16 June 2021

Εγωιστικό να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί στο σύμπαν

Ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ εξηγεί γιατί είναι εγωιστικό να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί

του Σάκη Ιωαννίδη, Καθημερινή, 13/6/2021

Το ουράνιο σώμα Ουμουάμουα (Ανιχνευτής) διέσχισε το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Ο Ισραηλινός αστρονόμος Αβι Λεμπ, ο οποίος είχε διατυπώσει την υπόθεση ότι επρόκειτο για εξωγήινη κατασκευή διχάζοντας την επιστημονική κοινότητα, μιλάει στην «Κ».

Ας ξεκινήσουμε από την περίεργη ερώτηση: είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν; «Είναι η πιο θεμελιώδης ερώτηση για την επιστήμη», μας λέει τηλεφωνικώς ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ, «η απάντηση της οποίας θα επηρεάσει τις ιδέες μας για το σύμπαν, τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτό, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα μελλοντικά μας σχέδια».

Σύμφωνοι, αλλά εσείς τι λέτε, ξαναρωτάμε τον καθηγητή. «Είναι σίγουρα απίθανο να είμαστε μόνοι», απαντά κατηγορηματικά και προσθέτει μάλιστα ότι είμαστε –το ανθρώπινο είδος δηλαδή– «τόσο συνηθισμένο όσο τα μυρμήγκια σε ένα πεζοδρόμιο».

Τι ακριβώς εννοεί με αυτό όμως; «Προϋπήρξαν πολλοί τεχνολογικοί πολιτισμοί σαν τον δικό μας και απλώς πρέπει να αναζητήσουμε τα υπολείμματα που άφησαν πίσω τους. Η κύρια αιτία είναι ότι αρκετοί αστέρες έχουν έναν πλανήτη με το μέγεθος της Γης και με παρόμοιες συνθήκες θερμοκρασίας στην επιφάνεια, που επιτρέπουν την ύπαρξη νερού και μάλλον της ζωής όπως τη γνωρίζουμε. Νομίζω πως είναι εγωιστικό από μέρους μας να νομίζουμε ότι είμαστε μόνοι και μοναδικοί», μας λέει χωρίς ίχνος έπαρσης και κομπασμού στη φωνή του.

O «Ανιχνευτής»

Θα θυμάστε ίσως το πέρασμα του αινιγματικού ουράνιου αντικειμένου Ουμουαμούα από το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Τον διαστρικό επισκέπτη είχε παρατηρήσει επισταμένως το ισχυρό τηλεσκόπιο Pann-starrs στη Χαβάη, απ’ όπου πήρε το όνομά του (σημαίνει «Ανιχνευτής»). Οι αστρονόμοι δεν είχαν καταφέρει να εξηγήσουν το σχήμα του που έμοιαζε με «τηγανίτα», την κίνηση, τη φωτεινότητα και τη γεωμετρία του που δεν ταίριαζαν με τα γνώριμα χαρακτηριστικά των συμβατικών ουράνιων σωμάτων. Ο Λεμπ διατύπωσε τότε την επιστημονική υπόθεση ότι ο «Ανιχνευτής» είναι ένα αντικείμενο που κατασκευάστηκε από εξωγήινο πολιτισμό. Η υπόθεσή του προκάλεσε «σεισμό» πάνω στη Γη.

Ο Αβι Λεμπ είναι καθηγητής Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και μέχρι πριν από ένα χρόνο ήταν ο μακροβιότερος επικεφαλής του τμήματος αστρονομίας. Διευθύνει το πρόγραμμα «Black Hole Initiative» του πανεπιστημίου και το Institute for Theory and Computation, σύμπραξη του Χάρβαρντ και του Σμιθσόνιαν για την αστροφυσική. Στη μακροχρόνια καριέρα του έχει συγγράψει περίπου 800 εργασίες και μελέτες, κατείχε θέσεις ευθύνης σε επιστημονικά συμβούλια και ήταν μέλος σε επιστημονικές επιτροπές της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι απόψεις του, ωστόσο, για τη φύση του Ουμουαμούα προκάλεσαν αντιδράσεις μέσα και έξω από την επιστημονική κοινότητα, μειδιάματα, αλλά και προσωπικές επιθέσεις που του έφεραν στο μυαλό τη μοίρα του Σωκράτη όταν αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη. «Σήμερα ο Σωκράτης δεν θα χρειαζόταν να πιει δηλητήριο αλλά θα τον “ακύρωναν” στα σόσιαλ μίντια», σχολιάζει καθώς κουβεντιάζουμε. Ρωτάμε εάν κάτι αντίστοιχο συνέβη και στον ίδιο. «Δεν θα έλεγα ότι ακυρώθηκα ακριβώς, αλλά ειπώθηκαν πράγματα για εμένα που δεν ήταν ωραία και αυτό είναι πρόβλημα γιατί προσπαθώ να εξηγήσω ορισμένα πράγματα που είναι παράδοξα. Μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας και να πούμε ότι δεν έχουμε γείτονες και ότι είμαστε οι πιο έξυπνοι της γειτονιάς. Αυτό δεν θα αλλάξει κάτι. Αν υπάρχουν γείτονες εκεί έξω δεν τους νοιάζει τι λέμε μεταξύ μας».

Η θεωρία του

Ο καθηγητής Λεμπ αναλύει τη θεωρία του για τη φύση του Ουμουαμούα στο βιβλίο του «Extraterrestrial: The first sign of Intelligent Life Beyond Earth» (εκδ. John Murray) που κυκλοφορεί στα αγγλικά από την αρχή του 2021. Στις 220 σελίδες του εξετάζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του διαστρικού μας επισκέπτη και τις πιθανές χρήσεις του, ενώ παράλληλα μιλάει για τη ζωή του, για τα παιδικά του χρόνια στη φάρμα της οικογένειάς του, στο χωριό Μπέιτ Χαμάμ έξω από το Τελ Αβίβ, και για την πρώτη του αγάπη, τη φιλοσοφία.

Στις πρώτες σελίδες περιγράφει ένα περιστατικό που τον καθόρισε. Την πρώτη ημέρα του σχολείου είδε τους συμμαθητές του να τρέχουν και να χοροπηδάνε πάνω στις καρέκλες και στα θρανία της τάξης, ενώ εκείνος στεκόταν ακίνητος και αναρωτιόταν εάν θα έπρεπε να συμμετάσχει στο πανδαιμόνιο. Προτού αποφασίσει, μπήκε ο δάσκαλος και αφού μάλωσε τους μαθητές τούς συμβούλευσε να ακολουθήσουν το παράδειγμα του φρόνιμου Λεμπ. Ο ίδιος παραδέχεται ότι δεν ήταν η φρονιμάδα που τον συγκράτησε. Το ζήτημα, λέει, δεν είναι εάν θα ακολουθήσεις το πλήθος ή όχι, αλλά να πάρεις χρόνο για να σκεφτείς πριν πράξεις. «Στην περίσκεψη, υπάρχει η ταπεινότητα της αβεβαιότητας».

Αυτή τη στάση έχει απέναντι στη ζωή ο Αβι Λεμπ και αυτή προσπαθεί να μεταδώσει στους φοιτητές του στο Χάρβαρντ. Γι’ αυτούς άλλωστε και τις νεότερες γενιές έγραψε το βιβλίο του. «Είπα στους εκδότες ότι θέλω να περιγράψω στους νέους πόσο συναρπαστική είναι η επιστήμη και να μεταφέρω αυτό το συναίσθημα με την πιθανότητα ότι μπορούμε να διερευνήσουμε τέτοια ερωτήματα, όπως το αν είμαστε μόνοι, καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν».

Για να γίνει αυτό πρακτικά, λέει, θα πρέπει να σταματήσουμε να στέλνουμε ραδιοκύματα στο σύμπαν. «Είναι σαν να προσπαθείς να μιλήσεις στο τηλέφωνο με κάποιον που δεν είναι ζωντανός». Αντίθετα, θα πρέπει να αναζητούμε τις τεχνολογικές «υπογραφές» άλλων πολιτισμών. «Είναι μια προσέγγιση που ονομάζω διαστημική αρχαιολογία. Πιστεύω ότι αν ψάξουμε θα βρούμε κάτι. Ο μόνος λόγος για να μην το κάνουμε είναι αν αποφασίσουμε εκ των προτέρων ότι όλα στο Διάστημα είναι πέτρες και βράχια», τονίζει.

Το βιβλίο διατρέχει και ένα άλλο θεμελιώδες ερώτημα. Είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε την υπόθεση ότι η ζωή στη Γη δεν είναι μοναδική; Ο Λεμπ απαντά πως όχι και ένας από τους λόγους είναι οι προκαταλήψεις που ακολουθούν όσους προφέρουν τις λέξεις «εξωγήινοι» και «άγνωστα ιπτάμενα αντικείμενα».

Τελευταία, όμως, κάτι δείχνει να αλλάζει: υπάρχουν επίσημες παραδοχές πως ορισμένα πράγματα δεν μπορούν να εξηγηθούν. Στις 25 Ιουνίου, μια έκθεση που θα παραδοθεί από το αμερικανικό Πεντάγωνο στο Κογκρέσο φαίνεται πως θα αποτελέσει την πρώτη δημόσια παραδοχή της κυβέρνησης των ΗΠΑ ύπαρξης των περίφημων ΑΤΙΑ (Αγνώστου Ταυτότητος Ιπτάμενα Αντικείμενα – τα γνωστά μας UFO), η τεχνολογία και η προέλευση των οποίων δεν μπορεί να εξηγηθεί, τουλάχιστον όχι από τους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Η πιθανότητα επαφής

Ο Λεμπ, ωστόσο, πιστεύει ότι είναι μάλλον απίθανο να έρθουμε σε επαφή με έναν εξωγήινο πολιτισμό, καθώς εκτιμά ότι οι περισσότεροι τουλάχιστον θα έχουν καταστραφεί δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Η τάση αυτοκαταστροφής υπάρχει, λέει, σε όλους τους τεχνολογικά προηγμένους πολιτισμούς. «Ο πολιτισμός μας είναι στην ενήλικη φάση του και αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχουμε μπροστά μας μερικούς ακόμη αιώνες επιβίωσης και οι λόγοι μπορεί να είναι επειδή αλλάζουμε το κλίμα, είτε κάποιος πόλεμος ή μια επιδημία που θα μας εξαφανίσει. Υπάρχει βέβαια πάντα το ανθρώπινο πνεύμα, που μπορεί να πάει κόντρα σε όλες τις προσδοκίες και τις στατιστικές. Κυρίως εάν καταφέρουμε να πάμε στο Διάστημα».

Ο πολιτισμός μας είναι στην ενήλικη φάση του και αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχουμε μπροστά μας μερικούς ακόμη αιώνες επιβίωσης. Υπάρχει βέβαια πάντα το ανθρώπινο πνεύμα, που μπορεί να πάει κόντρα σε όλες τις στατιστικές. Κυρίως, αν καταφέρουμε να πάμε στο Διάστημα.

 

13 June 2021

Τα μυστικά της Αρχαίας Θεσσαλονίκης

Η ανάλυση του DNA 4.500 σκελετών

  • Η Καθημερινή,
  • Όλα στο φως για τις συνθήκες διαβίωσης, τη διατροφή, την υγεία, τα αίτια θανάτου, όσων κατοικούσαν στη Θεσσαλονίκη πριν από δύο χιλιετίες. Πώς; Οι επιστήμονες μελετούν 4.500 σκελετούς που βρέθηκαν από ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή –και στον χώρο εργασιών του μετρό– και με την ανάλυση του DNA συνθέτουν τις «ταυτότητες» των αρχαίων – έναν σκελετό τον βάφτισαν «501». Το προσδόκιμο ζωής ήταν 30 έτη, λόγω της μεγάλης θνησιμότητας στα παιδιά και στις γυναίκες, ηλικίας 20 έως 25 ετών.


    Χιλιάδες σκελετοί κατοίκων της Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της πόλης μέχρι τα υστεροβυζαντινά χρόνια μελετώνται στο εργαστήριο στην Κομοτηνή.


    Οι ερευνητές αναφέρονται σε αυτόν ως τον «501». Μιλούν σαν να πρόκειται για κάποιον που κάθεται υπομονετικά στη διπλανή αίθουσα. Το μόνο όμως που τους περιμένει πίσω από την πόρτα του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας στην Κομοτηνή είναι ένας ανθρώπινος σκελετός, πλήρως ανεπτυγμένος κατά μήκος του μακρόστενου τραπεζιού.


