16 September 2021

Κλασική μουσική με δροσιά σε έναν κηφισιώτικο κήπο

 της , Καθημερινή, 14/9/2021

Την ώρα που μου μιλούσε από την άλλη άκρη της γραμμής ο Γιώργος Βάρσος, άκουγα τους γνώριμους ήχους από την κουζίνα του ιστορικού ζαχαροπλαστείου του στην Κηφισιά, τα πλαταγίσματα από τα ταψιά και τις φόρμες. Το κατάλαβε από τον τόνο της φωνής μου και σχολίασε με χιούμορ: «Μακάρι να μπορούσατε να μυρίσετε και το γαλακτομπούρεκο που μόλις βγήκε από τον φούρνο». Όχι, το θέμα της συζήτησής μας δεν είχε να κάνει με τα γλυκίσματα, αλλά με το γεγονός ότι μία φορά τον χρόνο ο ιδιοκτήτης του καταστήματος ανοίγει τον κήπο του σπιτιού του για μια εκδήλωση σε συνεργασία με τον σύλλογο Οι Φίλοι της Ορχήστρας Ποικίλης Μουσικής Κηφισιάς. Λάτρης της κλασικής μουσικής ο ίδιος, συλλέκτης τέχνης και γενναιόδωρος από τη φύση του, σκέφτηκε πως θα ήταν κρίμα να μην αξιοποιήσει αυτό το κομμάτι της παλαιάς κηφισιώτικης έπαυλης που περιήλθε στην κατοχή του πριν από χρόνια.

Mark Grauwels και Γιώργος Βάρσος

Έτσι, υπό τον τίτλο «Sprezzatura», καλεί εδώ και χρόνια τους φιλόμουσους σε μια ωραία βραδιά, η οποία όμως αναβλήθηκε πέρυσι εξαιτίας της πανδημίας. «Εφέτος αποφασίσαμε να το διοργανώσουμε, σε συνεργασία μάλιστα με την πρεσβεία του Βελγίου, και να καλέσουμε τον διάσημο Φλαμανδό φλαουτίστα Marc Grauwels (Γκράουελς). Τηρήθηκαν όλα τα μέτρα ασφαλείας, βέβαια, και το κοινό απόλαυσε αυτόν τον μοναδικό σολίστ», λέει ο κ. Βάρσος.

«Το σπίτι που αγόρασα το 1997 έχει ένα μικρό πέτρινο διατηρητέο οικοδόμημα που ανηγέρθη από μια οικογένεια Αιγυπτιωτών, πριν από έναν αιώνα. Τότε δεν προβλέπονταν βεράντες και μπαλκόνια, αλλά ωραίοι περιβάλλοντες χώροι. Ετσι, η κατοικία διαθέτει έναν πολύ μεγάλο κήπο στον οποίο έχω τοποθετήσει γλυπτά Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών που συλλέγω εδώ και χρόνια. Με λουλούδια και δένδρα, είναι το ιδεώδες περιβάλλον για να ακούσει κανείς αυτού του τύπου το ρεπερτόριο και πιστεύω ότι οι άνθρωποι που ήρθαν πραγματικά το απόλαυσαν».

Ο κήπος του Βάρσου γέμισε από… μασκοφόρους μουσικόφιλους


Τρίτης γενιάς ιδιοκτήτης του παλαιού γαλακτοπωλείου και ζαχαροπλαστείου, θέλει να προσφέρει στη γειτονιά του και να «γλυκάνει» τον κόσμο που περνάει δύσκολα με τους περιορισμούς τον τελευταίο καιρό. «Ο παππούς μου, ο πατέρας μου, εγώ και τώρα ο γιος μου έχουμε μάθει να είμαστε στην πρώτη γραμμή και να εξυπηρετούμε τους πάντες». Κλείσαμε με την υπόσχεση να περάσω για να μυρίσω εκείνο το γαλακτομπούρεκο από κοντά.

13 September 2021

«Έλα, μωρέ Γρηγόρη, αυτά είναι ερωτικά!»

Ένα ύστερο ανέκδοτο για τον Μίκη

Ο Σακελλάρης Σκουμπουρδής γράφει αποκλειστικά για την άγνωστη συνάντηση συμφιλίωσης ανάμεσα στον μεγάλο μουσικοσυνθέτη και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, μετά την χούντα. Στην οποία είχε την τύχη να είναι αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας. 13.09.2021

Πέρασε και το ξόδι του Μίκη, αλλά δεν κοπάζει το ενδιαφέρον του κόσμου για τις στιγμές του (και τις μουσικές του, που μας δονούν αδιαλείπτως δύο βδομάδες τώρα: πόση ήταν η πικρία του που τελευταία έμεναν στα αζήτητα όσο ζούσε…). Γράφτηκαν και ακόμα γράφονται αμέτρητα μαρτυρικά για την σπουδαία του προσωπικότητα. Βέβαια, πάντοτε όταν φεύγει ένας Μεγάλος, βρίσκουν θεμιτή ευκαιρία αυτοπροβολής πολλές ματαιόδοξες μικρότητες που έτυχε κάποτε να διασταυρωθούν με το διακριτό διάβα του. 

Σπεκουλάροντας στην γνωριμία τους, προσπορίζονται έτσι κάποιο όφελος επικαλούμενες κάμποσα καλά λόγια που κάποτε έτυχε να τους επιδαψιλεύσει εκείνος, οπότε να συμπεράνουμε ότι και αυτές είναι σπουδαίες. Κάπως έτσι κι εμείς -και να μας συγχωράτε- δεν κρατιόμαστε και ολισθαίνουμε παρομοίως, αποκαλύπτοντας εδώ μια άγνωστη «παρα-ιστορική» συνάντηση, που πιστεύουμε ότι αξίζει να δημοσιοποιηθεί.

Μια ψυχρότητα που έπρεπε να τελειώσει 

Οι παλιότεροι ξέρουν ότι αφότου ο Μίκης Θεοδωράκης επέστρεψε μεταδικτατορικά στην Ελλάδα, δεν μιλιόταν με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Ήταν χολωμένος που ο κορυφαίος του τραγουδιστής αβασάνιστα είχε με το καλημέρα «προσκυνήσει» την Χούντα. Και λίγο αργότερα πρωταγωνιστούσε στις κοσμικές στήλες ως «Σερ Μπιθί», κάνοντας ελαφρολαϊκή καρριέρα με άνοστες επιτυχιούλες. Και προφανώς ουδέποτε σκέφτηκε να στηρίξει έστω και υπαινικτικά τον αντιδικτατορικό αγώνα των φίλων του. 

