα για νέα θρησκεία. Μια συμπλήρωση είπε ότι θα κάνει με τη διδασκαλία του, όπως έκαναν συμπληρώσεις και επικαιροποιήσεις όλοι οι "δάσκαλοι" των Ιουδαίων... 

Μπα, ο Schmidberger επιμένει ότι οι Εβραίοι δεν αναγνωρίζουν τον τριαδικό θεό, αλλά μόνο τον πατέρα θεό που είναι διαφορετικός από αυτόν τον χριστιανών. Και, ναι μεν μέχρι την εμφάνιση του Ιησού, είχαν λόγο να μην γνωρίζουν τίποτα για τον τριαδικό θεό, αλλά από κει και πέρα έπρεπε να έχουν προσαρμοστεί. 

Βέβαια, του απαντάνε κάποιοι, επίσης καθολικοί θεολόγοι -ημιεπίσημα μόνο, γιατί στα φωναχτά θα γίνει μπάχαλο το μαγαζί-, ότι η τριαδικότητα δεν αναφέρεται πουθενά στις γραφές και αποτελεί μεταγενέστερη επινόηση του Τερτυλιανού και του Αθηναγόρα που ήθελαν να ανταγωνιστούν την ισχυρή αιγυπτιακή θρησκεία με τριάδα θεών επικεφαλής. Και η οποία τριαδικότητα τους δημιούργησε διαχρονικά καυγάδες, διαμάχες, αιρέσεις και πολέμους, μέχρι των ημερών μας, όπως βλέπουμε... Τίποτα ο Schmidberger και η ομάδα του, είπε και ελάλησε και δεν δίνει σημασία σε κανέναν και καμία εξουσία! 

Βέβαια, η κυρα-Μαρίκα και ο μπαρμπα-Μήτσος που ακουμπάνε οβολούς στο παγκάρι με την ελπίδα ότι θα έχουν μετά θάνατον μια καλύτερη ζωή από αυτή που τους έτυχε επί Γης, ουδόλως ενδιαφέρονται για τις θεολογικές λεπτομέρειες. Αυτοί ξέρουν την παναγίτσα και τον χριστούλη που κάνουν θαύματα κι εκεί ποντάρουν. Ο Schmidberger δεν απευθύνεται όμως στο χυδαίο όχλο, θέλει να ταπώσει τον πάπα αυτοπροσώπως, θέλει να τον προκαλέσει να επιβάλλει κάποια ποινή (πνευματική, ε;, φυλακές δεν διαθέτει πλέον ο πάπας) στον αιρετικό ή στην αιρετική ομάδα, ώστε να προκληθεί αναταραχή και να δημιουργήσουν οι αιρετικοί δικό τους ταμείο. Οραματίζονται μια νέα εποχή με διπλούς και τριπλούς πάπες, κάτι σαν την Αβινιόν, στο πιο οπισθοδρομικό - μάλιστα, γίνεται ακόμα πιο οπισθοδρομικά! 

Και να μην ξεχνάμε, αυτοί έχουν τα πρωτεία και οι ορθόδοξοι ακολουθούν! Εμείς, οι εκτός, απλά παρακολουθούμε και διασκεδάζουμε με τα προβλήματα που έχουν βάλει μόνοι στο λαιμό τους! Ήδη από καιρού τους πνίγουν, καθώς οι φορολογούμενοι πιστοί απομακρύνονται! Και, όπως έχω γράψει ήδη, δεν μετράει εδώ η εύκολη διαφυγή: "Εγώ το βλέπω διαφορετικά!" Αυτοί οι τύποι ορίζουν τη θρησκεία και την πίστη (των άλλων) και, όσοι ξεφεύγουν, απλά είναι αιρετικοί!

