Αγνοδίκη: Η πρώτη γυναίκα γιατρός στην Αρχαία Ελλάδα

Για να εξασκεί το επάγγελμα αναγκάστηκε να μεταμφιεστεί σε άνδρα

Άνδρας είχε αναγκασθεί να ντυθεί η πρώτη γυναίκα γιατρός στην Αρχαία Ελλάδα, καθώς, έως τον 4ο π.Χ. αιώνα, είχε θεσμοθετηθεί νόμος που απαγόρευε στις γυναίκες να ασκούν ιατρική και όποια παρέβαινε το νόμο, τιμωρείτο με θανατική ποινή.

Πρόκειται για την Αγνοδίκη, η οποία δεν δίστασε να ντυθεί άνδρας και να μαθητεύσει στο διάσημο γιατρό Ηρόφιλο (355-28Ο π.Χ.) στην Αλεξάνδρεια. Μετά τη μαθητεία της, μεταμφιεσμένη πάντα σε άνδρα, επέστρεψε στην Αθήνα και άσκησε το ιατρικό επάγγελμα με μεγάλη επιτυχία και γρήγορα έγινε η ευνοούμενη των εύπορων γυναικών.

Η ιστορία της Αγνοδίκης αποτελεί το αντικείμενο της εισήγησης της Ε. Κατσαρού από το Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου που θα παρουσιαστεί στο 22ο ιατρικό συνέδριο Ενόπλων Δυνάμεων που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι Αθηναίοι γιατροί ζήλεψαν για την επιτυχία του νεοφερμένου γιατρού και η Αγνοδίκη καταγγέλθηκε ως άτομο που διαφθείρει τα ήθη των κυριών. Η Αγνοδίκη αποκάλυψε τότε ότι ήταν γυναίκα και παραπέμφθηκε σε δίκη, αλλά όλες οι γυναίκες και ιδίως οι πλούσιες και οι εταίρες τής συμπαραστάθηκαν με αποτέλεσμα να αθωωθεί και στη συνέχεια να αλλάξει ο νόμος. Οι γυναίκες μπορούσαν πλέον να ασκούν το ιατρικό επάγγελμα αρκεί να εξέταζαν μόνο γυναίκες.

Όπως επισημαίνει πάντως η κ. Κατσαρού, η ιστορία επανελήφθη 20 αιώνες μετά, όταν στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο (1861-1865), η Μαίρη Γουόκερ αναγκάστηκε να ντυθεί άνδρας για να ασκήσει το ιατρικό επάγγελμα στο πεδίο της μάχης.

(www.kathimerini.gr, 6/11/2008)

Εκλογές για πλανητάρχη...

(click)

Εκλογικό τμήμα στην πολιτεία Μοντάνα, παλιό
σχολείο που έχει μείνει για δεκαετίες αχρησιμοποίητο!

"Καιρός γαρ εγγύς" που λέει και ο Λιακό. Εδώ ο
ψηφοφόρος έχει σαβανωθεί και προβλέπει το
(δικό του) τέλος. Για μας ψηφίζει κι αυτός!

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Προφήτης Μωάμεθ... υπήρξε ποτέ;

...
Έχω γράψει από καιρού ήδη ότι η ύπαρξη του Ιησού Χριστού, έτσι όπως περιγράφεται στα «ιερά βιβλία», δεν είναι ιστορικά τεκμηριωμένη.

Πίστευα όμως ότι υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για τον ιδρυτή του μωαμεθανισμού, τον «προφήτη» Μωάμεθ. Τώρα μαθαίνω ότι κι αυτό το πρόσωπο μπορεί να είναι δημιούργημα μεταγενέστερων μυθοπλασιών και είναι άγνωστο, αν όλα αυτά που λέγεται ότι έκανε και είπε ο προφήτης, συνέβησαν πραγματικά ή είναι επινοήσεις κάποιων πιστών του. (εικόνα δεξιά: Ο προφήτης με τον αρχάγγελο Γαβριήλ)

Συγκεκριμένα, ο καθηγητής Muhammad Sven Kalisch (γενν. 1966), προτεστάντης χριστιανός εξ ανατροφής και μουσουλμάνος από το 15ο έτος της ηλικίας του, ο οποίος διδάσκει Ισλαμική Ιστορία στο πανεπιστήμιο Münster, προσέγγισε το σημαντικό για τους μωαμεθανούς ζήτημα των αρχών της θρησκείας με ευρωπαϊκή εμβρίθεια. Το συμπέρασμά του ήταν ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία που σχετίζονται άμεσα με τον ιδρυτή του Ισλάμ».

Ο καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο Marco Schöller, που διδάσκει μουσουλμανική θεολογία και είναι συγγραφέας βιογραφίας του Μωάμεθ, δηλώνει ότι γραπτά στοιχεία για τον «προφήτη» υπάρχουν από τον 9ο αιώνα και μετά. Από αυτά τα στοιχεία, τα οποία είναι αλληλοσυγκρουόμενα σε μεγάλο βαθμό, συνάγουν οι ερευνητές διαφορετικά συμπεράσματα.