Δυσκολευόταν μεν, βέβαια, ο Μίκης να του το συγχωρέσει, αλλά έλα που είχαν περάσει κοντά δύο χρόνια από την κατάρρευση της Χούντας και παρόλες τις πετυχημένες συναυλίες του, το κενό ήταν εμφανές. Δεν γινόταν να παρουσιάσει το μάγκνουμ όπους του, το Άξιον Εστί, χωρίς την «ξυλένια» φωνή του Μπιθικώτση, η οποία είχε ανεπιστρόφως καταστεί ταυτότητά του. Έπρεπε κάτι να γίνει, να βρεθεί τρόπος να ξαναφιλιώσουν οι δύο άντρες. 

Στο κάτω κάτω, είχε πει του Μίκη κάποια ψυχή, να μην κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια. Μπορεί αυτός να ήταν το παλληκάρι που τόλμησε να περιφρονήσει αγέρωχα τους δικτατορίσκους, αλλά, καθώς το 99% των Ελλήνων ήτανε «προσκυνημένοι»1, ας την χάριζε και του Γρηγόρη…

«Κίνημα Πολιτισμού και Ειρήνης» (Κ.Π.Ε.) και Μίκης 

Ήταν αρχές του 1976, όταν ο Μίκης, έχοντας ήδη ιδρύσει με τον Αντρέα Λεντάκη, τον  Βύρωνα Σάμιο και άλλους φίλους το "Κίνημα Πολιτισμού και Ειρήνης", υλοποιούσε άμεσα μια έξυπνη πολιτιστική πρότασή του: την «Επιχείρηση Καμιονέττα». Επρόκειτο για μια μουσική περιοδεία του Μίκη σε όλη την Μακεδονία, με ένα μικρό καμιόνι που πίσω έφερε ένα πιάνο τοίχου, παρέα με εναλλασσόμενες μπουατικές φωνές κάθε βράδυ σε μια καινούργια πόλη. 

Εννοείται ότι για όσους έζησαν από κοντά αυτή την περιοδεία, η εμπειρία Μίκης ήταν αποκαλυπτική. Σε δύο βδομάδες (και από την πρώτη στιγμή) είχε γίνει σαφές ότι ο άνθρωπος αυτός ήταν Ολύμπιος. Το χάρισμά του δεν ήταν μόνο μουσικό. Δεν ήταν εμπνευστικός μόνο όταν έπαιζε και τραγουδούσε κάτι στο πιάνο είτε σου διηγείτο με τα εκφραστικά του θεόρατα χέρια μια λεπτομερή ιστορία για το πώς συνελήφθη κάποια μουσική. 

Ήταν συναρπαστικός και όταν περιέγραφε μια αντιστασιακή ενέργεια ή  και μια «γκομενοδουλειά» σε κάποια μεγαλούπολη του ανατολικού μπλοκ, στο πλαίσιο μιας «ειδικής αποστολής» προκειμένου να αλλάξει πολιτική μια χώρα επί συγκεκριμένου κρίσιμου διεθνούς ζητήματος. Γοητευτικός εξ ίσου ομιλητής ήταν και όταν τόξευε προς το ακροατήριο την πιο άσχετη χαριτωμένη ιστοριούλα που έβγαζε από την φαρέτρα του, την παραγεμισμένη από τις εκατό ζωές που είχε ζήσει ως τότε.


Το καστ της συνάντησης 

Αυτή την «Επιχείρηση» έτυχε να την διαχειριστεί η παρέα2 μου, ως "οργανωτικά στελέχη του Κινήματος", τύπου κομισσάριοι φυτευτοί από τα κεντρικά. Εγώ ήμουν και ξένος προς το Θεσσαλονικιό καλλιτεχνικό σταφφ και λίγο «ξινός» ως προς τις απόψεις. Αλλά η δουλειά μας στέφθηκε με  επιτυχία. Έτσι κάπως, βρέθηκα να αναλάβω και την σημαντικότερη επόμενη δοκιμασία, που ήταν η (πρώτη πανελλαδικά3 για το Κ.Π.Ε.) διοργάνωση μιας μεγάλης συναυλίας στο «Θέατρο Χατζώκου»4 στην Πλατεία Αριστοτέλους (Θεσσαλονίκη). 

Άλλωστε, ήδη ο Μίκης με είχε συμπαθήσει από τον συγχρωτισμό της περιοδείας. Όχι τόσο επειδή ήμουν λειτουργικά διεκπεραιωτικός, αλλά κυρίως γιατί του προκαλούσαν ενδιαφέρον οι αιρετικές έως ανάποδες πολιτικές ιδέες που ξεδίπλωνα στις «μικρές» ώρες, όταν μέναμε εμείς-κι-εμείς. 

Εκείνες τις μέρες, λοιπόν, το έφερε η τύχη ο Μίκης να σχεδιάζει την επανασυμφιλίωσή του με τον Μπιθικώτση. Η συνεννόηση γινόταν με τον Γιάννη Στεφανίδη5, παλιό του φίλο από τους Λαμπράκηδες και ηγετικό στέλεχος του Κ.Π.Ε., για ένα δείπνο με τον Γρηγόρη, όπου θα έκλειναν οι πληγές της μεταξύ τους ψυχρότητας. Και μια που εγώ ήμουν η συμπαθητική γνωριμία των ημερών, αποφάσισε να με καλέσει και μένα. Βέβαια, αυτό ήταν περίεργο, καθώς εγώ ήμουν εντελώς άσχετος για τέτοια περίσταση, μια που ποτέ δεν είχαμε γνωριστεί άλλοτε με τον «Σερ», οπότε η παρουσία μου θα του προκαλούσε αμηχανία.

Η συνάντηση 

Είχε, λοιπόν, φτάσει η στιγμή που θα ξανασυναντιόταν για πρώτη φορά ο Μίκης με τον Γρηγόρη μετά από σχεδόν μια δεκαετία. Το δείπνο πραγματοποιήθηκε στην ταβέρνα «Το στέκι του Νιόνιου» (μπαίνοντας, στο πρώτο τραπέζι δεξιά δίπλα στην τζαμαρία) στην Βασιλίσσης Όλγας, στο Φάληρο. Εγώ, περιδεής, δεξιά μου ο Μίκης, αριστερά ο Στεφανίδης και απέναντι ο Μπιθικώτσης, που γρήγορα κατάλαβα ότι μάλλον ήταν περιδεέστερος εμού. 