Καταστροφές περί την κάμβρια εποχή

Σε προηγούμενες αναρτήσεις και σε σχόλια έγινε συχνά αναφορά για τις καταστροφές της προκάμβριας και κάμβριας περιόδου. Παλαιότερα είχα αναρτήσει ένα κείμενο για μερικές σχετικά νεότερες καταστροφές που έχουν ενσωματωθεί στους μύθους διαφόρων λαών. Σκέφτηκα ότι είναι ενδιαφέρον να γίνει μια γενικότερη αναφορά στα θέματα αυτών των καταστροφών που δεν αφορούν μια περιοχή, ένα πληθυσμό ή κάτι τέτοιο, αλλά ολόκληρη τη Γη και πολλά ζωικά και φυτικά είδη.

Η ζωή ξεκίνησε κάπως, κάπου, κάποτε στη Γη υπό αδιευκρίνιστες μέχρι τώρα ακριβείς συνθήκες. Βέβαιο είναι ότι πριν από κάπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια η επιφάνεια του πλανήτη μας ήταν έρημη, καυτή κρούστα λάβας ηφαιστείων και τελείως αφιλόξενη για ζωή. Επί εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια ο πλανήτης μας βομβαρδιζόταν από μετεωρίτες που περιείχαν νερό και διάφορα χημικά στοιχεία. Σταδιακά δημιουργήθηκαν θάλασσες και ωκεανοί και η θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης μειώθηκε.

Από το θρυλικό πείραμα του Stanley Miller περί αβιογένεσης γνωρίζουμε ότι υπάρχει σίγουρα ένα μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο μπορεί να δημιουργήθηκαν στις θάλασσες υδατάνθρακες, αμινοξέα και άλλα οργανικά μόρια. Αυτά τα μόρια δεν συγκροτούσαν ακόμα «ζωή», αποτελούσαν όμως ήδη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια δομικούς λίθους που ήταν δυνατόν να εξελιχθούν στη μία ή στην άλλη κατεύθυνση, ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες.

Τα πρώτα έμβια όντα προ προέκυψαν από αυτά τα οργανικά μόρια, πρέπει να είχαν το μηχανισμό οργάνωσης πρωτόγονων βακτηρίων και να επιβίωναν σε ένα πλάσμα μεταβαλλόμενης σύνθεσης. Ο μεταβολισμός σ’ αυτά τα είδη πρέπει να ήταν μόνο στοιχειώδης.

Εκτιμάται ότι πριν από 3,4-3,8 δισεκατομμύρια χρόνια προέκυψε εξελικτικά μία στοιχειώδης φωτοσύνθεση, με την οποία τα κυανοβακτηρίδια προκαλούσαν διάσπαση του μορίου του νερού σε υδρογόνο και οξυγόνο. Το υδρογόνο αξιοποιήθηκε για τη συγκρότηση βιολογικών μορίων (σύνδεση με τον άνθρακα της ατμόσφαιρας), το οξυγόνο διέφευγε στην ατμόσφαιρα. Έτσι προέκυψε η πρώτη «οικολογική καταστροφή» στη Γη. Το οξυγόνο προκαλούσε ταχείες οξειδώσεις και δραστικές αλλοιώσεις των υλικών στην επιφάνεια της Γης. Η ζημιά περιορίστηκε μόνο από κάποια κύτταρα, τα οποία ήταν σε θέση να αξιοποιήσουν το οξυγόνο ως ενεργειακό υλικό, διαφορετικά θα επικρατούσε η καταστροφική οξείδωση και  δεν θα εξελισσόταν η ζωή.

Καταστροφές που εξελίχθηκαν παλαιότερα από 1 δισεκατομμύρια χρόνια, δεν άφησαν ίχνη και δεν είναι δυνατόν να τεκμηριωθούν, γιατί δεν έχουν εντοπιστεί απολιθώματα τέτοιας ηλικίας. Περίπου πριν από 630 εκατομμ. έτη αρχίζει η εποχή του Ediacarium, η οποία πήρε το όνομά της από τους Ενδιακαρανικούς Λόφους της Αυστραλίας.  Ζωικά είδη εκείνης της εποχής φαίνονται για μας σήμερα τερατώδη, κάτι σαν αυτά που επινοούν στα φιλμ επιστημονικής φαντασίας. Μερικά απολιθώματα από εκείνη την εποχή που εντοπίζονται σήμερα στην Αυστραλία, δεν είναι πάντα εύκολο στους ερευνητές να τα κατατάξουν, στα ζώα ή στα φυτά.