    Σχηματίζοντας έναν κύκλο γύρω του, η ομάδα των νέων επιστημόνων αρχίζει με ενδιαφέρον να τον περιεργάζεται. Παρά την καλοδιατηρημένη κατάστασή του, ο «501» ανήκει σε έναν άνθρωπο που έζησε πριν από δύο χιλιετίες και αποτελεί έναν από τους χιλιάδες σκελετούς που εντόπισε και διέσωσε η αρχαιολογική υπηρεσία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης σε διάφορες ανασκαφές. Μέρος μάλιστα των σκελετών αυτών ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια των εργασιών του μετρό Θεσσαλονίκης.


    «Eχουμε στα χέρια μας 4.500 σκελετούς, τους σκελετούς των κατοίκων της αρχαίας Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της πόλης μέχρι τα υστεροβυζαντινά χρόνια. Σκοπός μας είναι να μελετήσουμε την υγεία, τη διατροφή, τις συνθήκες διαβίωσης, τη φυσική και επαγγελματική δραστηριότητα των κατοίκων, καθώς και την καταγωγή, τη δημογραφία και γενετική ιστορία της Θεσσαλονίκης», δηλώνει στην «Κ» η διευθύντρια του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας, Χριστίνα Παπαγεωργοπούλου.


    Ανάμεσα στους σπάνιους αρχαιολογικούς θησαυρούς που ήρθαν στην επιφάνεια κατά τις εργασίες κατασκευής των σταθμών του μετρό ήταν και τα δύο αρχαία νεκροταφεία της πόλης, το ανατολικό και το δυτικό, με εκατοντάδες ταφές το καθένα. Το πολύτιμο οστεολογικό υλικό βρέθηκε στα δύο αρχαία νεκροταφεία της πόλης, το ανατολικά και το δυτικό, συγκεντρώθηκε και με την άδεια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου μεταφέρθηκε στο εργαστήριο του Δημοκριτείου Πανεπιστήμιου Θράκης για να ερευνηθεί σε βάθος.


    Τι μας «λένε»


    «Κάθε φορά που μελετάω έναν σκελετό, νιώθω πως μου δίνεται η δυνατότητα να δώσω φωνή σε έναν άνθρωπο. Αισθάνομαι ένα δέος», σημειώνει η αναπληρώτρια καθηγήτρια που μετράει πάνω από δύο δεκαετίας πορείας στην οστεολογία. Τώρα της προσφέρεται η ευκαιρία να δώσει φωνή σε χιλιάδες.


    Το εργαστήριο του οποίου ηγείται είναι το μοναδικό σε όλη την Ελλάδα που ερευνά σκελετικό υλικό για αρχαιολογικούς και ανθρωπολογικούς σκοπούς, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες αιχμής. Οι νέες αναλυτικές μέθοδοι που έχουν αναπτυχθεί, όπως η ανάλυση DNA, επιτρέπουν στους ερευνητές της ομάδας να ανακαλύψουν εκπληκτικές λεπτομέρειες για τη ζωή ενός άνθρωπου από τη μελέτη και μόνο του ίχνους που αφήνει πίσω του.


    Οι ερευνητές θα μπορούν να μάθουν από την ηλικία και το φύλο του ανθρώπου μέχρι τα χαρακτηριστικά του προσώπου, τους τραυματισμούς αλλά και ασθένειες που μπορεί ούτε ο ίδιος να μην ήξερε ότι είχε. Σε συνδυασμό με το αρχαιολογικό πλαίσιο στο οποίο βρέθηκε ενταφιασμένος ο κάθε άνθρωπος, μπορεί πλέον να ανασυσταθεί ολόκληρη η βιογραφία του. Η κ. Παπαγεωργοπούλου έχει θέσει ως στόχο, εκτός από την ανάπλαση όλης της ιστορίας της πόλης, να δει και συγκεκριμένες ιστορίες όχι μόνο των επιφανών κατοίκων αλλά και απλών πολιτών της.


    Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια μεγάλη διαδικασία προετοιμασίας και έρευνας του υλικού που φυλάσσεται στο εργαστήριο. Κάθε σκελετός καθαρίζεται, συντηρείται και καταγράφεται αποκτώντας μια μοναδική ταυτότητα. Έπειτα, οι επιστήμονες αρχίζουν τη μακροσκοπική μελέτη.


    Είναι αυτό ακριβώς που κάνει ο Αστέριος Αηδόνης, ανθρωπολόγος και ερευνητής του εργαστηρίου, σκύβοντας προσεκτικά πάνω στον «501». Πιάνοντας τα οστά της λεκάνης και του κρανίου αντιλαμβάνεται πως έχει μπροστά του έναν άνδρα 35 έως 40 ετών. Πολύ γρήγορα προχωρεί σε λεπτομέρειες: «Κοιτώντας την ανατομική του θέση μπορούμε να διακρίνουμε ότι έφερε ένα σοβαρό κάταγμα στο αριστερό του χέρι».


    Συγκρίνοντας τα δύο χέρια αντιλαμβάνεται πως το οστό δεν έδεσε καλά και ότι ίσως ο άνδρας είχε ενοχλήσεις και πόνους σε όλη του τη ζωή. Συνεχίζοντας την εξέταση στις κόγχες των ματιών προσθέτει πως παρότι πρόκειται για έναν μάλλον στιβαρό άνθρωπο, αυτός δεν αποκλείεται να είχε κάποιας μορφής αναιμία. «Είναι παράδοξο αυτό με τη φυσική ανθρωπολογία. Μελετάμε σκελετούς, αλλά αυτό που ψάχνουμε να βρούμε δεν είναι ο θάνατος, αλλά η ζωή», σημειώνει. Μετά τις αρχικές παρατηρήσεις, ο ερευνητής σκανάρει με ένα ειδικό μηχάνημα τον σκελετό και αποθηκεύει την τρισδιάστατη απεικόνισή του στον φάκελο με τα στοιχεία του. Από εκεί και πέρα ξεκινούν οι περαιτέρω αναλύσεις ώστε να απαντηθούν εξειδικευμένα ερωτήματα, όπως ασθένειες ή διατροφή.


    Τα μωρά και το ψάρι


    Από τα προκαταρκτικά συμπεράσματα της μελέτης, οι επιστήμονες έχουν ήδη αναγνωρίσει κάποια πρώτα χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης, τα οποία συναντούν και στους υπόλοιπους αρχαιολογικούς πληθυσμούς. Oπως αναφέρει ο κ. Αηδόνης, παρότι σίγουρα οι άνθρωποι ζούσαν περισσότερο από το όριο αυτό, το προσδόκιμο ζωής των Θεσσαλονικέων δεν ξεπερνούσε τα 30 έτη. Αιτίες είναι η μεγάλη παιδική θνησιμότητα καθώς και η θνησιμότητα που παρατηρείται στις γυναίκες, ηλικίας 20 έως 25 ετών, και η οποία οφείλεται στις δύσκολες συνθήκες κύησης και τοκετού.


    Στη διπλανή αίθουσα, η ομάδα προχωρεί στη μελέτη συγκεκριμένων τομέων της ζωής των αρχαίων κατοίκων. Η Ελισάβετ Γκανιάτσου, υποψήφια διδάκτωρ Φυσικής Ανθρωπολογίας, κόβει με χειρουργική ακρίβεια δόντια σκελετών σε φλοίδες προκειμένου να μάθει πληροφορίες για τον θηλασμό και τον απογαλακτισμό. Oπως αναφέρει, από τη μελέτη των πρώτων 20 δειγμάτων φαίνεται πως η πλειονότητα των μωρών θήλαζαν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους, ενώ υπήρχαν περιπτώσεις παιδιών που θήλαζαν μέχρι και τα δυόμισι έτη. Αυτό που ξεχώρισε είναι πως υπάρχουν έξι δείγματα, όλα ανδρών, τα οποία δεν θήλασαν καθόλου.


    «Στον Σορανό, έναν Ρωμαίο γιατρό, αναφέρεται ότι οι άνδρες είχαν διαφορετική μεταχείριση επειδή υπήρχε ο φόβος να γίνουν μαλθακοί, οπότε και θήλαζαν για λιγότερο χρονικό διάστημα. Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον θέμα που θα μπορούσαμε να μελετήσουμε περισσότερο για να δούμε αν όντως μπορούμε να επαληθεύσουμε με την έρευνά μας μια αναφορά σε γραπτή πηγή σε έναν πληθυσμό όπως αυτόν της Θεσσαλονίκης», σημειώνει η κ. Γκανάτσιου. 


    Η ίδια ανακαλύπτει ακόμα ενδιαφέροντα στοιχεία μελετώντας και την παιδική διατροφή. Από τα πρώτα αποτελέσματα φαίνεται πως η δίαιτα των παιδιών περιελάμβανε ένα μεγάλο εύρος διατροφικών επιλογών, από οικόσιτα ζώα μέχρι και σιτηρά, ενώ αυτό που κάνει εντύπωση είναι πως γινόταν και κατανάλωση ψαριών, τα οποία μάλιστα χρησιμοποιούνταν σε περιπτώσεις και ως τροφή απογαλακτισμού. «Είναι κάτι που δεν έχουμε δει μέχρι στιγμής πολύ συχνά στην Ελλάδα, τουλάχιστον στις θέσεις Ρωμαϊκής Εποχής», υπογραμμίζει.


    «Επιστροφή» στο μετρό


    Η ομάδα του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας θα συνεχίσει τη μελέτη του υλικού μέχρι να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ζωής των κατοίκων και της εξέλιξης της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια των 23 αιώνων πορείας της. Τα αποτελέσματα της έρευνας, ωστόσο, δεν θα μείνουν κλειστά, πίσω από τις πόρτες του εργαστηρίου στην Κομοτηνή. Σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Κέντρο Eρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης καθώς και τις εταιρείες Tetragon και dot2dot, το εργαστήριο θα αναπαραστήσει ψηφιακά τις βιογραφίες διάσημων αλλά και καθημερινών Θεσσαλονικέων που έζησαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους στην πόλη. Οι προσωπικές ιστορίες θα ζωντανεύουν με τη βοήθεια συστημάτων εικονικής πραγματικότητας στους σταθμούς του μετρό σε κεντρικά σημεία της πόλης, ώστε να είναι προσβάσιμες από κατοίκους και τουρίστες, μετατρέποντας μια απλή βόλτα σε ένα ταξίδι-εξπρές στην Ιστορία.

    30 May 2021

    ΣΥΡΙΖΑ – ΚΚΕ, ενότητα και Λουκασένκο!

    Το Ποντίκι, του Ξενοφώντα Μπρουντζάκη, 26/5/2021

    Πριν λίγες μέρες, ζήσαμε αυτό το απίθανο περιστατικό όπου μαχητικό της πολεμικής αεροπορίας μιας χώρας απογειώθηκε και εξανάγκασε με πρόσχημα πληροφορίες για βόμβα να προσγειωθεί στο Μινσκ της Λευκορωσίας ένα αεροσκάφος που πετούσε προς το Βίλνιους της Λιθουανίας – μόνο και μόνο για να συλλάβει το τυραννικό καθεστώς της Λευκορωσίας έναν αντιφρονούντα δημοσιογράφο.

    Το απίθανο όσο και τρομακτικό αυτό γεγονός ενεργοποίησε ακόμα και την αργοκίνητη γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία έθεσε αμέσως σε εφαρμογή μια σειρά κυρώσεων.