Στην αρχή έπεσαν οι παγωμάρες με διάφορα αστειάκια ποντιακά που έλεγε ο Γιάννης, μετά ο Μίκης άρχισε να εξηγεί στον Γρηγόρη πώς φτιάχτηκε και τι πλάνα έχει το "Κίνημα" (Κ.Π.Ε.) και μετά τα πρώτα ποτηράκια οι γλώσσες λύθηκαν. Εννοείται ότι εγώ, παρά τα ειωθότα, έλεγα λιγότερα από όσα άκουγα. 

Η συζήτηση μπήκε στο ψητό και άρχισε να χοντραίνει, ο Μίκης μιλούσε σκληρά για την γνωστή «προδοσία» του Γρηγόρη, ο οποίος σιγά σιγά, όπως ήταν και αναμενόμενο, άρχισε να καταρρέει. Προέβαλε, βέβαια, τα γνωστά και κάπως εύλογα, ότι «εγώ δεν άντεχα άλλες ταλαιπωρίες, με εκβιάσανε και υπέκυψα, για την οικογένειά μου, δεν ήμουνα και τόσο σκληρός όσο εσύ Μίκη» κτλ. «Ναι αλλά δεν ήσουν ο μόνος που είχες οικογένεια, όλοι μας είχαμε, αλλά κρατηθήκαμε στο επίπεδο της ευθύνης απέναντι στην Ιστορία, μόνο εσύ λάκισες» κτλ, του αντέτεινε ο Μίκης.

Το κρεσέντο και η κάθαρση 

Με την κλιμάκωση της πίεσης εγώ αρχίζω να αισθάνομαι κάπως άσχημα. Ολοένα και περισσότερο ο Μπιθικώτσης καταρρέει και μαζί μέσα μου στιγμιαία κλονίζεται το εντυπωμένο μυθικό θηρίο που εμβληματικά λαλεί «Της αγάπης αίματα με πορφύρωσαν». Φοβάμαι ότι σε λίγο θα δω τον μεγάλο βράχο να πέφτει. Τότε τους λέω ότι μάλλον δεν θα έπρεπε να βρίσκομαι εκεί τέτοια στιγμή, μήπως να φύγω; Κάτσε κάτω, μου κατεβάζει το χέρι ο Μίκης, φίλοι είμαστε όλοι εδώ, κάτσε να μαθαίνεις πόσο σκληρή είναι η ζωή… 

Ο Γρηγόρης πλέον με αγνοεί, όπως και τους τριγύρω θαμώνες, από την ένταση έχει χάσει τον έλεγχο, δεν νοιάζεται πια για το πρεστίζ του. Και συνεχίζει να ψελλίζει διάφορα γοερά τύπου «εγώ πάντα σε αγαπούσα», χωρίς την χαρακτηριστική του ξερική λεβεντιά, εκλιπαρώντας τον οίκτο του Μίκη. Τότε εκείνος του απαντάει με την φοβερή ατάκα: «Έλα, μωρέ Γρηγόρη, αυτά είναι ερωτικά!…». Ο Γρηγόρης ξεσπάει στα κλάματα, πέφτει στην αγκαλιά του Μίκη, σηκώνονται όρθιοι αγκαλιασμένοι, τώρα και οι δύο συγκινημένοι. Ταβέρνα και θαμώνες ακινητοποιημένοι, αποσβωλωμένοι όλοι κοιτάνε τις δύο γνωστές φιγούρες. Το δράμα έχει λήξει. 

Ο μεγαλόκαρδος Μίκης φαινόταν ολοφάνερα ότι εξ αρχής ήθελε δύο πράγματα. Και να απαιτήσει στεγνά μια συγγνώμη από τον Απολωλότα Γρηγόρη, αλλά και να του ανοίξει μια μεγάλη αγκαλιά και να τα ξαναβρούνε (η Ιστορία έδειξε ότι είχε ακόμα πλάνα σημαντικά για τον Τραγουδιστή του, άλλωστε). Ίσως η παρουσία μου εκεί να ήταν η (αρχικά σχεδιασμένη από τον Μίκη) τιμωρία για τον ντροπαλό Μπιθικώτση, που με κοίταγε διαρκώς σε στυλ «οκ, να ζητήσω συγγνώμη, αλλά γιατί με κουβαλήσατε εδώ να ταπεινωθώ μπροστά σε αυτό το άγνωστο παιδαρέλι; Δεν γινόταν να εξηγηθούμε κάπου μόνοι μας εγώ με τον Μίκη;». Έτσι, λοιπόν, σχεδόν ανεπαισθήτως, ίσως και αναξίως, έτυχε να είμαι παρών στην ιστορική επανασύνδεση του Όλυμπου με τον Κίσσαβο.

Από εκείνο το βράδυ οι δυο τους ξαναρχίζουν να είναι κολλητοί, μπαίνουν μπροστά τα σχέδια για τις μεγάλες συναυλίες και τα υπόλοιπα είναι Ιστορία. Ελάχιστες βδομάδες αργότερα προέκυψε και αυτό το αριστούργημα στο σπίτι Μίκη στη Νέα Σμύρνη.

Έκτοτε εγώ άρχισα να φεύγω για άλλα και ουδέποτε ξανασυναντήθηκα με τον Μίκη, ούτε φυσικά και με τον Μπιθικώτση. Την έκφραση «Έλα, μωρέ, αυτά είναι ερωτικά!» την έχω έκτοτε λατρέψει και την χρησιμοποιώ συχνά, όποτε έρθει κάποια ανάλογη περίσταση. Και τότε πάντα θυμάμαι εκείνη την παλιά ευτυχή συνάντηση με τον Μίκη.