Η εποχή Ediacara κλείνει με μία ακόμα μαζική καταστροφή των ειδών στη Γη, από άγνωστο ακόμα αίτιο, το οποίο προφανέστατα προκάλεσε αλλαγή των περιβαλλοντικών συνθηκών. Τόσο σ’ αυτή την εποχή, όσο και στην αμέσως επόμενη κάμβρια εποχή, τεράστιος αριθμός ειδών εξαφανίστηκαν από την επιφάνεια της Γης και δεν προέκυψαν πλέον εκ νέου. Όσα είδη επιβίωσαν αποτέλεσαν τα ζώα και τα φυτά της κάμβριας εποχής.

Σχετικά νέα είναι, σε σχέση με τα φαινόμενα που περιγράφηκαν πριν, η κάμβρια εποχή, η οποία άρχισε πριν από περίπου 540 εκατ. και έληξε πριν από κάπου 490 εκατ. χρόνια. Κύριο χαρακτηριστικό των έμβιων ζώων αυτής της εποχής είναι τα είδη με προστατευτικό κέλυφος, τα οποία εξελίχθηκαν, αφού μπόρεσαν να προστατευτούν από τους μεγάλους θαλάσσιους θηρευτές της εποχής, διάφορα είδη ψαριών και μαλακίων.

Στην κάμβρια εποχή, η οποία πήρε το όνομα από τα Κάμβρια Όρη στην Ουαλία (Cambria είναι το λατινικό όνομα της Ουαλίας), είχαν εξελιχθεί ήδη όλα τα ζωικά είδη που γνωρίζουμε, έντομα, ασπόνδυλα και σπονδυλωτά (ψάρια).

Όλες αυτές οι καταστροφές και οι εξαφανίσεις ειδών δεν συμβαίνουν αστραπιαία, αλλά κλιμακώνονται στο χρόνο, συχνά σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Σημαντικότερα αίτια αυτών των καταστροφών πρέπει να ήταν ο βομβαρδισμός με μικρούς ή μεγάλους μετεωρίτες από το διάστημα και η έκρηξη ηφαιστείων επί της Γης, μαζί με τους σεισμούς και τις γεωλογικές επιπτώσεις τους.

Οι παλαιοντολόγοι συμφωνούν ότι 9 στα 10 είδη που παρουσιάστηκαν ποτέ στη Γη έχουν εξαφανιστεί οριστικά. Αυτό συνεχίστηκε και σ’ όλη τη μεταγενέστερη ιστορία της Γης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, χωρίς να είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε τις αλλαγές, λόγω της περιορισμένης διάρκειας ζωής των ανθρώπων και του ελάχιστου χρόνου ύπαρξης της επιστήμης, με τα ορθολογικά εργαλεία της οποίας μπορούμε να μελετούμε το παρελθόν. Γεγονός είναι, πάντως, ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα γύρω μας, αποτελεί μόνο μια στιγμιαία λήψη στην ιστορία της ζωής στη Γη, η οποία δεν είναι στατική αλλά μεταβάλλεται δραστικά σε κλίμακα εκατομμυρίων ετών.

Ψάχνουν το Θεό μακριά από τη θρησκεία

Διαχρονική οπισθοδρομικότητα

(ΕΘΝΟΣ, 23/1/2010)

Ο Χριστιανισμός «αιμορραγεί» στη Δύση, καθώς εκατομμύρια πιστοί πειραματίζονται με την πνευματικότητά τους αναζητώντας το κάτι που δεν τους προσφέρει το δόγμα στο οποίο βαπτίστηκαν.