    Στην Ελλάδα η οποία έζησε τον εφιάλτη της δικτατορίας κατά την περίοδο 1967-1974, το αίσθημα συμπαράστασης σε παρόμοια ποριστικά θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα έντονο. Αρκετοί από εμάς έχουμε στην οικογένειά μας θύματα διωγμών που βρήκαν άσυλο και προστασία στην δημοκρατική Δύση. Αυτό τουλάχιστον, η Αριστερά θα έπρεπε να το θυμάται …

    Ένας άθλιος δικτάτορας -προφανέστατα με την ενθάρρυνση και τις πλάτες της Μόσχας- προβαίνει σε μια προκλητική ενέργεια που αλλάζει τα δεδομένα της ελεύθερης αεροπλοΐας και της ασφάλειας των πολιτών. Πλέον κανείς πολίτης αυτού του κόσμου δεν μπορεί να νιώθει ασφαλής στις μετακινήσεις του. Κανείς δεν θα πετά ελεύθερα πια…

    Θα περίμενε κανείς ότι, τουλάχιστον στην Ελλάδα, η Αριστερά θα ήταν η πρώτη που θα έβγαινε στους δρόμους να καταγγείλει αυτή την εξωφρενική βαρβαρότητα. Όμως η ελληνική Αριστερά δεν είναι αυτή που φαίνεται. Στην άθλια τρομοκρατία της Λευκορωσίας, μια στυγνής δικτατορίας, η ελληνική Αριστερά δια του ΚΚΕ διακρίνει «ωμή παρέμβαση ΕΕ και ΗΠΑ». Ισχυρίζεται δε το ΚΚΕ, με την ιστορική αναλυτική βαθύτητα που το διακρίνει ότι «για τα σχέδιά τους αξιοποιούν τη γνωστή “καραμέλα” των “ανθρωπίνων δικαιωμάτων”». Αυτό συμπέρανε ο σύντροφος Κουτσούμπας από την αεροπειρατεία στον σκοτεινό ουρανό της Λευκορωσίας.

    Από την άλλη, έχουμε τον ΣΥΡΙΖΑ ο όποιος είναι απολαυστικός γιατί μπορεί να μην διαθέτει τα στέρεα αναλυτικά εργαλεία του ΚΚΕ αλλά προσθέτει την …φαντασία στην εξουσία. Εγκαταλείποντας τον αιφνίδιο έρωτα με την ελληνική αρχαιότητα στην κορυφή της Ακροπόλεως, επανήλθε με σφοδρότητα στον σύγχρονο κόσμο ζητώντας εξηγήσεις για την δράση κατασκόπων στη χώρα μας. Για το δικτατορικό καθεστώς που κατέβασε από τον ουρανό ένα αεροπλάνο, δεν ανησύχησε κανένας στην χαρούμενη Κουμουνδούρου.

    Να σημειώσουμε με την ευκαιρία ότι οι Συριζαίοι υπερήρωες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκπροσωπούμενοι από τους ευρωβουλευτές τους -καμάρια της ευρωπαϊκής Αριστεράς- σε αγαστή ιδεολογική σύμπλευση με τον αξιότιμο ευρωβουλευτή της Χρυσής Αυγής (ελεύθερο τότε από την χούντα της ελληνικής κυβέρνησης που τον κρατά δέσμιο στης φυλακής τα σίδερα), στις 25 Νοεμβρίου του 2020 ψήφισαν “ΟΧΙ” σε τροπολογία ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την καταδίκη του καθεστώτος Λουκασένκο και στην απόρριψη του αιτήματος της Λευκορωσίας που ζητούσε την έκδοση του Ρ. Προτάσεβιτς…

    Τους το θυμίζει η ΝΔ, αλλά το 2020 δεν είναι μια μακρινή χρονιά. Το θυμόμαστε δίχως την ανάγκη να ανατρέξουμε στα αρχεία άλλης μιας ιδεολογικής ταύτισης του ΣΥΡΙΖΑ με …εκλεκτά κινήματα.

    Θα έλεγε κανείς ότι εύκολα θα μπορούσε να είχε αποφύγει ο ΣΥΡΙΖΑ αυτή την υπενθύμιση αν απλώς καταδίκαζε αυτή την απίστευτη ελεεινότητα του δικτατορικού καθεστώτος της Λευκορωσίας. Αλλά αναρωτιέται κανείς γιατί δεν συμπράττουν τα δυο τιμημένα κόμματα της Αριστεράς, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ, αφού στην ουσία δεν έχουν ιδεολογικές διάφορες… στα βασικά.

    17 May 2021

    Χρυσό μετάλλιο δημαγωγίας στην πανδημία στον ΣΥΡΙΖΑ

    της Σοφίας Βούλτεψη, Ελεύθερη Ζώνη, 17/5/2021 

    Δεύτερος χρόνος της πανδημίας, οι μήνες περνούν, τα θύματα στην Ευρώπη έχουν ξεπεράσει το ένα εκ., οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάζονται. Η διάρκεια της κρίσης, οι αργοί εμβολιασμοί, τα απανωτά κύματα της πανδημίας και τα μπρος πίσω στα λοκντάουν έχουν προκαλέσει μια γενική δυσφορία. 

    Ωστόσο, μία μοναδική βεβαιότητα παραμένει: Η Ελλάδα διατηρεί την θλιβερή πρωτιά της πιο ανεύθυνης αντιπολίτευσης. Μπορούμε πια να πούμε με σιγουριά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ – αλλά και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης – έχουν κατακτήσει το ρεκόρ, το… χρυσό μετάλλιο στην αντιπολίτευση του κορωνοϊού και της δημαγωγίας. Απόδειξη, τα τελευταία νέα από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες: 

    Ελβετία: Στο πλευρό της κυβέρνησης 

    Η Ελβετία αποτελεί ίσως την πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση. Εκεί στο επταμελές Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, την κυβέρνηση δηλαδή της χώρας, συμμετέχουν πάντα και τα τέσσερα κόμματα, τα οποία συγκυβερνούν, για να έχουν όλα μαζί την ευθύνη του Κράτους. Έτσι, αξιωματική αντιπολίτευση είναι το ριζοσπαστικό, λαϊκιστικό, ακροδεξιό Κόμμα του Λαού (SVP), με αρχηγό τον Κριστόφ Μπλόχερ, έναν από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες της χώρας. 

    Το κόμμα του Μπλόχερ ξεκίνησε την πορεία του ως αγροτικό και ήταν το πρώτο που διέγνωσε τον κίνδυνο της πανδημίας. Όταν τον Μάρτιο του 2020, η επίσης βουλευτής κόρη του Μπλόχερ μπήκε στο κοινοβούλιο φορώντας την μάσκα της, ο πρόεδρος της ζήτησε να αποχωρήσει από την αίθουσα, υποστηρίζοντας ότι… παρενοχλούσε τις εργασίες του Σώματος! Η κυρίαρχη άποψη τότε στην Ελβετία ήταν πως δεν έπρεπε να τρομοκρατηθεί ο κόσμος. Ως γνωστόν, η Ελβετία χτυπήθηκε σκληρά από την πανδημία. 

    Ο Μπλόχερ συνέχισε να ασκεί την κριτική του, αλλά όταν τα νοσοκομεία λύγισαν, δήλωσε: «Τώρα πρέπει να σταθούμε στο πλευρό του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου». Ούτε που διανοήθηκε να μιλήσει για εγκληματική ανευθυνότητα, όπως με κάθε ευκαιρία κάνουν εδώ ο ΣΥΡΙΖΑ, ο αρχηγός του και τα στελέχη του. 

    Η Ελβετία, ψήφισε τον Σεπτέμβριο του 2020 νόμο που δίνει περισσότερες εξουσίες στην κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Εναντίον αυτού του νόμου έχει ταχθεί η οργάνωση «Φίλοι του Συντάγματος», που διαφωνεί με την δυσανάλογη, όπως υποστηρίζει, μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το κοινοβούλιο στην κυβέρνηση. «Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο πρέπει να πάρει το μάθημά του», γράφουν στην ιστοσελίδα τους τα μέλη της οργάνωσης. Αναφέρονται στο δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για τις 13 Ιουνίου, ώστε, στο πλαίσιο της άμεσης Δημοκρατίας που υπάρχει στη χώρα, οι Ελβετοί να αποφανθούν αν το κοινοβούλιο υπερέβη τα εσκαμμένα και απεκδύθηκε των εξουσιών του.

    Στις 12 Απριλίου, η ελβετική κυβέρνηση κάλεσε τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ της ισχύος του νόμου, ο οποίος, μεταξύ άλλων, προβλέπει και τις αποζημιώσεις σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους που έχουν πληγεί. Καθώς εστιατόρια και μπαρ παραμένουν κλειστά από τα Χριστούγεννα, οι επιχειρηματίες του χώρου πιέζουν για χαλάρωση των μέτρων, με την Ομοσπονδία Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων να υποστηρίζει πως η κυβέρνηση έχει εντοπιστεί περισσότερο σε θέματα δημόσιας υγείας και λιγότερο στην οικονομική και κοινωνική υγεία. 

    Παράλληλα, η συνωμοσιολογία καλά κρατεί, καθώς έρευνα του πανεπιστημίου της Βασιλείας έδειξε πως το 30% των Ελβετών πιστεύουν ως έναν βαθμό στις θεωρίες συνωμοσίας – γεγονός που προκαλεί προβλήματα στην τήρηση των περιοριστικών μέτρων και στον εμβολιασμό. 

    Προληπτικές προσαγωγές και αναβολές εγχειρήσεων 

    Στις 10 Απριλίου, η αστυνομία χρειάστηκε να επέμβει δυναμικά σε μια διαδήλωση αρνητών, που είχαν παράνομα συγκεντρωθεί γύρω από το άγαλμα του Γουλιέλμου Τέλλου στην πόλη Άλτντορφ. Ντυμένοι στα άσπρα και φορώντας μαύρες μάσκες, κρατούσαν πανό με κεντρικό σύνθημα «Θέλουμε ελευθερία». Το ίδιο συνέβη και σε άλλες πόλεις, με την ελβετική αστυνομία να προχωρά σε προληπτικές προσαγωγές. 

    Αυτοί που κυρίως αντιδρούν είναι οι νέοι και στις αρχές Απριλίου οι νεολαίες πέντε κομμάτων απηύθυναν ανοιχτή επιστολή καλώντας την κυβέρνηση να λαμβάνει υπόψη τη γνώμη των νέων κατά την λήψη των περιοριστικών μέτρων. Προφανώς, όμως, έπρεπε να ληφθεί υπόψη η επιστολή των διευθυντών των πέντε μεγαλύτερων πανεπιστημιακών νοσοκομείων της χώρας που από τις αρχές Δεκεμβρίου 2020 είχαν ζητήσει περισσότερο αυστηρά μέτρα. Όπως ανέφεραν, από τον Οκτώβριο είχαν αναβληθεί 4.000 επεμβάσεις. Μάλιστα, ο Γκρέγκορ Τσούεντ του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Ζυρίχης έγραψε ότι ένας νεαρός καρκινοπαθής υποχρεώθηκε να επιστρέψει στο σπίτι του χωρίς να υποβληθεί σε αφαίρεση όγκου επειδή δεν υπήρχε η δυνατότητα. Μπορείτε να φανταστείτε τι θα είχε γίνει στην Ελλάδα αν είχε συμβεί κάτι τέτοιο; 

    Ως μεγαλύτερο πρόβλημα, βέβαια, για την Ελβετία αναφερόταν το γεγονός ότι κάθε καντόνι έκανε του κεφαλιού του, με τους γιατρούς να ζητούν να κλείσουν παντού τα χιονοδρομικά κέντρα. Και με τα γαλλόφωνα καντόνια να κατηγορούν τα γερμανόφωνα ότι δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα. Από την πλευρά του, ο Ελβετός καθηγητής της Ιστορίας της Ιατρικής Φλουρίν Κοντρό είχε από τον Νοέμβριο του 2020 επικρίνει την χαλαρή πολιτική της κυβέρνησης, που οδήγησε στον θάνατο τόσους πολλούς ηλικιωμένους. Υποστηρίζοντας μάλιστα, πως «είναι προφανές, ότι έχει τα χαρακτηριστικά εκείνης της ευγονικής που διαδόθηκε και στην Ελβετία τη δεκαετία του 1930». 

    Νορβηγία: Θετική ψήφος από τη δεξιά ως την αριστερά 

    Στη Νορβηγία, ο νόμος που δίνει στην τρικομματική κεντροδεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας περισσότερες εξουσίες, ψηφίστηκε και από το αντιπολιτευόμενο Εργατικό Κόμμα, το οποίο υπερψήφισε και τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης τον Νοέμβριο του 2020. Στην ίδια γραμμή και το επίσης αντιπολιτευόμενο δεξιό Κόμμα της Προόδου, καθώς και το Κόμμα της Σοσιαλιστικής Αριστεράς. 

    Τα ίδια κόμματα είχαν συμφωνήσει και τον Μάρτιο του 2020 να κλείσει το κοινοβούλιο για έναν μήνα και η χώρα να κυβερνάται με Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου. Όλα αυτά αμέσως μόλις η πρωθυπουργός Έρνα Σόλμπεργκ απηύθυνε προς όλα τα κόμματα έκκληση για εθνική ενότητα και εισακούστηκε αμέσως. 