Παραπομπές 


  1. Στα μαθητικά μικράτα μου επί Χούντας, μαζί με τις ροκιές, είχα τα άπαντα του Μίκη και τα άκουγα καθημερνώς. Με την πτώση της, βλέποντας ότι σούμπιτο το έθνος των χουνταίων ξεσάλωνε αλύπητα τραγουδώντας Μίκη (ίσως και επιδιώκοντας δολίως/ιδιοτελώς να αλλάξει ταυτότητα), άρχισα να κρατάω μια απόσταση. Αλήθεια, το είχε νιώσει ο Μίκης (δεν τόλμησα να τον ρωτήσω στα ίσα) ότι η μουσική του είχε καταστεί πλέον η γλώσσα του Βασικού Εγχειρίδιου του Λαϊκισμού; 

    Εγώ το ένιωσα, καθώς έτυχε να ακούσω έγκαιρα και τον ‘Πολιτευτάκια’ του Σαββόπουλου. Έτσι, βιώνοντας ως ενοχλητική την κυριαρχία των μιμητών του Μίκη (τύπου Θωμάς Μπακαλάκος κα), ευτύχησα/ευεργετήθηκα να μπω στον κόσμο της κλασικής, της τζαζ και του ρεμπέτικου. Μεταχουντικά, λοιπόν, η περίοδος του Κ.Π.Ε. απετέλεσε ένα μικρό μόνο διάλειμμα Μικισμού στην μουσική μου ζωή. Η κατάσταση ομαλοποιήθηκε την τελευταία τριακονταετία, οπόταν η περιφρόνηση του λαϊκισμένου-πλάστικ κοινού στα Θεοδωράκεια μουσουργήματα με βοήθησε να ξανανιώσω πόσο θεσπέσια υπήρξαν. 

  2. Κάνω ιδιαίτερη μνεία της ζωηρής μας τετράδας/παρέας: Χρήστος Ιωαννίδης, Σίμος Κοτσίνας (δευτεροετείς Νομικής, συμφοιτητές του Βαγγέλη Βενιζέλου, έκτοτε δεν έμαθα τι απέγιναν), Γιάννης Παπαδόπουλος κι εγώ (δευτεροετείς Πολ. Μηχανικοί). Ήμασταν πολιτικά ανήσυχοι και ανέστιοι δεκαενιάχρονοι αμφισβητίες του Μ-Λ. Και βρεθήκαμε στο Κ.Π.Ε., επειδή δεν βρίσκαμε κάποιο κόμμα που να μυρίζει την ρεαλιστική ουτοπία μας. Ακόμα, κάναμε πως δεν καταλαβαίναμε την αντίφαση: δεν ήταν το Κ.Π.Ε. ο τόπος που γυρεύαμε. Επρόκειτο για one season stand, όχι για σοβαρή σχέση, αν μ’ εννοείτε.

  3. Άλλωστε το Κ.Π.Ε. είχε στην Θεσσαλονίκη την καλύτερη πανελλαδικά οργάνωσή του. Πιθανότατα διότι βρεθήκαμε εμείς οι λίγοι διψασμένοι για πολιτική δράση πιτσιρικάδες, που δημιουργήσαμε κατάλληλο απαραίτητο γραφειοκρατικό σκελετό υποδοχής και αφομοίωσης των πολλών νεολαίων και καλλιτεχνών που το πλαισίωσαν. Ελάχιστους μήνες αργότερα φάνηκε ότι το Κίνημα ήταν λίγο για να χωρέσει τις εκφραστικές ανάγκες της πολιτικής μας ανησυχίας.

    Γιατί εμείς σερφάραμε απολαυστικά στο ανθοφόρο κύμα αναθεωρητισμού που ετοιμαζόταν να εξαερώσει τον Μαρξισμό-Λενινισμό στην Ιταλία του Μπερλινγκουέρ (ο οποίος κλιμακωτά έπαιρνε την σκυτάλη από τους Γκράμσι και Τολιάτι), αλλά αυτό ήταν άσχετο με το Κ.Π.Ε. Έτσι, η ‘παρέα’ μας το εγκατέλειψε και σχεδόν άμεσα αυτό ατόνησε και στέρεψε, μη έχοντας πλέον την γραφειοκρατική σκαλωσιά που το κράταγε όρθιο. Εμείς πήγαμε πακέτο στην Σπ.Οργ.ΕΔΑ (ΕΔΑ σπουδάζουσα), όπου βγάλαμε τα σώψυχά μας έως την ήττα της ‘Συμμαχίας’ το 1977, οπότε και εφεξής εγκαταλείψαμε οριστικά κάθε συμμετοχή σε κομματικές διεργασίες. Ίσως επειδή είχαμε ζήσει δυνατά εκείνο τον γραφειοκρατικό κυνισμό της εξουσίας, που προκαλεί συνειρμούς τύπου «εγνώρισα τον άνθρωπο κι αγάπησα τα ζώα».

  4. Σχετικά με το Θέατρο Χατζώκου διαβάστε εδώ.

  5. Ο Γιάννης Στεφανίδης, λίγο πριν μας αφήσει χρόνους πρόπερσι, αποτύπωσε την λίαν ενδιαφέρουσα ζωή του στο αυτοβιογραφικό βιβλίο «Οδοιπορικό προς την ελευθερία». Προδικτατορικά υπήρξε από τα ζωηρά παιδιά που πάλεψαν μαζί με τον Μίκη από τον αριστερό δρόμο για τον δημοκρατικό εκσυγχρονισμό της ανολοκλήρωτης δημοκρατίας μας. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι τότε παντού διεθνώς επικρατούσε ο Μακαρθισμός και μόνο η τότε ευγενής διωκόμενη Αριστερά προετοίμαζε/κινητροδοτούσε την επικείμενη φιλελεύθερη δημοκρατία, διεκδικώντας χαμένα αυτονόητα πολιτικά δικαιώματα.

    Ο Στεφανίδης ήταν από εκείνους που δίνουν αξία στην έννοια της λαϊκότητας, αν και ενίοτε χαριτωμένα άγγιζε τα μικρά όρια του λαϊκισμού. Τόνιζε υπερήφανα την ποντιακή καταγωγή του και έσπερνε χαρά όπου περνούσε. Με την παρέα μας βρισκόταν σε ευγενή (και πάντως όχι εχθροπαθή) ανταγωνισμό η παρέα του, καθώς εύλογα μας ειρωνευόταν ως Γκραμσιανούς, οπότε κι εμείς τους αντιλέγαμε Γκαρντασιανούς (είχαν καταργήσει την κλήση «σύντροφοι!» υιοθετώντας την προχώ τότε κλήση «(Γ)καρντάσια!»).

    Η ζωή έδειξε φυσικά, ότι το Κ.Π.Ε. είχε μάλλον ανάγκη από περισσότερους πρακτικούς Γκαρντασιανούς και λιγότερους κουλτουριάρηδες Γκραμσιανούς. Μετά από σαραντατόσα χρόνια, αυτό ήθελα να του εξομολογηθώ λίγο πριν πεθάνει, όταν, μέσω του κοινού γνωστού Αλέξανδρου Περτσινίδη, τυχαία ανέκτησα τηλεφωνική επαφή μαζί του τότε. Επιδίωξα να τον συναντήσω, αλλά δυστυχώς δεν έγινε εφικτό λόγω ανάδρομων συγκυριών.