Σε μια εποχή αβεβαιότητας, η στροφή στη θρησκεία και στην πνευματικότητα που παρατηρείται θεωρείται σχεδόν αυτονόητη. Διόλου αυτονόητη δεν είναι η επιλογή του θρησκεύματος, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί ότι ο Χριστιανισμός στη Δύση «αιμορραγεί» χάνοντας εκατομμύρια πιστούς, οι οποίοι αναζητούν περισσότερες απαντήσεις και λιγότερη παράδοση.

Η «προσφορά» είναι σχεδόν ανεξάντλητη και δεν περιορίζεται στις επικρατούσες θρησκείες, αλλά κυρίως στον δυτικό κόσμο λειτουργεί ένα άτυπο... σούπερ μάρκετ πίστης, όπου καθένας επιλέγει εκείνο που του ταιριάζει.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η θρησκευτικότητα είναι της μόδας, αρκεί να έχει μια εξωτική χροιά. Οπως η Μαντόνα και η Ντέμι Μουρ έγιναν οπαδοί της Καμπάλα, όπως ο Ρίτσαρντ Γκιρ και η Τίνα Τάρνερ πίστεψαν στον Βουδισμό, έτσι εκατομμύρια Αμερικανοί «πειραματίζονται» με την πνευματικότητά τους, ψάχνοντας κάτι που δεν τους προσφέρει το δόγμα στο οποίο τους βάφτισαν οι γονείς τους.

Σύμφωνα με έρευνα του 2008, το 44% των Αμερικανών έχει αλλάξει θρήσκευμα, αρκετοί δε περισσότερο από μία φορά και στην πλειοψηφία τους απομακρύνονται από όλες τις μεγάλες θρησκείες, στρεφόμενοι σε μικρά, συχνά φανατικά μεσσιανικά κινήματα. Σε μια κοινωνία όπου το να κάνεις πλαστική είναι πιο αποδεκτό από το να προσεύχεσαι όπως έκαναν οι παππούδες μας, ο Χριστιανισμός θεωρείται ξεπερασμένος.

Στη Γηραιά Ηπειρο η λέξη κλειδί δεν είναι η μόδα, αλλά η πνευματικότητα, την οποία αποζητούν πλέον εκατομμύρια άνθρωποι. Μόνο στη Γερμανία οι χριστιανικές εκκλησίες έχουν χάσει περισσότερους από 8 εκατομμύρια πιστούς μέσα στα προηγούμενα 30 χρόνια και το επιχείρημα είναι ότι δεν βρίσκουν απλές απαντήσεις στα ερωτήματά τους. «Ο κόσμος δεν ψάχνει την ηθική, αλλά εμπειρίες που μαρτυρούν την ύπαρξη του Θεού, εμπειρίες κοντά στον Θεό και στη φώτιση», εξηγεί ο ευαγγελιστής ιερέας Βόλφγκανγκ Μπίτνερ.

Οπότε, πολλοί εγκαταλείπουν τους καθεδρικούς ναούς και τις εκκλησίες και ψάχνουν ίχνη της θείας παρουσίας στα δάση, σε πολύχρωμους ναούς, σε βουνοκορφές ή με προσκυνήματα σε μακρινούς και εξωτικούς τόπους. Ορισμένοι αναζητούν τον ίδιο τους τον εαυτό, κάποιοι την επαφή με το θείο ή με το σύμπαν.

Πολλούς οπαδούς αποκτούν στην Ευρώπη οι «wicca», δηλαδή οι σύγχρονοι μάγοι που θεωρούν ολόκληρο το σύμπαν ζωντανό και έχει δύο θεότητες, μία αρσενική και μία θηλυκή. «Οι κρατούσες θρησκείες είναι διχαστικές», υποστηρίζει η «μάγισσα» από την Ελβετία Νικόλ Μάγιερ. «Υπόσχονται σωτηρία στον θάνατο και χωρίζουν τον κόσμο σε πιστούς και άπιστους. Πιστεύω ότι ο καθένας πρέπει να βρίσκει εκείνο που είναι σωστό για τον ίδιο. Ο ναός μου είναι η φύση που κάθε μέρα μου δίνει δύναμη».