    Σημειώστε ότι στη Νορβηγία υπάρχει τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας στην οποία συμμετέχουν οι Συντηρητικοί, οι Φιλελεύθεροι και οι Χριστιανοδημοκράτες. Μια κριτική έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ενόψει των εκλογών της 13ης Σεπτεμβρίου, αλλά παραμένει ήπια. 

    Σουηδία: 349 βουλευτές από 8 κόμματα 

    Στη Σουηδία, ως γνωστόν, έχει αποφευχθεί κάθε κριτική και τα περισσότερα βέλη στοχεύουν τον επικεφαλής επιδημιολόγο Άντερς Τέγκνελ, ο οποίος τελευταία κυκλοφορεί φρουρούμενος. Η αντιπολίτευση δεν είχε από την αρχή διαφωνήσει με την στρατηγική του και εξακολουθεί να παραμένει σιωπηλή έναντι των επιλογών της κοκκινοπράσινης συμμαχίας που κυβερνά τη χώρα. 

    Όταν ο Τέγκνελ, ο πρωθυπουργός Λέβεν και ο βασιλιάς Γουσταύος έκαναν δημόσια την αυτοκριτική τους, ο Ουλ Κρίστενσεν, αρχηγός του Κόμματος των Μετριοπαθών, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, περιορίστηκε να πει «προφανώς έγιναν θεμελιώδη λάθη». Και με τόσους νεκρούς στα γηροκομεία, το μόνο που είπε ήταν «δεν στείλαμε αρκετό προστατευτικό υλικό στους οίκους ευγηρίας, αν και ξέραμε ότι οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο ευάλωτοι». Δεν στείλαμε, ξέραμε… Πρώτος πληθυντικός!

    Ακόμη και η Έμπα Μπους, ηγέτις του λαϊκιστικού Κόμματος των Δημοκρατών, πρόσεξε τα λόγια της: Μίλησε για έλλειμμα ηγεσίας –και όχι για εγκλήματα– ζητώντας την παραίτηση του επικεφαλής επιδημιολόγου. 

    Στις αρχές του περασμένου Ιανουαρίου, το σουηδικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο με τον οποίο παρέχονται στην κυβέρνηση μειοψηφίας περισσότερες εξουσίες για να επιβάλλει περισσότερα μέτρα όποτε το κρίνει σκόπιμο. Ψήφισε και η αντιπολίτευση, με την κριτική της να επικεντρώνεται στο γεγονός ότι το νομοθέτημα ήλθε με καθυστέρηση. Ψήφισαν 349 βουλευτές από 8 κόμματα! Χωρίς να χαϊδεύουν αυτιά και χωρίς να υπολογίζουν το πολιτικό κόστος. Όπως άλλωστε αποδείχθηκε, παρά την ήπια στάση τους, οι Σουηδοί Δημοκράτες κέρδισαν πόντους στις δημοσκοπήσεις του περασμένου Μαρτίου, με τον από το 2005 ηγέτη τους Τζίμμι Άκεσον να πείθει τους ηγέτες τριών άλλων ηγετών της αντιπολίτευσης (Κόμμα των Μετριοπαθών, Χριστιανοδημοκράτες και Φιλελεύθερους) να ενώσουν μαζί του τις δυνάμεις τους για να κερδίσουν τις εκλογές του 2022. 

    Φινλανδία: Μην χλευάζετε τους αντιπάλους για τα λάθη τους… 

    Στην Φινλανδία, η πεντακομματική κεντροαριστερή κυβέρνηση, γνωστή και ως «κυβέρνηση των πέντε γυναικών», στην εξουσία από τον Δεκέμβριο του 2019, αντέδρασε έγκαιρα πριν από έναν χρόνο επιβάλλοντας ένα αυστηρό λοκντάουν διάρκειας δύο μηνών, στο οποίο οι πολίτες πειθάρχησαν καθώς, όπως οι ίδιοι έλεγαν στις έρευνες, «δεν είμαστε πολύ κοινωνικοί και προτιμούμε να μένουμε μόνοι». 

    Τα μέτρα ανακοινώθηκαν ήδη από τις 27 Φεβρουαρίου 2020 από την 35χρονη πρωθυπουργό Σάννα Μαρίν και τις υπουργούς Οικονομικών, Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, με την αντιπολίτευση, το λαϊκιστικό Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών αλλά να ζητά διευκρινίσεις. (Σημειώστε ότι έναν χρόνο νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2019, η προηγούμενη (κεντροδεξιά) τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας Σίπιλα, στην εξουσία από το 2015, είχε παραιτηθεί ακριβώς επειδή απέτυχε να μεταρρυθμίσει την υγεία και το κοινωνικό κράτος). 

    Τώρα, έναν χρόνο μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, διαφωνίες έχουν εμφανιστεί ακόμη και μεταξύ των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού. Το Κόμμα του Κέντρου και το Σουηδικό Λαϊκό Κόμμα επιθυμούν να συζητηθεί άμεσα η περικοπή δαπανών στον προϋπολογισμό για την περίοδο 2023 – 2029, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες –από τους οποίους προέρχεται η πρωθυπουργός– η Αριστερή Συμμαχία και οι Πράσινοι διαφωνούν. Το ζήτημα είναι πως ο υπουργός Οικονομικών προέρχεται από το Κόμμα του Κέντρου. 

    Στην αντιπολίτευση, το Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών επίσης επιθυμεί περικοπές στον προϋπολογισμό. Αλλά όταν η κυβέρνηση κατηγορήθηκε ότι δεν φρόντισε εγκαίρως να εφοδιάσει τα νοσοκομεία με το αναγκαίο υλικό, ο από το 2017 αρχηγός των Αληθινών Φινλανδών Τζούσι Χάλλα-Αχό έκανε την ακόλουθη δήλωση στο δημοσιογραφικό όργανο του κόμματος: «Μια υπεύθυνη αντιπολίτευση δεν πρέπει να χλευάζει τα λάθη που θα μπορούσε να διαπράξει οποιαδήποτε κυβέρνηση ή να επιδιώκει πολιτικά οφέλη με ατεκμηρίωτες υποσχέσεις». 

    Δηλαδή οι λαϊκιστές της Φινλανδίας περιγράφουν ακριβώς αυτό που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα ως παράδειγμα προς αποφυγήν! Μάλιστα, σε εθνικό επίπεδο οι οργανώσεις του κόμματος απέφυγαν να κάνουν αντιπολίτευση για την πανδημία και περιμένουν υπομονητικά θέτοντας μόνο τα ζητήματα που αποτελούσαν πάντα την αιχμή του δόρατος της πολιτικής τους, μεταξύ των οποίων και το αίτημα για περικοπή των κονδυλίων για την μετανάστευση. 

    Παράλληλα, χτίζουν τη συμμαχία τους με το κεντροδεξιό Κόμμα Εθνικού Συνασπισμού, προσπαθώντας να κερδίσουν πόντους για τις επόμενες εκλογές. Όλοι άλλωστε γνωρίζουν πως μια κεντροδεξιά κυβέρνηση θα ήταν αδύνατον να σχηματιστεί χωρίς το εθνικιστικό, δεξιό Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών. Ήδη, οι δημοσκοπήσεις του Μαρτίου και του Απριλίου δείχνουν πως βρίσκεται στην πρώτη θέση του φινλανδικού πολιτικού σκηνικού – ίσως επειδή επέλεξαν να μην κάνουν αντιπολίτευση του κορωνοϊού. 

    Μάλιστα, πέρσι είχαν συμφωνήσει με την στρατηγική της κεντροαριστερής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Σήμερα, οι Σοσιαλδημοκράτες διαθέτουν 40 έδρες στη Βουλή, οι Αληθινοί Φινλανδοί 39, το συντηρητικό φιλελεύθερο Κόμμα Εθνικού Συνασπισμού 38, το Κόμμα του Κέντρου 31, οι Πράσινοι 20, η Αριστερή Συμμαχία 16, το Κόμμα των Σουηδών, κόμμα του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού 9, οι Χριστιανοδημοκράτες 5 και το φιλελεύθερο Κίνημα Τώρα 1. 

    Μείωσαν τον αριθμό των επιβατών στα μέσα μεταφοράς 

    Προβλήματα αντιμετωπίζει η χώρα και στο ζήτημα της πανδημίας. Στα τέλη Μαρτίου η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επιβάλει αυστηρά μέτρα με κατ’ οίκον περιορισμό σε πέντε πόλεις, αλλά η κοινοβουλευτική Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων θεώρησε τα μέτρα υπερβολικά, με αποτέλεσμα η πρόταση να αποσυρθεί. 

    Πλέον, θα εφαρμοστούν οι ήδη ψηφισθέντες νόμοι, η ισχύς των οποίων λήγει διαδοχικά από τον Ιούνιο ως τον Ιούλιο. Τον Ιούνιο λήγουν τα περιοριστικά μέτρα σε χώρους αναψυχής και οι περιορισμοί όσον αφορά τον αριθμό επιβατών σε λεωφορεία και τρένα. 

    Βλέπετε η κεντροαριστερή κυβέρνηση της Φινλανδίας δεν αγόρασε λεωφορεία, απλά μείωσε τον αριθμό των επιβατών στα μέσα μεταφοράς – με αποτέλεσμα πολλά προβλήματα στις μετακινήσεις των εργαζομένων. Ο νόμος που επιτρέπει στην τοπική αυτοδιοίκηση να επιβάλλει την εξ αποστάσεως εκπαίδευση λήγει τον Ιούλιο. 

    Αυστρία: Οι σοσιαλδημοκράτες ακύρωσαν το πρωτομαγιάτικο συλλαλητήριο 

    Στην Αυστρία, η πιο βαριά λέξη που έχει ακουστεί –και αυτή λόγω της εμπλοκής με τα εμβόλια– είναι η λέξη «πανωλεθρία». Όταν αναβλήθηκε το προαναγγελθέν σταδιακό άνοιγμα της 15ης Μαρτίου, η αρχηγός των Σοσιαλδημοκρατών, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, η διακεκριμένη επιδημιολόγος Πάμελα Ρέντι Βάγκνερ, επικρότησε την κυβερνητική απόφαση, λέγοντας πως αυτός είναι ο δρόμος της ασφάλειας και της λογικής. 

    Η Βάγκνερ δεν σταματά να επαναλαμβάνει πως χωρίς λοκντάουν τα νοσοκομεία θα καταρρεύσουν, υποστηρίζοντας πως δεν θέλει να δει να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Φυσικά, ουδέποτε κατηγόρησε την κυβέρνηση Κουρτς ότι δεν προσέλαβε γιατρούς, δεν έχτισε νοσοκομεία, δεν δημιούργησε πολλές ΜΕΘ. Αντίθετα, δηλώνει ότι προτιμά λιγότερους ασθενείς και όχι περισσότερες ΜΕΘ. 

    Το μόνο επί του οποίου δεν σταμάτησε να επιμένει είναι η επιστροφή των μαθητών στα σχολεία, υπό τον όρο ότι θα παραμείνουν κλειστές όλες οι άλλες δραστηριότητες. Και βέβαια, τάχθηκε αναφανδόν υπέρ των αυτοδιαγνωστικών τεστ (self test) υποστηρίζοντας πως θα οδηγήσουν στον έλεγχο του ιού αν σ’ αυτά υποβάλλεται ο μισός πληθυσμός. 

    Στις αρχές του χρόνου οι Αυστριακοί Σοσιαλδημοκράτες κυκλοφόρησαν 12.000 αφίσες με τις προτάσεις τους για την οικονομία, με τον γενικό γραμματέα του κόμματος να ασκεί κριτική, χωρίς να περνά τα όρια της ευπρέπειας. Ειδικά για τον νέο υπουργό Εργασίας, οι Σοσιαλδημοκράτες είπαν πως είναι «αποδεδειγμένος εμπειρογνώμονας». 