12 September 2021

Οι αιρετικοί της ιατρικής επιστήμης

Ερευνητές που άνοιξαν με τις ανακαλύψεις τους τον δρόμο προς την κατανόηση της λειτουργίας ζωτικών ανθρώπινων οργάνων

της καθηγήτριας-ακαδημαϊκού Χρύσας Μαλτέζου, Καθημερινή, 8/9/21



ΝΙΚΟΣ Β. ΚΑΡΑΤΖΑΣ
Αίμα και αέρας, σχέση ζωής. 
Ιστορίες και περιπέτειες στην πορεία
των ανακαλύψεων της κυκλοφορίας
και της αναπνοής 

εκδ. Καστανιώτη, 2021, σελ. 170

Μαζί με τα πάμπολλα δεινά και τις καταστροφές που έφερε, η πανδημία είχε και την καλή της πλευρά: μας χάρισε ελεύθερο χρόνο, ένα πολύτιμο αγαθό που είχε χαθεί από την καθημερινή μας ζωή, στερώντας μας από χαρές τις οποίες είχαμε, λόγω της έλλειψής του, απαρνηθεί. Βρήκαμε έτσι τον χρόνο να ανασυντάξουμε τις πνευματικές μας δυνάμεις, να σκεφτούμε αγαπημένους φίλους και συναδέλφους, με τους οποίους είχαμε καιρό να επικοινωνήσουμε, και κυρίως να διαβάσουμε βιβλία που είχαν στοιβαχθεί στα ράφια της βιβλιοθήκης μας, γιατί δεν είχαμε ακριβώς ελεύθερο χρόνο να αφεθούμε στην ψυχική ευχαρίστηση που προκαλεί η ανάγνωση. 

Ο εγκλεισμός από την άλλη που επέβαλε η πανδημία με τις νέες συνθήκες διαβίωσης, οι οποίες διαμορφώθηκαν, χάρισε στους εργάτες του πνεύματος, τους ερευνητές κυρίως και τους δασκάλους, αλλά και σε διανοούμενους γενικότερα, τον χρειαζούμενο χρόνο, για να ασχοληθούν με τη συγγραφή μελετών και άλλων πονημάτων που οι έως τότε πιεστικές επαγγελματικές υποχρεώσεις τους καθιστούσαν αδύνατη ή έστω καθυστερούσαν την ολοκλήρωσή τους. 

Στην κατηγορία όσων αξιοποίησαν τον καιρό της «σχόλης», όπως έλεγαν παλιά, ανήκει ο γιατρός Νίκος Καρατζάς. Διαπρεπής στον κλάδο του καρδιολόγος, ο Καρατζάς έχει έως τώρα συγγράψει μελέτες ιατρικού περιεχομένου, όπως είναι το κλασικό πλέον συλλογικό βιβλίο που επιμελήθηκε με τίτλο «Υπέρταση, θεωρία και πράξη». Το νέο βιβλίο του, «Αίμα και αέρας, σχέση ζωής», καθώς δεν αναφέρεται σε ζητήματα εξειδικευμένου ιατρικού ενδιαφέροντος και καθώς δεν απευθύνεται σε στενούς μόνον ιατρικούς κύκλους, αποτελεί δικαιολογημένα ευφρόσυνη έκπληξη. 

Θέμα του είναι οι συναρπαστικές ιστορίες, οι περιπέτειες και το έργο, παραγνωρισμένο ή πλημμελώς γνωστό, των ερευνητών εκείνων (γιατρών, ανατόμων, φυσιολόγων) που πρώτοι καταπιάστηκαν με τα θέματα της κυκλοφορίας του αίματος και της θέσης που κατέχει η καρδιά και η αναπνοή στο σύστημα της υγείας. Σε μια εποχή κατά την οποία, λόγω της πανδημίας, λέξεις, όροι και έννοιες που έχουν να κάνουν με την ιατρική επιστήμη (λ.χ. λοιμώξεις, ιοί, αντισώματα, οξυγόνωση του αίματος κ.ά.) έχουν εισχωρήσει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο, η αναγωγή στο παρελθόν, με σκοπό την ανάσυρση από τη λήθη και την αφάνεια των ερευνητών που άνοιξαν με τις ιατρικές ανακαλύψεις τους τον δρόμο προς την κατανόηση της λειτουργίας ζωτικών οργάνων του σώματος, αποκτά εύλογα ξεχωριστή σημασία.

Πρωταγωνιστική θέση ανάμεσα στην ομάδα των γιατρών που εισχώρησαν στο μικροσκόπιο του ενδιαφέροντος του Καρατζά κατέχουν τρεις προσωπικότητες: o Ισπανός Μιχαήλ Σερβέτος (1511-1553), και οι Αγγλοι Ουίλιαμ Χάρβεϊ (1578-1657) και Τζόζεφ Πρίστλεϊ (1733-1804). 

O πίνακας του Ρέμπραντ «Μάθημα ανατομίας του Δρος Νικολάες Τουλπ» (1632).

Με σπουδές στα πανεπιστήμια της Σαραγόσας, της Τουλούζης και του Παρισιού, ο θεολόγος, χαρτογράφος και γιατρός του 16ου αιώνα Σερβέτος θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της ιατρικής επιστήμης, καθώς πρώτος αυτός έκανε λόγο για την κυκλοφορία του αίματος μέσω των πνευμόνων. Ο μεγαλοφυής ερευνητής είχε ταραχώδη βίο. Φυλακίστηκε για τις θεολογικές του αντιλήψεις, άλλαξε ονόματα για να αποφύγει τους διώκτες του και ζήτησε καταφύγιο σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις. Η αμφισβήτηση της υπόστασης της Αγίας Τριάδας, διατυπωμένη σε πραγματεία του, τον έφερε αντιμέτωπο με τον Καλβίνο και τους ιεροεξεταστές που τον οδήγησαν τελικά στην καταδίκη του ως αιρετικού σε οικτρό θάνατο. Κάηκε στη Γενεύη μαζί με τα αντίτυπα του βιβλίου του. Hταν ένας από τους σκαπανείς της ιατρικής επιστήμης. 