Θρησκείες για κάθε γούστο

Κάθε τι διαφορετικό φαίνεται πιο ελκυστικό από όσα ήδη γνωρίζουμε. Με μεγάλη ευκολία χριστιανοί μεταπηδούν σε θρησκείες όπως το Ισλάμ, επειδή αποζητούν αυστηρούς κανόνες ή γίνονται μέλη φανατικών χριστιανικών αιρέσεων που απειλούν διαρκώς με τον ερχομό της Αποκάλυψης.

Δύσκολος είναι ο δρόμος και για όσους επιλέγουν τον Τζαϊνισμό, που επιβάλλει να φοράς προστατευτική μάσκα στο στόμα, έτσι ώστε να μη σκοτώσεις ούτε ένα τόσο δα πλασματάκι με την αναπνοή σου.

Αλλοι πάλι προτιμούν τον εσωτερικισμό, τον μυστικισμό και την ηρεμία που αποπνέουν διάφορα κινήματα εξ Ανατολής, που παράλληλα έχουν ευεργετικά αποτελέσματα και στο σώμα. Υπάρχει, για παράδειγμα ο «Δρόμος των διαμαντιών», που περιλαμβάνει τμήματα της βουδιστικής διδασκαλίας, ειδικά προσαρμοσμένα στον δυτικό τρόπο σκέψης και νοοτροπίας, και κερδίζει φανατικούς οπαδούς κυρίως στις σκανδιναβικές χώρες από όπου και ξεκίνησε.

Στη Βόρεια Ευρώπη, εξάλλου, αναβιώνει και η λατρεία της φύσης, η παλιά κέλτικη θρησκεία, οι οπαδοί της οποίας προσπαθούν να επιστρέψουν νοερά στην προχριστιανική περίοδο και πειραματίζονται με διαφόρων ειδών ελιξίρια.

Η τάση: Πιστεύω χωρίς να ανήκω...

Η πλέον συνηθισμένη τάση, ωστόσο, στην οποία φαίνεται ότι ανήκει περίπου το 25% των νέων Αμερικανών και δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίοι είναι το... «φτιάξτο μόνος σου». Διεθνώς αυτή η τάση αποκαλείται από τους κοινωνιολόγους «believing without belonging» (πιστεύω χωρίς να ανήκω κάπου) και σημαίνει ότι κάποιος δεν γίνεται μέλος μιας συγκεκριμένης εκκλησίας ή θρησκείας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πιστεύει στον Θεό ή σε κάποια ανώτερη δύναμη. Διαμορφώνει μόνος του την πίστη του και τον τρόπο ζωής που ακολουθεί, χωρίς να υπάρχει κάποιο όνομα γι’ αυτό το θρησκευτικό κράμα που έχει δημιουργήσει.

Φανατικοί και... οπισθοδρομικοί

Δεν είναι τυχαίο που στις ΗΠΑ πολλοί φονταμενταλιστές χριστιανοί (εκφραστές της άκρας Δεξιάς του Κυρίου όπως η ένωση «Christian Coalition of America») αντιδρούν εντονότατα σε μεταρρυθμίσεις που πρόκειται να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο μεγάλης μερίδας του πληθυσμού (όπως οι προωθούμενες από τον Ομπάμα αλλαγές στο σύστημα ιατροφαρμακευ τικής περίθαλψης).

«Οι εν λόγω ομάδες έχουν πολλά να χάσουν από τα συγκεκριμένα φιλολαϊκά μέτρα», δεδομένου ότι ουσιαστικά θρέφονται από την κοινωνική ανέχεια (με όλο και περισσότε ρους απελπι σμένους υποστηρικτές).