    Στις 14 Απριλίου, οι Αυστριακοί Σοσιαλδημοκράτες ανακοίνωσαν πως ακυρώνουν για δεύτερη συνεχή χρονιά το παραδοσιακό μεγάλο συλλαλητήριο της Βιέννης για την Πρωτομαγιά. Πρόκειται για το συλλαλητήριο που πραγματοποιούν εδώ και 131 χρόνια στην Πλατεία του Δημαρχείου της Βιέννης και το μεγαλύτερο στην Ευρώπη με συμμετοχή 100.000 ανθρώπων. Ο Μίκαελ Λούντβιχ, ο σοσιαλδημοκράτης δήμαρχος και κυβερνήτης της πόλης και του ομόσπονδου κρατιδίου της Βιέννης, ανακοίνωσε ο ίδιος την ματαίωση, υπογραμμίζοντας πως η κατάσταση στα νοσοκομεία δεν αφήνει άλλη επιλογή. Όπως είπε, για τους Σοσιαλδημοκράτες δεν ήταν μια εύκολη απόφαση, αλλά η κομματική οργάνωση της Βιέννης όφειλε να την πάρει. 

    Προσεκτική κριτική και ευχές για επιτυχία 

    Στην Αυστρία, η αντιπολίτευση άσκησε έντονη κριτική στον καγκελάριο Κουρτς, που στο πασχαλινό του μήνυμα είχε αναφερθεί σε βήματα ανοίγματος μέσα στον Μάιο, κατηγορώντας τον ότι «συνεχίζει μία πολιτική των ψευδών ελπίδων και των κενών υποσχέσεων», καθώς, όπως υπενθύμισαν οι μονάδες εντατικής θεραπείας είναι γεμάτες. Όπως είπαν οι Σοσιαλδημοκράτες «αυτό είναι το αντίθετο ηγετικής στάσης σε μια κρίση». 

    Πιο σκληρή γλώσσα χρησιμοποίησε ο Χέρμπερτ Κικλ, επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ακροδεξιού εθνικιστικού Κόμματος των Ελευθέρων, δεύτερου σε δύναμη της αυστριακής αντιπολίτευσης: «Κανένας δεν σας πιστεύει πλέον, κύριε καγκελάριε. Είχατε δώσει υποσχέσεις στους πολίτες ήδη πριν από το προηγούμενο Πάσχα, τις οποίες ούτε καν αρχίσατε να τηρείτε». 

    Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Γκέραλντ Λόακερ, αρμόδιος σε θέματα υγείας του τρίτου κόμματος της αντιπολίτευσης, του ΝΕΟΣ, ο οποίος κάλεσε τον καγκελάριο να πάψει να γελοιοποιεί την Αυστρία στην Ευρώπη και να προκαλεί αναστάτωση στον πληθυσμό και να φροντίσει να υπάρξουν οι εμβολιασμοί. 

    Από την πλευρά του, ο αρχηγός του ακροδεξιού εθνικιστικού Κόμματος των Ελευθέρων Νόρμπερτ Χόφερ ήταν επίσης προσεκτικός όταν διαφώνησε με τα μπρος πίσω στα λοκντάουν: «Απορρίπτω αυτήν τη στρατηγική και έχω τονίσει ότι πρέπει να αναπτύξουμε στρατηγικές για να ζήσουμε με τον ιό. Ένα επαναλαμβανόμενο lockdown θα οδηγήσει τη χώρα μας οικονομικά και κοινωνικά στην άβυσσο». 

    Όσο για την αρχηγό της αντιπολίτευσης Πάμπελα Ρέντι Βάγκνερ, δεν σταματά να επαναλαμβάνει ότι η κρίση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο «μαζί και από κοινού». Άλλωστε, σε μια από τις συναντήσεις της με τον πρόσφατα παραιτηθέντα –λόγω εξάντλησης– υπουργό υγείας Ρούντολφ Άνσομπερ, η Βάγκνερ του είχε πει: «Έχουμε πολύ δύσκολους μήνες μπροστά μας. Και θέλω να επιτύχεις. Είναι στο χέρι σου». 

    Ολλανδία: Σοσιαλιστές υπέρ νόμου Ρούτε 

    Στην Ολλανδία, στα μέσα Φεβρουαρίου, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ψήφισαν υπέρ ενός νόμου που επιτρέπει την νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, καθώς η Δικαιοσύνη είχε αποφανθεί πως κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να επιβληθεί. 

    Υπέρ της κυβερνητικής πρότασης είχε ψηφίσει και το αντιπολιτευόμενο Σοσιαλιστικό Κόμμα, με τον αρχηγό του Μάαρτεν Χίγικνγκ απλά να διευκρινίζει ότι η κυβέρνηση Ρούτε δεν έπρεπε να εκλάβει την στάση του ως συνολική στήριξη της πολιτικής της. Ο μόνος που δεν είχε ψηφίσει ήταν ο ακροδεξιός Γκερτ Βίλντερς. «Είμαστε φυλακισμένοι με εντολή του πρωθυπουργού», είχε πει. «Αν βγεις έξω χωρίς την άδειά του, κινδυνεύεις με πρόστιμο». 

    Στις εκλογές του περασμένου Μαρτίου, το Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD) του Μαρκ Ρούτε κέρδισε τις εκλογές, ενώ το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Βίλντερς έχασε τρεις έδρες. Αντίθετα, το κεντροαριστερό φιλοευρωπαϊκό κόμμα D66, που συνεργάζεται με τον Ρούτε υπό την αρχηγό του Σίγκριντ Κάαχ, κέρδισε 8 έδρες. 

    Ιρλανδία: Η πανδημία ένωσε τους ορκισμένους εχθρούς 

    Στην Ιρλανδία, κυβέρνηση έχουν σχηματίσει μετά τις περσινές εν μέσω πανδημίας εκλογές το κεντροδεξιό κόμμα Φιάννα Φέιλ του πρωθυπουργού Μάικλ Μάρτιν, το κεντρώο Φίνε Γκάελ του Λίο Βαράντκαρ και οι Πράσινοι. 

    Φιάννα Φέιλ και Φίνε Γκάελ υπήρξαν πάντα ορκισμένοι εχθροί από τον εμφύλιο του 1922. Παρ’ όλα αυτά συμμάχησαν για να μην βρεθεί η χώρα σε κρίση μέσα στην πανδημία, καθώς κανείς τους δεν ήθελε να συμμαχήσει με το Σιν Φέιν, που είχε ξεκινήσει την κοινοβουλευτική του πορεία ως πολιτικός βραχίονας του IRA, που στην πραγματικότητα είχε πρωτεύσει στις εκλογές, αλλά ελλείψει υποψηφίων στις λίστες του εξέλεξε λιγότερους βουλευτές και βρέθηκε δεύτερο σε κοινοβουλευτική δύναμη.

    Μάρτιν και Βαράντκαρ μάλιστα συμφώνησαν για εκ περιτροπής πρωθυπουργία, με τον πρώτο να κάθεται στον πρωθυπουργικό θώκο ως τον Δεκέμβριο του 2022 και μετά να παραδίδει τη σκυτάλη στον Βαράντκαρ. 

    Αλλά και αυτό το Σιν Φέιν, «αδελφό» κόμμα για τον ΣΥΡΙΖΑ έχει φερθεί με σύνεση. Έχει αποφύγει την σκληρή αντιπολίτευση, με την αρχηγό του Μαίρη Λου Μακντόναλντ να σχολιάζει σε ήπιο τόνο την απόφαση της κυβέρνησης να αλλάξει την σειρά στους εμβολιασμούς επειδή δεν μπορούσε να προχωρήσει σε κατηγοριοποίηση των επαγγελμάτων. «Νομίζω ότι η κυβέρνηση έχει πολλά ακόμη να κάνει για να διεκπεραιώσει σωστά το πρόγραμμα του εμβολιασμού», είπε όσο πιο προσεκτικά μπορούσε. Και ενώ γνωρίζει την δύναμη του κόμματός της! 

    Βρετανία: Οι Εργατικοί δεν θέλουν να αποτύχει ο Τζόνσον 

    Στη Βρετανία πάλι, όπου στις 6 Μαΐου διεξάγονται τοπικές εκλογές και θα υπήρχε κάθε λόγος να ανέβουν οι τόνοι, η προεκλογική εκστρατεία συνέπεσε με μια καθυστέρηση παράδοσης 1,7 εκ δόσεων εμβολίων από την Ινδία. 

    Ο αρχηγός των Εργατικών Κηρ Στάρμερ, κατά την προεκλογική επίσκεψή του στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο «Βασίλισσα Ελισάβετ» στη Σκωτία επίσης περιορίστηκε να σχολιάσει: «Νομίζω ότι καθυστέρηση είναι ανησυχητική. Και το λέω αυτό με εποικοδομητικό πνεύμα. Ελπίζω το θέμα να λυθεί, κανείς δεν θέλει να αποτύχουμε». Νομίζει, ελπίζει… 

    Μάλιστα, σε συνέντευξή του ξεκαθάρισε πως «σε τέτοιους καιρούς δεν μπορείς να συνεχίζεις την ίδια πολιτική, ούτε να κριτικάρεις συνέχεια την κυβέρνηση στο απόγειο μιας πανδημίας». 

    Γαλλία: Ήπια πολιτική κριτική 

    Στη Γαλλία, στις 31 Μαρτίου, ο πρόεδρος Μακρόν ανακοίνωσε το τρίτο πανεθνικό λοκντάουν. Η αντιπολίτευση, δηλαδή η δεξιά (Ρεπουμπλικανοί) και η αριστερά (LFI PS, PCF) ανακοίνωσαν ότι δεν θα λάμβαναν μέρος στην ψηφοφορία στα δύο Σώματα, καταγγέλλοντας υποβάθμιση του κοινοβουλίου που καλείται να αποφανθεί επί μέτρων τα οποία έχει ήδη αποφασίσει η κυβέρνηση. 

    Αλλά και εκεί, η κριτική υπήρξε καθαρά πολιτική, χωρίς τις βαριές εκφράσεις περί… εγκλημάτων που ακούμε στην Ελλάδα. Η Μαρίν Λεπέν, αρχηγός του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου σχολίασε ότι το τρίτο λοκντάουν οφείλεται στο «Βατερλό των εμβολιασμών, για το οποίο ουδείς αναλαμβάνει την ευθύνη», ενώ ο ηγέτης της αριστεράς Μελανσόν αποκάλεσε τις προεδρικές εξαγγελίες «ασυνάρτητες».

    Και όλα αυτά στο τουίτερ – μην φανταστείτε τις δέκα ανακοινώσεις την ημέρα που εκδίδει ο ΣΥΡΙΖΑ για το ίδιο θέμα. Όσο για τους Ρεπουμπλικανούς, ο επικεφαλής τους στη Γερουσία Μπρούνο Ρετεγιό περιορίστηκε να σχολιάσει: «Ας ελπίσουμε να πάρουμε τα μαθήματά μας για να μην βρεθούμε ξανά στην ίδια θέση σε έξι μήνες». 

    Πιο καυστικός ο Γκιγιόμ Πελτιέ, νούμερο 2 του κόμματος: «Εμμανουέλ Μακρόν, ο τεχνοκράτης. Βάζει περιορισμούς χωρίς περιορισμούς, κλείνει τα σχολεία χωρίς να τα κλείνει, κερδίζει την μάχη των εμβολίων χωρίς εμβόλια…» 

    Βέλγιο: Διακομματική συμφωνία… 

    Βιβάλντι Τέλος, στο Βέλγιο όπου η μία κυβερνητική κρίση διαδέχεται την άλλη, τον Οκτώβριο του 2020 και 652 ημέρες μετά την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνηση ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Φλαμανδός φιλελεύθερος Αλεξάντερ Ντε Κρού, επικεφαλής επτακομματικού συνασπισμού, όπου ενώνουν τις δυνάμεις τους οι Βαλόνοι και οι Φλαμανδοί Φιλελεύθεροι, Πράσινοι και Σοσιαλιστές, καθώς και οι Φλαμανδοί Χριστιανοδημοκράτες. Είχε προηγηθεί το «διάλειμμα» της Σοφί Βιλμέρς, της πρώτης γυναίκας πρωθυπουργού, γαλλόφωνης φιλελεύθερης, στην οποία είχε παραχωρηθεί η Δεδηλωμένη για να αντιμετωπιστεί το πρώτο κύμα του κορωνοϊού. 