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Αγγλος ανατόμος Χάρβεϊ, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου της Πάντοβας, προβαίνει στην ολοκληρωμένη περιγραφή της κίνησης της καρδιάς και του αίματος, γράφοντας με τη σχετική μελέτη του μια λαμπρή σελίδα στη βίβλο της ιατρικής επιστήμης. Τέλος, ο κληρικός Πρίστλεϊ, εκφραστής των ιδεών του Διαφωτισμού, επέτυχε με τα πειράματά του να παραγάγει αέρια, μεταξύ των οποίων ήταν και αυτό που στη συνέχεια ονόμασε οξυγόνο ο Γάλλος αριστοκράτης χημικός Αντουάν Λοράν Λαβουαζιέ. Θύματα και οι δύο των σφοδρών πολιτικών αντιθέσεων, οι οποίες επικρατούσαν στις χώρες τους την εποχή εκείνη, ο μεν Πρίστλεϊ, που αποτελούσε στη θεώρηση πολλών συμπατριωτών απειλή για το καθεστώς, αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αμερική, όπου εγκατέστησε το πρώτο στις Ηνωμένες Πολιτείες εξειδικευμένο ερευνητικό εργαστήρι, ο δε Λαβουαζιέ αποκεφαλίστηκε κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης.

Πρωτοπόροι κόντρα στην Ιερά Εξέταση και στις προκαταλήψεις

Δεν είναι όμως μόνον οι τρεις αυτοί ερευνητές πρωτοπόροι της ιατρικής επιστήμης. Ο Φλαμανδός ανατόμος Ανδρέας Βεσάλιος (1514-1564), βασισμένος σε μελέτες ανθρώπινων σκελετών, αμφισβήτησε τις περιγραφές του Γαληνού και υποχρεώθηκε από την Ιερά Εξέταση, για να εξιλεωθεί, να μεταβεί στους Αγίους Τόπους. Κατά την επιστροφή του από την Παλαιστίνη, το πλοίο που τον μετέφερε, άρρωστο και ταλαιπωρημένο από τις κακουχίες, προσάραξε λόγω κακοκαιρίας στη Ζάκυνθο, όπου άφησε την τελευταία του πνοή. Ο Αγγλος κληρικός Στίβεν Χέιλς, πατέρας της αιμοδυναμικής, κατόρθωσε στις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, έπειτα από διάφορα πειράματα, να μετρήσει για πρώτη φορά την αρτηριακή πίεση (κάρφωνε γυάλινο σωλήνα στην καρωτίδα φοράδας, πεσμένης στο έδαφος, και μετρούσε σε ποιο ύψος έφτανε το αίμα μέσα στον σωλήνα). Ο Ιταλός ανατόμος Ματέο Ρεάλντο Κολόμπο πραγματοποίησε τον 15ο αιώνα πειράματα σε ζώα που του επέτρεψαν να διερευνήσει τη λειτουργία των καρδιακών βαλβίδων, ενώ ο επίσης Ιταλός Μαρτσέλο Μαλπίγκι περιέγραψε τον επόμενο αιώνα την τριχοειδική κυκλοφορία του αίματος μέσα από μικροσκόπιο. Ενας Γερμανός φαρμακοποιός, πάλι, ο Καρλ Βίλχελμ Σίλε, δημοσίευσε το 1777 πραγματεία στην οποία περιέγραψε τον τρόπο παραγωγής οξυγόνου. Ας σημειωθεί ακόμη ότι στους ερευνητές που ασχολήθηκαν με τα προβλήματα της κυκλοφορίας του αίματος ήταν και ο Φαναριώτης Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο λεγόμενος εξ Απορρήτων. Ο Μαυροκορδάτος έζησε στα τέλη του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα, σπούδασε στα πανεπιστήμια της Πάντοβας και της Μπολόνιας, διετέλεσε δάσκαλος στο σχολείο Μανολάκη στην Κωνσταντινούπολη και ανέπτυξε αξιόλογη διπλωματική δραστηριότητα ως Μέγας Διερμηνέας της Υψηλής Πύλης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Άξια μνείας είναι η διδακτορική διατριβή που υποστήριξε στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνιας το 1664, με θέμα την πνευμονική κυκλοφορία του αίματος, στην οποία διατυπώνονται εύστοχες παρατηρήσεις για την κίνηση της καρδιάς.

Οι σελίδες του βιβλίου του Καρατζά αγγίζουν μιαν ενδιαφέρουσα πτυχή της ιστορίας του ευρωπαϊκού πνεύματος κατά τους αιώνες της αναγέννησης και του διαφωτισμού. Μέσα από την εξιστόρηση της ζωής και του έργου ερευνητών που πρωτοστάτησαν στον χώρο της ιατρικής επιστήμης αναδύεται ο ρόλος των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων στην παραγωγή γνώσης και στην κυκλοφορία νεωτερικών πνευματικών ρευμάτων, ο αγώνας Πολιτείας και Εκκλησίας για τον έλεγχο των σπουδών, ο συνεχής πόλεμος των ιεροεξεταστών εναντίον όσων νόμιζαν πως ήταν εχθροί της χριστιανικής πίστης και οι έντονες διαμάχες για την υπεράσπιση ή την καταπολέμηση θρησκευτικών αντιλήψεων. Ας προστεθεί ότι με τους γιατρούς που συχνά λογίζονταν και αντιμετωπίζονταν ως αιρετικοί συμπλέκονταν γνωστοί διανοούμενοι και πολιτικοί άνδρες του δυτικού κόσμου, όπως ο Βολταίρος, ο Ρενέ Ντεκάρτ, ο Ζαν-Πολ Μαρά, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, άλλοι από τους οποίους συμφωνούσαν και υποστήριζαν τα ιατρικά επιτεύγματα και άλλοι διαφωνούσαν με αυτά και τα πολεμούσαν. Ερχονται ακόμη στο φως φαινόμενα που δεν έχουν πάψει να ταλανίζουν έως σήμερα την επιστημονική κοινότητα, όπως η κλοπή ερευνητικού μόχθου από μικρόψυχους ομοτέχνους ή η εσκεμμένη αποφυγή παραπομπής σε εργασίες προηγούμενων ερευνητών. 