Εύστοχος σε έναν (στατιστικό έστω) βαθμό, ο Αμερικανός ερευνητής Γκρέγκορι Πολ παραβλέ πει, ωστόσο, μια σημαντική παράμετρο του όλου ζητήματος: το γεγονός πως η πίστη σε έναν Θεό αποτελεί μηχανισμό άμυνας, όχι μόνο απέναντι σε καθημερινά ζητήματα που έχουν «λύσει» οι ευημερούσες κοινωνίες (ανεργία, εγκληματικό τητα, περίθαλψη κ.ά.), αλλά και σε ζητήματα που δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν, όπως ο φόβος του θανάτου και η νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η ΕΥΗΜΕΡΙΑ... ΤΟΥΣ ΕΒΓΑΛΕ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ

Οσο πιο καλά περνάς τόσο λιγότερο πιστεύεις...

Πίστη στον Θεό και κοινωνική ευημερία δεν πάνε μαζί. Και όχι μόνο δεν πάνε μαζί, αλλά κινούνται αντιστρόφως ανάλογα. Οσο ισχυρότερη είναι η μία, τόσο πιο αδύναμη είναι η άλλη και τούμπαλιν.

Αυτό είναι το πόρισμα έρευνας με τον τίτλο «Η χρόνια συνάρτηση της λαϊκής θρησκευτικότητας προς δυσλειτουργικές ψυχοκοινωνικές συνθήκες», η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην ψηφιακή επιθεώρηση «Εξελικτική Ψυχολογία» ( www.epjournal.net).

Αφού πρώτα έβαλε στη «ζυγαριά» τα δεδομένα 17 ανεπτυγμένων χωρών (Ιαπωνίας, Αυστραλίας, Καναδά, Νέας Ζηλανδίας, ΗΠΑ και 12 ευρωπαϊκών κρατών), ο συντάκτης της έκθεσης, ο Αμερικανός παλαιοντολόγος Γκρέγκορι Πολ, διαπίστωσε πως η κοινωνική ευημερία είναι μεγαλύτερη στις κοινωνίες που το θρησκευτικό αίσθημα είναι μικρότερο.

Πιο συγκεκριμένα, από τη μια μεριά της ερευνητικής πλάστιγγας ο Πολ έβαλε 25 «μέτρα» κοινωνικοοικονομικής σταθερότητας (ποσοστά εγκληματικότητας, αυτοκτονιών, κρατικής διαφθοράς, ανεργίας, διαζυγίων κ.ά.) και από την άλλη εννέα «σταθμά» θρησκευτικότητας (συχνότητα επισκέψεων στην εκκλησία, ποσοστό πίστης στη μετά θάνατον ζωή, βαθμός αποδοχής της θεωρίας της εξέλιξης κ.ά.).

Τα «ζύγισε» και είδε πως: οι χώρες που «σκαρφάλωσαν» υψηλότερα στην κλίμακα της κοινωνικής ευημερίας (Δανία, Σουηδία, Νορβηγία) «τερμάτισαν» χαμηλότερα στην κλίμακα της θρησκευτικότητας, ενώ αντιστρόφως οι κοινωνίες που αποδείχτηκαν λιγότερο ευημερούσες (ΗΠΑ, Ιρλανδία, Ιταλία) διακρίθηκαν ως οι περισσότερο θρησκευόμενες.

Οι έρευνες

Με τα παραπάνω στοιχεία φέρεται να συμφωνούν και οι έρευνες του Αμερικανού ακαδημαϊκού Φιλ Τσούκερμαν, κοινωνιολόγου στο κολέγιο «Pitzer» της Καλιφόρνια και συγγραφέα δύο βιβλίων με θέμα τη σχέση μεταξύ ευτυχίας και πίστης. Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, ωστόσο, ο Γκρέγκορι Πολ έσπευσε να ξεκαθαρίσει πως η παραπάνω αντιστοιχία (ή μάλλον αναντιστοιχία) μεταξύ κοινωνικής ευημερίας και θρησκευτικής πίστης αποτελεί απλώς καταγραφή ενός γεγονότος και όχι νομοτελειακή εξήγηση.