    Η διακομματική συμμαχία σε μια χώρα που έχει χτυπηθεί σκληρά από την πανδημία ονομάστηκε «Συνασπισμός Βιβάλντι», από τα χρώματα των τεσσάρων εποχών που φέρουν στα εμβλήματά τους τα κόμματα της συγκυβέρνησης. Έτσι, έμεινε μόνος του –και τοποθετημένος στον χώρο των αρνητών– ο Τομ Βαν Γκρίκεν, αρχηγός του φλαμανδικού ακροδεξιού κόμματος Vlaams Belang, ο οποίος τον περασμένο Οκτώβριο αρνήθηκε να «κατεβάσει» την εφαρμογή «Coronalert», που βοηθά στην ανίχνευση των επαφών, επειδή, όπως είπε, δεν τρέφει καμιά εμπιστοσύνη για το βελγικό κράτος.

    Ιταλία: Διακομματική «κυβέρνηση Ούρσουλα» 

     Και στην Ιταλία, υπό τον Μάριο Ντράγκι ενώθηκε όλο το πολιτικό φάσμα, σ’ αυτό που ονομάστηκε «κυβέρνηση Ούρσουλα», σε ανάμνηση της ψηφοφορίας για την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, υπέρ της οποίας είχαν ψηφίσει όλοι οι Ιταλοί ευρωβουλευτές. 

    Σε όλα αυτά προσθέστε και την Γερμανία, όπου οι τόνοι έχουν ανεβεί λόγω των επερχόμενων εκλογών του Μαρτίου, αλλά η συμπρόεδρος του κόμματος της Αριστεράς Ντι Λίνκε, η Τζανίν Μπίσλερ, πρώην τροτσκίστρια που ανήκε στην γνωστή ομάδα «Μαρξ 21», δήλωσε στα τέλη Μαρτίου ότι πρέπει να διακοπεί η λειτουργία των μη βασικών βιομηχανιών για να σπάσει η αλυσίδα των λοιμώξεων. 

    Υπενθύμισε ότι τα λεωφορεία και τα τρένα είναι γεμάτα, αλλά φυσικά δεν άρχισε να φωνάζει για τον αριθμό των μέσων μεταφοράς. Απλά ζήτησε να μειωθεί ο αριθμός των επιβατών με κλείσιμο περισσότερων επιχειρήσεων. 

    Υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η μοναδική ανεύθυνη αντιπολίτευση βρίσκεται στην Ελλάδα;

    10 May 2021

    Δημήτρης Νανόπουλος: Ο Mετάνθρωπος δεν θα έχει ανάγκη να πιστεύει σε κάτι

    Antikleidi, 9/5/19

    Ενδεχομένως δεν υπάρχει στο ανθρώπινο μυαλό μεγαλύτερο ερώτημα, από αυτό που αφορά την δημιουργία του σύμπαντος.  Κι αν το ερώτημα αυτό έμενε αναπάντητο στην πορεία των χιλιετιών, σήμερα η ανθρωπότητα βρίσκεται στο σημείο ακριβώς, όπου η απάντηση αρχίζει να γίνεται ορατή, καθώς τα μοντέλα για τις απαρχές του Σύμπαντος βρίσκονται πλέον πάνω στα τραπέζια των εργαστηρίων.

    Στο ερώτημα αυτό, αλλά και σε μια σειρά απο άλλα σχετικά ερωτήματα, όπως αν έχει η κβαντική φυσική κάποια απάντηση για το αν οι άνθρωποι έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση ή πώς επηρεάζουν οι επιστημονικές ανακαλύψεις για το σύμπαν τις θρησκείες, τη φιλοσοφία και τις τέχνες, αν θα μεταλλαχθεί η δημοκρατία και αν θα ταξιδέψει άραγε ο Μετάνθρωπος στον χωροχρόνο μέσα σε «σκουληκότρυπες» έρχεται να μας διαφωτίσει  ο θεωρητικός φυσικός και ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος, ο οποίος υποστηρίζει ένθερμα την τυχαιότητα και την ανυπαρξία συμπαντικού σκοπού.

    Ο Δημήτρης Νανόπουλος μας εξηγεί από το τι  θεωρεί ότι προκάλεσε την κρίση στην Ελλάδα, μέχρι το τι θα έκανε αν ήταν σήμερα νεαρός επιστήμονας στην Ελλάδα, όπως και το ποια είναι η άποψή του για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

    Το κείμενο της συνέντευξης του θεωρητικού φυσικού Δημήτρη Νανόπουλου:

    ---------------------------

    Η πρώτη φωτογραφία μιας μαύρης τρύπας επιβεβαιώνει κατά τα φαινόμενα τον Einstein. Πώς νιώθει ένας φυσικός όταν βλέπει αυτές τις «χίλιες λέξεις»;



    (…) Θεωρώ ότι η φωτογραφία αυτή είναι από μόνη της ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα και εξίσου σημαντικό βέβαια είναι ότι ένας ‘Ελληνας συνέβαλε σε αυτό το σπουδαίο έργο (σ.σ. ο Δημήτρης Ψάλτης, καθηγητής Αστρονομίας και Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνας). Αυτό πρέπει να το τονίζουμε πάντοτε. Δεν λέω ότι η Φυσική είναι εθνική ή εθνικιστική, αλλά επειδή είμαστε μικρό κράτος, αυτά πρέπει να τα διατυμπανίζουμε. Ο Αμερικανός και ο Εγγλέζος δεν χρειάζεται να το κάνει, εμείς όμως ας το τονίσουμε, γιατί έτσι θα ανέβουμε. Παρόλο όμως που η φωτογραφία είναι ενδιαφέρουσα, επειδή είναι ένα από τα πολλά πράγματα που επαληθεύουν τη θεωρία του Αϊνστάιν, δεν θα τη συνέκρινα με την ανακάλυψη των βαρυτικών κυμάτων που έγινε πριν 3-4 χρόνια. Να σας πω και κάτι ανάποδο; Θα ήταν πιο συναρπαστικό αν βρίσκανε ότι αυτό που βλέπουν δεν είναι συμβατό με τη θεωρία της σχετικότητας. Αυτό δηλαδή που πάντα θέλουμε εμείς οι θεωρητικοί φυσικοί να βλέπουμε…

    Το σύμπαν διέπεται, με βάση την κβαντομηχανική, από τυχαιότητα. Θεωρείτε ότι μέσα σε αυτή την τυχαιότητα οι άνθρωποι έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση;

    Μα αν αυτό (το Σύμπαν) ήταν ένα κουρδισμένο πορτοκάλι, αν όπως έλεγε ο Νεύτων κάποιος το κούρδισε και δουλεύει και πηγαίνει έτσι, τότε προφανώς δεν θα είχαμε ελεύθερη βούληση. Μα εδώ, στη βάση της καινούργιας φυσικής, της κβαντομηχανικής στον μικρόκοσμο, είναι ακριβώς η έννοια της πιθανότητας και του τυχαίου, που μάς δίνει τη δυνατότητα να έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση. Έχει σαφέστατη απάντηση σε αυτό το θέμα η κβαντική φυσική.

    Δεν είμαστε όμως ταυτόχρονα και έρμαια της τυχαιότητας αυτής;

    Βεβαίως είμαστε, αλλά με αυτό δεν υπονοώ ότι βγαίνω στον δρόμο με ένα πιστόλι, σκοτώνω κάποιον και λέω «κοίταξε να δεις, μου έτυχε εκείνη τη στιγμή, μια άλλη στιγμή δεν θα γινόταν». Δεν μιλάμε για κάτι τέτοιο, προφανώς, αλλά βεβαίως είμαστε έρμαια της τύχης, όλο το σύμπαν είναι έρμαιο εδώ που τα λέμε. Δεν είναι μόνο ότι είναι τυχαίο γεγονός ότι μένουμε στον τρίτο βράχο από τον ήλιο, ούτε πολύ κοντά ούτε πολύ μακριά, σε ένα ηλιακό σύστημα, σε έναν τυχαίο γαλαξία, σε ένα τυχαίο σύμπαν (…) Αλλά η τυχαιότητα βεβαίως συνεπάγεται και την έλλειψη συμπαντικού σκοπού… Κι όπως έλεγε κι ο Καμί και ο Σαρτρ, ο καθένας μας δίνει τον σκοπό στη ζωή του, δεν υπάρχει κανένας σκοπός που είναι γραμμένος κάπου με φωτεινά γράμματα, ότι αυτό έχουμε γεννηθεί να κάνουμε. Ο καθένας γεμίζει τη ζωή του με τον δικό του σκοπό…

    Οι φιλοσοφικές προεκτάσεις της θεωρίας του Πολυσύμπαντος, έχετε πει ότι παραπέμπουν σε νέο Διαφωτισμό. Τι μπορεί να σημαίνει αυτός ο νέος Διαφωτισμός για την ανθρωπότητα;

    (…) Ο Διαφωτισμός δε γεννήθηκε έτσι ξαφνικά. Δεν βρέθηκαν ο Βολταίρος και ο Ντιντερό ξαφνικά και έκαναν Διαφωτισμό. Αυτά ήταν παράγωγα -και το τονίζω αυτό για να το ακούσουν οι φιλόσοφοι- της φυσικής του Νεύτωνα και του Γαλιλαίου και του Κοπέρνικου κτλ. Κατάλαβαν όμως οι Γάλλοι αστοί, γιατί ήταν μορφωμένοι -το τονίζω αυτό- τι ήθελαν να πουν ο Νεύτων και ο Γαλιλαίος και ο Κοπέρνικος και άρχισαν να εμπιστεύονται τον ορθό λόγο και το πείραμα κι έγινε η Γαλλική Επανάσταση κι από εκεί και πέρα τα πράγματα έγιναν όπως τα ξέρουμε…

    Ο καινούργιος Διαφωτισμός, με αυτά που είπαμε προηγουμένως για τυχαιότητα και έλλειψη σκοπού, νομίζω πως λύνει τα χέρια των ανθρώπων με ανοιχτά μυαλά και τους οδηγεί σε ένα καινούργιο ξέφωτο. Και δεν μιλάω μόνο για το ξέφωτο που στηρίζεται πάνω στην τεχνολογία, μιλάω για εσωτερικό ξέφωτο, που το βλέπεις, το καταλαβαίνεις και λες, «είμαι αυτό, είμαι από εδώ μέχρι εκεί»… (…) Ο νέος Διαφωτισμός είναι αυτός που μας ελευθερώνει από τα δεσμά 2000 ετών (…) Ο καθένας θα πρέπει να ανοίξει τα φτερά του, αλλά παράλληλα με αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί σωστά και η τεχνολογία και η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση (…) Καμιά φορά παίζω με τις λέξεις και επειδή ξέρουμε ότι το φως είναι φωτόνια, ονομάζω τον νέο Διαφωτισμό «Διαφωτινισμό»…

    Θεωρείτε πως σε μια περίοδο τόσο ραγδαίων αλλαγών χρειάζεται κάποιο είδος ρύθμισης;

    Τώρα αγγίξατε ένα θέμα πολύ σημαντικό, που το συζητάω συχνά στις παρέες. Και βέβαια χρειάζεται ρύθμιση… Ακόμα και η έννοια της δημοκρατίας όπως την έχουμε γνωρίσει, θα χρειαστεί να έχει μεταλλάξεις κατά κάποιον τρόπο… Και τι εννοώ ρύθμιση…’Οταν μιλάμε για την αθηναϊκή δημοκρατία του Περικλέους, μιλάμε για μια κοινωνία (…) όπου όλοι, grosso modo, ήταν στο ίδιο πνευματικό επίπεδο. Δεν εννοώ ότι δεν υπήρχαν πιο έξυπνοι και λιγότεροι έξυπνοι, αλλά το επίπεδο της γνώσης ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα για όλους (…) Σήμερα έχουμε φτάσει σε μια τεράστια συσσώρευση γνώσης, στην οποία όμως ο περισσότερος κόσμος έχει μείνει πίσω (…), και πιστεύω πως ο καθένας μας φταίει γιατί μένει και μένουμε πίσω (…) κι έχει γίνει ένας τεράστιος διαχωρισμός ανάμεσα σε αυτούς που ξέρουν κι αυτούς που δεν ξέρουν. Και δυστυχώς, αυτοί που δεν ξέρουν είναι πολύ περισσότεροι από αυτούς που ξέρουν…Κι άρα ο μέσος όρος της αισθητικής, της παιδείας και της κουλτούρας προέρχεται από αυτούς που δεν ξέρουν κι αυτό το βλέπουμε κάθε μέρα. Στο ερώτημα γιατί δεν ξέρουν, πιστεύω ότι είναι και δικό τους εσωτερικό πρόβλημα και της πολιτικής πρόβλημα (…)

    Ποια χαρακτηριστικά θα μπορούσε να έχει μια τέτοια ρύθμιση;

    Αυτό που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε -και μιλάω γενικά- είναι η παιδεία μας να αλλάξει ριζικά σε σχέση με ό,τι είναι τώρα. Στον τομέα της εκπαίδευσης υπάρχουν καταιγιστικές εξελίξεις και θα πρέπει να γίνει μεγάλη προσπάθεια από αυτούς που ξέρουν ως προς αυτούς που δεν ξέρουν, γιατί πολλές φορές ο φόβος και η άγνοια δημιουργούν εξτρεμιστικές καταστάσεις. Εγώ δεν πιστεύω ότι 7%-8% των Ελλήνων είναι «Χρυσή Αυγή» και ξέρουν ακριβώς τι αντιπροσωπεύει. Πρέπει λοιπόν να γίνει μεγάλη προσπάθεια να αλλάξει αυτό, γιατί τότε οι πολίτες θα ξέρουν τι ψηφίζουν… Και δεν με νοιάζει τι θα ψηφίσει ο καθένας, αλλά να ξέρει συνειδητά τι ψηφίζει (…)

    Αλλά συνήθως τους ανθρώπους που πραγματικά γνωρίζουν, τους βάζουν λίγο στο περιθώριο, είτε είναι οι πολιτικοί είτε ο άλλος ο κόσμος, επειδή τους περισσότερους από αυτούς δεν τους αρέσει να ακούν την αλήθεια (…) Οι πολιτικοί δε, ιδίως στην Ελλάδα, θεωρούν επικίνδυνο όποιον δεν έχει ατζέντα, έχει άποψη και δρα έχοντας προτεραιότητα το κοινό συμφέρον και όχι το κομματικό. ..