Οι ερευνητές που έβαλαν στο ιατρικό οικοδόμημα το λιθάρι τους, άλλος μεγαλύτερο και άλλος μικρότερο, συμβάλλοντας αποφασιστικά με το καινοτόμο έργο τους στη στερέωσή του, είχαν οι περισσότεροι σπουδάσει στις περίφημες πανεπιστημιακές σχολές των ιατροφιλοσόφων (Artisti, universitas Artistarum). Διδάσκονταν στις σχολές αυτές φιλοσοφία, θεολογία, ιατρική, αστρονομία, ρητορική και γραμματική. Ηταν με άλλα λόγια η ιατρική άμεσα συνδεδεμένη με τη θεολογία και τη φιλοσοφία. Δεν είναι έτσι τυχαίο ότι πολλοί από εκείνους που ασκούσαν το επάγγελμα του γιατρού ήταν θεολόγοι ή φιλόσοφοι. «Η φιλοσοφία», γράφει το 1694 ο Κεφαλονίτης σπουδαστής της Σχολής των Artisti στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, Μάρκος Λοβέρδος, «αρκείται στη θεώρηση της ζωής και της υγείας, ενώ η ιατρική την παρέχει». Το βιβλίο του Νίκου Καρατζά, καθώς συνδυάζει την ευρύτητα των ιατρικών γνώσεων με τον φιλοσοφικό στοχασμό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και επάξια αρμόζει στον συγγραφέα του ο τίτλος του «ιατροφιλοσόφου».

* H κ. Χρύσα Μαλτέζου είναι ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και ακαδημαϊκός.

10 September 2021

Γιορτή μίσους

του Σάκη Μουμτζή, liberal.gr, 10/9/2021

Και μόνον η έκφραση «γιορτές μίσους» μαρτυρεί την ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς, κυρίως γιατί αυτόν τον χαρακτηρισμό τον αποδέχθηκε αμαχητί και η άλλη πλευρά περιθωριοποιώντας αυτές τις γιορτές.

Ως γνωστόν, έτσι αποκλήθηκαν οι τελετές στην μνήμη των νεκρών του εμφυλίου πολέμου που έπεσαν από την πλευρά των νικητών. Η Αριστερά τις αποκάλεσε με αυτόν τον απαξιωτικό χαρακτηρισμό, γιατί απλούστατα ήθελε να ξεριζώσει από την συλλογική μνήμη όχι απλώς την ήττα της στον Εμφύλιο πόλεμο, αλλά κυρίως αυτά που διέπραξε και στο πού απέβλεπε. Και βοηθούσης και της χούντας το πέτυχε.

Για να ανακεφαλαιώσω. «Γιορτές μίσους είναι οτιδήποτε θυμίζει την ήττα των κομμουνιστών που εκπροσωπούσαν το 10-15% του Ελληνικού λαού και συγχρόνως θυμίζει την νίκη του Εθνικού Στρατού που εκπροσωπούσε το 85-90% του Ελληνικού λαού.

Φαντάζομαι πως έγινε αντιληπτόν.

Όμως «γιορτές μίσους» δεν είναι οι εκδηλώσεις του ΚΚΕ που τιμά τους νεκρούς του και τους αγώνες για απόσχιση εθνικού εδάφους και την επιβολή κομμουνιστικού καθεστώτος.

Φαντάζομαι πως και αυτό έγινε αντιληπτό.

Προχθές ο γραμματέας του Π.Γ της Κ.Ε. του ΚΚΕ (ας είμαστε ακριβολόγοι όταν αναφερόμαστε στα όργανα του Κόμματος), μπέρδεψε τον χώρο της Μητροπόλεως με το «σπίτι του λαού» στον Περισσό. Εκφώνησε ένα λόγο—μανιφέστο που τα είχε όλα. Και Δεκεμβριανά, και Μακρόνησο και βέβαια και Σοβιετική Ένωση. Αλίμονο αν έλειπε. Θα μου πείτε από την στιγμή που ο Μίκης τον έχρισε τελετάρχη, ήταν αναμενόμενο να ακούσουμε αυτά που ακούσαμε. Σωστό, αλλά εξίσου σωστό είναι πως κι εμείς έχουμε το δικαίωμα να χαρακτηρίσουμε όπως θέλουμε αυτόν τον λόγο του μίσους του συντρόφου γραμματέα.

Θα ήθελα να έβλεπα το ύφος όλων αυτών που μας ζάλιζαν τόσα χρόνια με το ότι «τιμούν την Αριστερά και τους αγώνες της». Δημοσιοσχεσίτες της Νέας Δημοκρατίας λουστείτε τον λόγο του Δ. Κουτσούμπα! Και όλοι εσείς που θαυμάζετε την οργανωτική αρτιότητα του Κόμματος και το πώς περιφρουρεί τις εκδηλώσεις του, λουστείτε τις ύβρεις κατά ενός εκλεγμένου πρωθυπουργού που ακούστηκαν έξω από την Μητρόπολη.

Τούτων δοθέντων προκύπτει το συμπέρασμα πως «γιορτές μίσους» τελούν μόνον αυτοί που νίκησαν. Και γι΄αυτό σταμάτησαν να τις τελούν. Οι ηττημένοι έχουν κάθε δικαίωμα όχι μόνον να τιμούν την ήττα τους, αλλά και να επιβάλλουν την σιωπή στους άλλους. Αυτό είναι το «μεγαλείο» των γιαλαντζί φιλελευθέρων. Αυτολογοκρίνονται για να μην τους τραβήξει το αυτί ο Κουτσούμπας ή να μην τους αποκαλέσει «αντικομμουνιστές» η προοδευτική διανόηση.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα ελπίζω η Νέα Δημοκρατία επιτέλους να αντιλήφθηκε τι σημαίνει Αριστερά. Το χυδαίο υβρεολόγιο κατά του πρωθυπουργού στην Εύβοια που επαναλήφθηκε και στην Μητρόπολη, δείχνει πως ένα σημαντικό κομμάτι της Αριστεράς έχει διολισθήσει στον πολιτικό χουλιγκανισμό, ενώ το ΚΚΕ μια τελετή εθνικής ενότητας, όπως θα έπρεπε να ήταν η κηδεία του Μίκη, την μετέτρεψε σε γιορτή μίσους, χωρίς εισαγωγικά.

29 August 2021

Πέθανε ο Άκης Τσοχατζόπουλος

Βουλιμικός με το χρήμα & γαλαντόμος στα σοσιαλιστικά φούμαρα

του Νίκου Σακελλαρόπουλου, Έμβολος, 29/8/21

Ο Άκης Τσχοχατζόπουλος αποχώρησε από τον μάταιο τούτο κόσμο κι ομολογώ ότι δεν ξέρω σχεδόν κανέναν που να αισθάνθηκε κόμπο θλίψης στο στήθος. Κακή εξέλιξη για τον άνθρωπο που θέλησε να γίνει Ανδρέας στη θέση του Ανδρέα και κατέληξε στη φυλακή και στην απαξίωση.