Από μόνα τους τα στατιστικά στοιχεία αδυνατούν να απαντήσουν στο ερώτημα εάν η κοινωνική ευημερία οδήγησε στην αποδυνάμωση της θρησκείας ή το ανάποδο (εάν δηλαδή η έλλειψη θρησκευτικού αισθήματος είχε ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη κοινωνική ανάπτυξη).

Ο συντάκτης της έρευνας, ωστόσο, εκβιάζει ένα συμπέρασμα: η θρησκεία, λέει, είναι μηχανισμός ο οποίος βοηθά τον άνθρωπο να αντεπεξέλθει στις καθημερινές του ανησυχίες και ανασφάλειες. Οταν οι εν λόγω σκοτούρες φθίνουν (όπως συμβαίνει στο πλαίσιο ενός ευνομούμενου κράτους πρόνοιας), μαζί τους φθίνει και η ανάγκη πρόσδεσης των πολιτών στο άρμα του Θεού.

Μ. Αδαμίδου - Γ. Σκαφιδάς

Καταδίκη της Τουρκίας για απαγόρευση ερωτικού μυθιστορήματος του Απολινέρ

(ΒΗΜΑ, 17/2/2007)

Oι δικαστές του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο απεφάνθησαν χθες ότι, με την απαγόρευση ενός κλασικού ερωτικού μυθιστορήματος του Γκιγιόμ Απολινέρ, η τουρκική κυβέρνηση εμποδίζει την πρόσβαση του κοινού στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική κληρονομιά και παραβιάζει την ελευθερία της έκφρασης, δεδομένου ότι καταδικάστηκε ο εκδότης που τόλμησε να κυκλοφορήσει το βιβλίο μεταφρασμένο στα τουρκικά.

Η υπόθεση έφτασε στο Στρασβούργο κατόπιν αγωγής του Ραχμί Ακντάς, ιδιοκτήτη του εκδοτικού οίκου Ηades, ο οποίος τον Ιούνιο του 1999 εξέδωσε το βιβλίο «11.000 βέργες», ερωτικό μυθιστόρημα του κλασικού γάλλου ποιητή. Λίγους μήνες αργότερα, ο κ. Ακντάς καταδικάστηκε από δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης να πληρώσει ένα μεγάλο πρόστιμο « για έκδοση ανήθικου και άσεμνου εντύπου, που έχει σκοπό να διεγείρει ή να εκμεταλλευτεί τις σεξουαλικές ορέξεις του πληθυσμού». 


Το πρόστιμο ορίστηκε στα 1.100 ευρώ και βάσει του τουρκικού νόμου περί ασέμνων, όλα τα αντίτυπα κατασχέθηκαν και δόθηκε εντολή για την καταστροφή τους. Λίγους μήνες αργότερα, τουρκικό εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση αλλά ακύρωσε την εντολή καταστροφής των αντιτύπων.

Στην απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θεωρεί ότι «η αναγνώριση των πολιτιστικών, ιστορικών και θρησκευτικών ιδιαιτεροτήτων των χωρών δεν μπορεί να φτάνει ως την παρεμπόδιση της πρόσβασης του κοινού μιας συγκεκριμένης γλώσσας, στην προκειμένη περίπτωση της τουρκικής, σε ένα έργο που ανήκει στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική κληρονομιά».

Ο τούρκος εκδότης είχε προσπαθήσει επί ματαίω να πείσει τους δικαστές στη χώρα του ότι οι «11.000 βέργες» του Απολινέρ είναι λογοτεχνικό έργο μεγάλης αξίας και ως μυθιστόρημα χρησιμοποιεί τεχνικές συγγραφής όπως η υπερβολή, η μεταφορά και το γκροτέσκο. Στο σκεπτικό της απόφασης, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναφέρει ότι αυτό το βιβλίο είχε προκαλέσει σκάνδαλο και στη Γαλλία, όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το μακρινό 1907 και ήταν απαγορευμένο ως το 1970 όταν ήρθη η απαγόρευση.