    Σε μια εποχή που η Φυσική κι η Κοσμολογία απαντούν σε προαιώνια φιλοσοφικά και υπαρξιακά ερωτήματα, πώς εικάζετε ότι θα επηρεαστούν στο μέλλον οι τέχνες κι η φιλοσοφία;

    (…) Αν μπορούσα και ζούσα παράλληλα σε παράλληλο σύμπαν, θα ήθελα να γίνω ένας καινούργιος Βολταίρος ή Ντιντερό. Αυτοί αφομοίωσαν τι ήθελε να πει ο Νεύτωνας και ο Γαλιλαίος, τα πέρασαν στην κοινωνία με τον δικό τους τρόπο και έγινε ο Διαφωτισμός. Οι φιλόσοφοι δεν είναι για να αναμασούν τι έλεγαν ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, γιατί πιστεύω ότι αν αυτοί ζούσαν σήμερα θα γελάγανε με τους πλατωνικούς και τους αριστοτελικούς… Τον Πλάτωνα τον έβλεπα να γινόταν κοσμολόγος και τον Αριστοτέλη νευροβιολόγος… Άρα λοιπόν οι φιλόσοφοι πρέπει να βρουν μια καινούργια πρακτική φιλοσοφία για τον κόσμο (…). Η φιλοσοφία στην οποία αναφέρομαι εγώ είναι αυτή που θα δώσει στον κόσμο να καταλάβει πώς είναι τα πράγματα και η καινούργια μορφή γνώσης που έχουμε πώς μεταφράζεται σε καθημερινή βάση (…) Πιστεύω ότι κάποιος από αυτούς που έχουν κάνει σοβαρή δουλειά στις «σκληρές» επιστήμες πρέπει να καθίσει κάτω και να δει τι σημαίνουν όλα αυτά… Οι τέχνες επίσης πρέπει να αλλάξουν, με όλα αυτά τα καινούργια πράγματα που βλέπουμε. Όπως η ανακάλυψη του κινηματογράφου και της φωτογραφίας άλλαξε την κλασική τέχνη… Ο Πικάσο δεν βγήκε έτσι ξαφνικά να κάνει τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν», ούτε ο Μπρακ τα δικά του έργα (…) Όλα αυτά έγιναν γιατί όταν ανακαλύφθηκε η φωτογραφία, καταλάβανε ότι το να φτιάξεις ένα ωραίο πρόσωπο ή τοπίο δεν αρκεί, το παίρνεις μια φωτογραφία και τελείωσε (…)

    Οπότε η τέχνη, με την είσοδο της κβαντομηχανικής στη ζωή μας, πρέπει να αλλάξει, σίγουρα θα αλλάξει. Οι νέοι δεν θα κάνουν τους ίδιους πίνακες. Πρέπει να προχωρήσει το πράγμα και ίσως βρουν νέες μορφές τέχνης. ‘όπως ο άνθρωπος θα είναι ένα σύνολο μεταξύ ψηφιακού και φυσικού, ένα ημι-ρομποτάκι, έτσι και οι τέχνες θα πρέπει να κινηθούν παράλληλα και να βγουν καινούργιες μορφές τους (…)

    Τι δεν μας έχει πει ακόμη η αρχική ακτινοβολία από το Big Bang, που ευελπιστείτε να το μάθουμε; Ποιο είναι το πιο συναρπαστικό κομμάτι του παζλ στο CERN, που εξακολουθεί να λείπει;

    Η κοσμολογία, δηλαδή αυτά που μας δίνουν τα space telescopes, μας έχει πει καταπληκτικά πράγματα. Και εξακολουθεί να μας λέει. Από την άλλη, στο CERN προσπαθούμε να δούμε ό,τι αφορά αυτό που λέμε “υπερσυμμετρικό κόσμο”, που νομίζω ότι για τους περισσότερους από εμάς (τους φυσικούς) είναι αναπόφευκτος… Μάλιστα, όταν βρέθηκε το σωματίδιο του Higgs και είδαμε τη μάζα που έχει, δηλαδή 125 GeV (σ.σ. γίγα-ηλεκτρονιοβολτ), αυτό αποτέλεσε χαρακτηριστική ένδειξη ότι υπάρχουν κι άλλα πράγματα, ένα καινούριο υπόστρωμα της ύλης που για πολλά χρόνια τώρα το λέμε «υπερσυμμετρική ύλη».

    Όμως δεν το έχουμε βρει ακόμα. Πολλοί από εμάς θα θέλαμε ήδη να το έχουν βρει, αλλά δεν έχουμε παραδώσει ακόμα τα όπλα, δεν έχουμε «ρίξει την πετσέτα στο ρινγκ». Μάλιστα περιμένουμε πολύ σύντομα πολύ θετικά αποτελέσματα…

    Τι θα μας «πει» η ανακάλυψη της υπερσυμμετρικής ύλης και την αναμένουμε εναγωνίως;

    Θα μας πει ότι είμαστε στον σωστό δρόμο για μια ενοποιημένη θεωρία, θα είναι πάρα πολύ καλό για αυτό που λέμε «string theory» (σ.σ. θεωρία χορδών), χωρίς -το τονίζω- να σημαίνει ότι η ύπαρξη υπερσυμμετρικής ύλης αποδεικνύει την ορθότητα της θεωρίας των υπερχορδών, αλλά θεωρείται ότι είναι αναγκαίο πράγμα προς αυτή την κατεύθυνση, που νομίζω ότι θα βοηθήσει πάρα πολύ στην εξέλιξη, να προχωρήσουμε παραπέρα. Γι’ αυτό περιμένουμε, με μεγάλη αγωνία από τον CERN να βρεθεί κάτι εκεί -θα μας πει πάρα πολλά.

    Γενικά, ποιο πιστεύετε ότι είναι σήμερα το μεγαλύτερο άλμα που μπορεί να επιτευχθεί στην επιστήμη σας, που μετά από αυτό τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο;

    Στη δική μου επιστήμη περιμένουμε κι από το CERN αυτά που προείπα και κάποια άλλα πράγματα, πιο ειδικά. Αλλά περιμένουμε και από τα τηλεσκόπια να μας δώσουν λίγες περισσότερες πληροφορίες για τη θεωρία του πληθωρισμού (στην κοσμολογία), που είναι γενικά παραδεκτή από όλους, αλλά υπάρχουν μερικές μετρήσιμες ποσότητες, που δεν έχουν μετρηθεί (…) και θέλουμε να δούμε τις ακριβείς τιμές τους. Γιατί αυτό θα μας δείξει ακριβώς, από μια κατηγορία θεωριών, ποια είναι η σωστή. Και θα δώσει μεγάλη ώθηση, γιατί βασικά τι θα μας λέει; Ότι ξέρουμε ακριβώς πώς ξεκίνησε το Σύμπαν. Δεν νομίζω ότι υπάρχει σε ανθρώπινο μυαλό μεγαλύτερη ερώτηση… Και είμαστε εκεί τώρα! Υπάρχουν πάνω στα τραπέζια αυτή τη στιγμή μοντέλα που μας λένε πώς ξεκίνησε το Σύμπαν (…) Όλα που έχουμε πει παραπάνω στηρίζονται σε αυτό και καταλήγουν σε αυτό, με την έννοια ότι επειδή το Σύμπαν διαστέλλεται -άρα στην αρχή του ήταν πάρα πολύ μικρό, μικρόκοσμος, μικρότερο από άτομα, πυρήνες, κουάρκς και ηλεκτρόνια- αυτό σημαίνει ότι υπακούει στους νόμους της κβαντικής φυσικής και άρα υπακούει και στην αρχή της αβεβαιότητας, που είναι το «σέντερ φορ» της κβαντικής φυσικής, άρα να η τυχαιότης κι η πιθανότης!

    Έχουμε εικόνα σε σχέση με το ποια μπορεί να είναι πράγματι η αίσθηση της προσέγγισης μιας «σκουληκότρυπας» (γέφυρα Einstein-Rosen); Υπάρχει κάποια εκτίμηση ως προς το πόσο γρήγορα θα είναι δυνατά ταξίδια στον χωροχρόνο όπως αυτά που βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας (πχ. Interstellar);

    Εδώ τα πράγματα είναι λιγάκι πιο «σκοτεινά». Πραγματικά αυτό που λέμε «σκουληκότρυπα» είναι μια ειδική λύση της θεωρίας της σχετικότητας, άρα υπάρχει κάποιο μαθηματικό υπόβαθρο, αλλά ακόμα είμαστε πίσω. Πολλά από αυτά που γράφονται και λέγονται έχουν μεν μια δόση πραγματικότητας και στη φυσική λέμε πάντοτε «ποτέ μη λες ποτέ», αλλά είμαστε αρκετά μακριά. Θα τολμούσα να πω ότι ξέρουμε πάρα πολύ περισσότερα για τις μαύρες τρύπες, από όσα ξέρουμε για τις σκουληκότρυπες. Όλα αυτά είναι πολύ γοητευτικά, αλλά επαναλαμβάνω ότι ενώ έχουν κάποια μαθηματική βάση, θέλει δουλειά ακόμα για να τα δούμε. Και βεβαίως αν είναι έτσι, θα είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον και για ταξίδια στον χρόνο κτλ. Χονδρικά, για να πούμε μια αναλογία, φανταστείτε ότι ανοίγεται στη Γη μια μεγάλη στοά, που ξεκινά από ένα σημείο «Α» και πηγαίνει κάτω στο αντιδιαμετρικό σημείο, το «-Α». Κι αυτό περνά από το κέντρο της γης. Τότε για να πας από το Α στο αντιδιαμετρικό του (…), ανεξάρτητα από τη μάζα κτλ, φτάνεις από το ένα σημείο στο άλλο σε περίπου 42 λεπτά. Για φανταστείτε το! (…) Αν δεν υπήρχαν λύσεις για τις σκουληκότρυπες από τη βασική θεωρία που έχουμε, της σχετικότητας, τότε θα αρνιόμουν να το συζητήσω, αλλά εδώ υπάρχουν τέτοιου είδους λύσεις και αυτό σημαίνει ότι κάποια στιγμή, με τον χρόνο, θα έχουμε νέα πράγματα.