Ματαιόδοξος, αρχομανής, νάρκισσος και τεράστιο πολιτικό μηδενικό, κατάφερε να ζήσει μια μυθιστορηματική ζωή, γεμάτη πάθη, όπως ο πολιτικός του μέντορας από τα χρόνια του ΠΑΚ. Πάθη που μεγεθύνθηκαν μόλις γνώρισε σε προχωρημένη ηλικία την πρώην υπάλληλο της ΔΕΗ Βίκυ Σταμάτη. Παλιοί του σύντροφοι λένε ότι ένωσαν τη ματαιοδοξία τους και για τον «ωραίο Μπρούμελ» ξεκίνησε η αρχή του θλιβερού τέλους.  Θυμούνται και τον πολυτελή γάμο τους με τη χλιδάτη–πριγκιπική δεξίωση στο  «George V», στο Παρίσι.

Η πολυτελής–φαραωνική ζωή του ζεύγους, τα spa σε κλινικές της Ελβετίας, τα  εξωτικά ταξίδια σε επίγειους παραδείσους, οι καθημερινές σπατάλες χιλιάδων ευρώ αλλά κι η μυθική αγορά του περίφημου νεοκλασικού στη Διονυσίου Αεροπαγίτου, μπορεί να έκαναν πολλούς ν’ αναρωτιούνται πού βρίσκει τόσα λεφτά ο Άκης, αλλά μέσα στο ΠαΣοΚ αγρόν ηγόραζον…  Κι όταν αποδείχτηκε ότι τα λεφτά ήταν από μίζες εκατομμυρίων ευρώ που κατέληγαν μέσω offshore σε ειδικούς λογαριασμούς, ουσιαστικά διαλύθηκε το ΠαΣοΚ.  Η συντριπτική πλειοψηφία των οπαδών και πολλών στελεχών του περιβάλλοντος Τσοχατζόπουλου, γαλουχημένοι σε μεγάλο βαθμό από τον «Αυριανισμό», κατευθύνθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ και βρήκαν στέγη στην Κουμουνδούρου. Άλλωστε κι ο Άκης Αριστερός δήλωνε…  Με … φιλολαϊκή ρητορική, οργίλο ύφος απέναντι στους αντιπάλους του και δάκτυλο υψωμένο απέναντι στον… Νεοφιλελευθερισμό!


Πέτρος Ευθυμίου: «Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σαν να νίκησε ο Άκης Τσοχατζόπουλος το 1996»

Ο Άκης Τσοχατζόπουλος έφυγε αφήνοντας πίσω μια κατάμαυρη τρύπα κι ένα κηλιδωμένο όνομα στην πολιτική ιστορία του τόπου. Έφυγε ως μιζαδόρος και λωποδύτης. Κι ομολογώ ότι δεν γνωρίζω, δεν έμαθα ποτέ, τι μύγα τσίμπησε τον Λαλιώτη όταν στην αναμέτρηση ανάμεσα στον Κώστα Σημίτη και στον Άκη Τσοχατζόπουλο για την προεδρία του ΠαΣοΚ, στήριξε τον πρώτο και άλλαξε τον ρου των γεγονότων και της ιστορίας.  Απλά κι εξ όσων ακολούθησαν δεν μπορώ να διανοηθώ ότι ο Άκης Τσοχατζόπουλος θα είχε γίνει πρωθυπουργός της χώρας… 

Βεβαίως, έχει δοθεί απάντηση σ’ αυτό με την εξαιρετικά εύστοχη τοποθέτηση του Πέτρου Ευθυμίου, που είπε συγκριτικά με την σημερινή εποχή, ότι  «ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σαν να νίκησε ο Άκης Τσοχατζόπουλος το 1996»…

Η αλήθεια είναι ότι η ιστορία δεν γράφεται με «αν». Όμως, στους πολιτικούς αναλυτές και καταγραφείς αυτής, αρέσει πολύ το «παιγνίδι» με το αποκαλούμενο  «what if». Τι θα είχε συμβεί αν δεν είχε χάσει ο τσάρος από τους μπολσεβίκους, αν ο Κωνσταντίνος δεν επέμενε στον απομονωτισμό έναντι της Αντάτ, αν ο Ρούσβελτ είχε χάσει τις εκλογές του 1940, ο Τσόρτσιλ δεν είχε χάσει τις εκλογές του 1945 ή αν δεν είχε δολοφονηθεί ο Κένεντι;

Αναρωτιέμαι αν τις ώρες της φυλακής σκέφτηκε ποτέ, εκτός όλων των άλλων,  πόσο υποκριτής ήταν. Από τη μια βουλιμικός με τα χρήματα κι από την άλλη τόσο γαλαντόμος στα σοσιαλιστικά φούμαρα για μεταξωτές κορδέλες προς το πόπολο…

Ο Άκης Τσοχατζόπουλος, αναπληρωτής πρωθυπουργός του Παπανδρέου, μόνιμος υπουργός της Αλλαγής, σφιχταγκάλιασε τους θώκους της Άμυνας (όπου έκανε το μεγάλο πάρτι), της Ανάπτυξης, της αυτοδιοίκησης, των δημοσίων έργων…  Έζησε συγκεντρώσεις εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, αποθεώσεις, ταξίδια, συζητήσεις με τους σπουδαίους της γης. Μίλησε για εθνική ανεξαρτησία, για κοινωνία της ισότητας, βίωσε τιμές! Κι έφυγε όπως έφυγε. Στιγματισμένος! Ατιμασμένος!

Ο Άκης Τσοχατζόπουλος, συμβόλισε την πιο απωθητική πλευρά της μεταπολίτευσης. Το πολιτικό τίποτα, ο κοπανιστός αέρας με τον ακατάληπτο ξύλινο και στομφώδη λόγο, που έφτανε στα όρια της πολιτικής αρλουμπολογίας. Μια ξιπασμένη εκδοχή του σοσιαλιστή!

Δεν ξέρω αν είμαστε ικανοί να συγχωρούμε, σίγουρα όμως μπορούμε να τον αποχαιρετήσουμε μ’ ένα νεύμα οίκτου…