    Έχετε πει πως πιθανώς οι περισσότεροι άνθρωποι θα μεταναστεύσουν σε άλλους πλανήτες και σε κάποιες δεκαετίες θα υπάρχουν παιδιά που στην ταυτότητά τους θα αναγράφεται «τόπος γέννησης, σελήνη». Έχετε προσδιορίσει χρονικά το πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό;

    Δεν είμαι ειδικός επί του θέματος, δεν είμαι επαγγελματίας μελλοντολόγος (…) αλλά γενικά νομίζω ότι στα επόμενα 20-30 χρόνια, θα αρχίσει αυτό για τα οποίο μιλάμε να γίνεται πάρα πολύ αισθητό. Από τα διαβάσματά μου και από συζητήσεις με συναδέλφους μου από τη NASA και την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA), τα πράγματα αυτά «συμβαίνουν» κι εργάζονται πολλοί επιστήμονες πάνω σε αυτές τις δυνατότητες αυτή την ώρα που μιλάμε εμείς…

    Σας φοβίζει καθόλου ότι το επόμενο μεγάλο άλμα σε αυτό το πεδίο πιθανότατα θα γίνει από εταιρείες όπως η SpaceX του Elon Musk ή η Blue Origin του Jeff Bezos;

    (…) Πιστεύω πως κι αυτοί οι άνθρωποι έχουν την αγωνία ότι η Γη δεν θα αντέξει και θέλουν να φτιάξουν κι αυτοί κάτι για να βοηθήσουν στο μέλλον. Θα έλεγα ότι (η εμπλοκή τους) θα λειτουργήσει θετικά (…) Όταν δε, μιλάμε για αυτούς που θα φύγουν (από τη Γη), δεν θα είναι αυτοί που θα έχουν τα πουγκιά και θα πετάνε τις λίρες και θα λένε «πάρε τα λεφτά, μπαίνω στο πλοίο και φεύγω». Θα υπάρχουν άλλου είδους κριτήρια, γιατί δεν θα θέλουμε να πάμε σε άλλους πλανήτες και να φτιάξουμε το Μετάνθρωπο από αυτούς που κάναν τη Γη όπως είναι τώρα…

    Πώς όμως μπορεί να γίνει η επιλογή αυτών που θα αποικίσουν άλλους πλανήτες;

    Πρέπει να το πάρουμε απόφαση: Όλοι οι άνθρωποι προφανώς γεννιόμαστε ίσοι, δεν το συζητάμε αυτό τώρα, όλοι έχουμε προφανώς τα ίδια δικαιώματα, αλλά σίγουρα δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Είναι καθαρά τυχαίο αυτό -κι ευτυχώς δεν έχει σχέση ούτε με κοινωνικές τάξεις, ούτε με φιλοσοφίες, ούτε με δεξιούς κι αριστερούς, όπως έλεγε κάποια φίλη μου. Το πνεύμα το πού πάει και κάθεται, το αποφασίζει μόνο του (…)

    Ο άνθρωπος παραβίασε την «κλειδαριά» της εξέλιξής του και κατά πολλούς ο Homo Sapiens όπως τον ξέραμε τελειώνει. Πού πιστεύετε ότι οδεύουμε ως είδος;

    Θα είμαστε ένα περίεργο μείγμα, δεν μπορεί να το προσδιορίσει κάποιος ακριβώς, αλλά σίγουρα δεν θα είμαστε όπως είμαστε. Αυτό που λέτε για την παραβίαση της κλειδαριάς της εξέλιξης είναι πάρα πολύ ωραίο και βασικό. Γιατί είχαμε φτιαχτεί για να είμαστε πάνω στα δέντρα και να τρώμε χαρούπια. Έπεσε κάποιος κάτω από το δέντρο -ή αν είχε DNA ελληνικό τον έσπρωξε κάποιος- και είδε ότι εκεί είναι καλύτερα. Σηκώθηκε στα δύο πόδια και κατάλαβε ότι έτσι βλέπει πιο εύκολα τα λιοντάρια να έρχονται από ό,τι όταν είναι πεσμένος στα τέσσερα… Δεν είχε όμως η φύση προβλέψει ότι το μυαλό μας θα είναι αυτό που έχουμε τώρα… ‘Εχοντας αυτό το μυαλό επιδράσαμε πάνω στη φύση. Δεν μιλάω μόνο για τις κλιματικές αλλαγές. Η φύση δεν νόμιζε ότι θα πάει κάποιος να μείνει στη Στοκχόλμη λόγω του κρύου, και δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί αναπτύχθηκαν χάρη στο κλίμα στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά το ανθρώπινο είδος κατασκεύασε ατμομηχανές, θέρμανση, ηλεκτρικό και τώρα η Σουηδία έχει γίνει καλύτερη από την Ελλάδα(…) Τώρα λοιπόν νομίζω ότι αυτό που συζητάνε όλοι, μέσα από την 4η βιομηχανική επανάσταση, είναι ο Μετάνθρωπος, η νέα εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.

    Η στιγμή του θανάτου φαίνεται ότι απομακρύνεται ολοένα χρονικά για τον μέσο άνθρωπο και αρκετοί είναι αυτοί που μιλούν πλέον ακόμη και για κατάργησή του -τρόπον τινά. Αν βγάλουμε τον θάνατο από την εξίσωση, σε τι εκτιμάτε ότι θα πιστεύει ο άνθρωπος μελλοντικά;

    Δεν θα έχει ανάγκη να πιστεύει σε κάτι. Υποτίθεται ότι όταν γίνει ο Μετάνθρωπος θα έχει μυαλό. Δεν με νοιάζει αν αυτό το μυαλό θα είναι φυσικό ή ψηφιακό (…) αλλά θα υπάρχει ένας πολύ ανεβασμένος μέσος όρος κι αυτό θα δώσει μια εντελώς διαφορετική όψη στον κόσμο γενικά. Μην ξεχνάμε ότι όλες οι σοβαρές θρησκείες έχουν πατήσει πάνω στον φόβο του ανθρώπου για τον θάνατο, αυτό είναι ιστορικό γεγονός. Αν λοιπόν κάνουμε στο μέλλον τη ζωή να τραβάει όσο θέλεις, μέχρι να «βαριέσαι» -και δεν υπάρχουν θεωρήματα που να μας λένε ότι υπάρχει ανώτερο όριο- τότε τα πράγματα αλλάζουν εντελώς ως προς αυτό το θέμα (…)

    Ο Mετάνθρωπος θα είναι πιο ελεύθερος ή απλά πιο ψυχρός;

    Θα έλεγα και τα δύο. Δηλαδή και ελεύθεροι θα γίνουμε, σίγουρα, αλλά θα υπάρξει δυστυχώς και ψυχρότητα, αυτό είναι σίγουρο. Θα ελέγχουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας. Θα ψηφίζουμε -αν υπάρχουν ακόμη ψήφοι- πιο σωστά, θα ξέρουμε γενικά τι κάνουμε…

    Αυτό όμως ίσως οδηγήσει και στον θάνατο των τεχνών, γιατί διαχρονικά οι τέχνες προκύπτουν από τους δαίμονες που πολεμάμε…

    Νομίζω πως θα έχουμε ίσως καινούργιους δαίμονες. Η ιδέα μου είναι ότι οι δαίμονες δεν θα μας αφήσουν ποτέ, πάντα θα θέλουμε να κάνουμε κάτι παραπάνω. Θα ήθελα να δω μεγάλες μεταβολές. Παρότι έχω πραγματική τρέλα με τον κινηματογράφο, θα ήθελα να δω καινούργια είδη τέχνης. Απλοϊκό αυτό που λέω, αλλά αν ήμουν τώρα 20-25 ετών, θα δημιουργούσα ένα θέατρο-κινηματογράφο, π.χ., με ολογράμματα, εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα. Τέτοια μου περνάνε από το μυαλό. Οι νέοι θα μπορούν να έχουν απίστευτη γκάμα για να κάνουν πράγματα στο μέλλον για την τέχνη. Αρκεί να υπάρχει το drive, γιατί καταλαβαίνω το ερώτημά σας, τον φόβο ότι αν όλα είναι εντάξει και καλά, η ευδαιμονία μπορεί να φέρει αδράνεια.

    Κατά τη γνώμη σας τι οδήγησε την Ελλάδα στην κρίση;

    Η κρίση που άρχισε το 2008 ήταν διεθνές φαινόμενο. Και εμείς όμως ήμασταν έτοιμοι για την κρίση και το λέω με την αρνητική έννοια. Τι οδήγησε την Ελλάδα στην κρίση; Τα μυαλά που κουβαλάμε και το φρούτο αυτό πάει πολύ πίσω (…) Είχαμε τις εποχές της αφθονίας, τις εποχές του «δώστα όλα» (…) Καταλαβαίνω ότι η Ελλάδα είχε περάσει από το 1936 -με εξαίρεση την περίοδο της «Χαμένης Άνοιξης» που έλεγε ο Στρατής ο Τσίρκας (…)- μια κατάσταση πολύ περίεργη, ήταν η μόνη χώρα στην Ευρώπη που δεν εκτέλεσε δωσίλογους και το πληρώσαμε. Μετά πάμε στη χούντα, τη μεταπολίτευση, νομίζω ότι από το 1974 ως το 1980 ήταν μια καλή διαχείριση, έγιναν αυτά που έπρεπε να γίνουν κατά κάποιο τρόπο (…) και μετά βεβαίως έχουμε την αλλαγή, η οποία ήταν αναμενόμενη, αλλά νομίζω πως το σύστημα εξόκειλε πολύ σύντομα από εκεί και πέρα με την έννοια των παροχών κι όλων των πραγμάτων που έγιναν… (…) Εγώ πιστεύω ότι οι Έλληνες …τους κακομάθανε είτε θελητά είτε αθέλητα. Έπρεπε να γίνουν κάποια πράγματα και καλώς γίνανε, αλλά νομίζω ότι έγινε μια υπερεκτίμηση του πόσο βαστάμε και νομίζω ότι αυτό μας οδήγησε σε αυτά που μας έχει οδηγήσει (…) Και άλλα κράτη είχαν κρίσεις, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Κύπρος. Κοιτάξτε πού είναι αυτοί και πού είμαστε εμείς. Είναι μεγάλη κουβέντα γιατί είμαστε έτσι που είμαστε, γιατί μαλώνουμε συνέχεια… Έχουμε το κουτάκι της διχόνοιας κλειστό και όποτε το χρειαζόμαστε, το ανοίγουμε (…)

    Αν ήσασταν σήμερα νέος επιστήμονας στην Ελλάδα, τι θα κάνατε;

    Θα έφευγα για το εξωτερικό. Αυτό. Δεν θα έκανα τίποτα άλλο (…)

    Ποιος είναι κατά την άποψή σας ο κυρίαρχος λόγος που κάνει μεγάλη μερίδα των Ελλήνων να αντιμετωπίζει εχθρικά την ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων;

    Πρώτον, η γενική μου αίσθηση είναι ότι ευθύνεται η άγνοια. Δεύτερον, δεν ξέρω αν είναι όντως μεγάλη μερίδα των Ελλήνων που είναι εναντίον των ιδιωτικών πανεπιστήμιων. Αλλά σίγουρα στα σινάφια των δημοσίων πανεπιστημίων -και προφανώς βγάζω εκτός τα κέντρα αριστείας για τα οποία ήδη μιλήσαμε- δεν αρέσει αυτό το πράγμα, κάτι που εγώ θεωρώ τρομαχτικά οπισθοδρομικό, είναι ιδεοληψίες του 19ου αιώνα, αυτού του είδους οι πεποιθήσεις, και είμαι κάθετος. Κι όταν λέω ιδιωτικό πανεπιστήμιο δεν εννοώ «τα μαγαζάκια της κεντρικής οδού», μιλάω για σοβαρά ιδιωτικά πανεπιστήμια. Εγώ θα τα προτιμούσα να είναι και παραρτήματα μεγάλων ευρωπαϊκών ή αμερικανικών πανεπιστημίων (…) ‘Ολο αυτό μας κάνει κακό. Μας κάνει κακό ήδη και στην Ευρώπη που μας κοιτάνε όλοι περίεργα για αυτό το θέμα (…) Κατά τη γνώμη μου το θέμα με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι όπως όταν ήρθε η ιδιωτική τηλεόραση, που ανάγκασε και τη δημόσια να φτιάξει (…) Δεν με ενδιαφέρει αν αυτά τα λέει η ΝΔ ή το ΚΙΝΑΛ ή δεν τα λέει ο ΣΥΡΙΖΑ. Εγώ δεν έχω καμία κομματική ένταξη, σημαίες και ομπρέλες (…), αλλά -το τονίζω- η παρούσα κατάσταση των συγχωνεύσεων και της «ομογενοποίησης» των Πανεπιστημίων μας κάνει κακό και οδηγεί σε αδιέξοδο… αδιέξοδο».