Ο Schöller εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος των ερευνητών στον κόσμο δέχονται ότι ο Μωάμεθ ήταν υπαρκτό πρόσωπο, οι ιστορίες για τη ζωή και τη δράση του που διαβάζουμε όμως στα σχολικά βιβλία, είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους βολική μυθογραφία και αποτέλεσμα συμβιβασμών μεταξύ αντικρουόμενων απόψεων, ήδη τους πρώτους αιώνες μετά το θάνατο του «προφήτη».
.
Ένας άλλος βιογράφος του Μωάμεθ, ο Tilman Nagel, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Göttingen, λέει ότι «Είναι αυτονόητο ότι υπήρξε ο Μωάμεθ, ό,τι άλλο λέγεται είναι ανοησία. Με την ίδια λογική θα μπορούσαμε να αμφισβητήσουμε αν έζησε ο Πλάτων!» Μόνο που ο Πλάτων δεν επιβάλλεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια πολιτών ως προφήτης του θεού – είναι σημαντική η διαφορά.

Ο Kalisch ισχυρίζεται ότι από τις πηγές φαίνεται ότι Μωάμεθ δεν ήταν ανδρικό όνομα αλλά τίτλος ευγενείας για τον Ιησού, ως «προφήτη» των μονοφυσιτών χριστιανών. Με την πάροδο των δεκαετιών και αιώνων μεταφέρθηκε αυτός ο τίτλος από το συγκεκριμένο πρόσωπο στον προφήτη που κήρυσσε το λόγο του θεού, το κοράνι. Αυτές οι απόψεις συμπίπτουν με εκείνες ενός ακόμα καθηγητής μωαμεθανική θεολογίας, του Karl-Heinz Ohlig από το πανεπιστήμιο του Saarbrücken.

Ο Ohlig θεωρεί ότι από τον 9ο αιώνα προέκυψε το Ισλάμ από το πρωτοχριστιανικό κίνημα της μιας και μοναδικής θεότητας, χωρίς γιο και πνεύμα. Αυτή η αλλαγή ήταν απαραίτητη για να υπάρξει μια θεολογική κάλυψη του αυξημένου αραβικού εθνικισμού, με τον οποίο απλώθηκαν σταδιακά οι αραβικές κατακτήσεις από την Ινδία μέχρι την Ισπανία.

Οι αντίπαλοι αυτής της άποψης υποθέτουν ότι πίσω από αυτές τις θεωρήσεις κρύβονται χριστιανικές ή ιουδαϊκές συνωμοσίες για να μειώσουν το Ισλάμ και να το υποβαθμίσουν σε διάδοχη θρησκεία στον αραβικό κόσμο. Ο Schöller δεν βέπει ένα συσχετισμό Ισλάμ και χριστιανισμού, ίσως όμως με τον ιουδαϊσμό, από τον οποίο προέρχεται και ο χριστιανισμός. Κι αυτό, γιατί και ο ιουδαϊσμός έχει ως ηγέτη του έναν προφήτη (Μωυσή), ενώ ο χριστιανισμός αντέγραψε την ιδιότητα του ιδρυτή του από τον ελληνισμό: ο ημίθεος του ελληνικού πολυθεϊσμού μετονομάστηκε σε θεάνθρωπο του χριστιανισμού. (εικόνα αριστερά: Ο προφήτης με την οικογένειά του)

Στους πιστούς του μωαμεθανισμού όλα αυτά ακούγονται ως αποτελέσματα «σιωνιστικής και σταυροφορικής προπαγάνδας». Χωρίς καμία επαφή με το πνεύμα έρευνας και αμφισβήτησης που επικρατεί στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, οι απανταχού φοβικοί μουσουλμάνοι καταφεύγουν στη συνωμοσιλογία, όταν αμφισβητηθούν τα εθνικά και θρησκευτικά απολιθώματα, στα οποία πιστεύουν. Ότι ο καθηγητής Kalisch δέχεται απειλές για τη ζωή του από Ισλαμιστές και καλείται «να πάψει να διαδίδει τις αιρετικές απόψεις του», είναι περίπου αυτονόητο! Όλοι οι φοβικοί και ανασφαλείς αντιδρούν βίαια!
(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Jay Smith: Muhammad - A Historical Critique

https://www.youtube.com/watch?v=UUsk39rrONE&t=2393s

Διαχρονική οπισθοδρομικότητα

...

Μια ομάδα Γερμανών από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη, ένας άντρας, η γυναίκα του, η μητέρα του και δύο αδελφές, έφτασαν στην επαρχία Kena της Αιγύπτου (αρκετά νότια, πάνω στο Νείλο) ντυμένοι με ενδύματα μουσουλμάνων προσκυνητών -οι γυναίκες με μπούρκα- και δήλωσαν στις αρχές ότι αποποιούνται κάθε σχέση με το «κράτος των απίστων», τη Γερμανία, και θέλουν να ζήσουν στο εξής σε μια μουσουλμανική χώρα. Μάλιστα έχουν σκοπό να αποσυρθούν σε κάποια αιγυπτιακή έρημο για να επιδοθούν στις προσευχές μέχρι να τους καλέσει ο μεγαλοδύναμος Αλλάχ! Ενώπιον των έκπληκτων αστυνομικών έσκισαν δε οι νεοφώτιστοι τα γερμανικά διαβατήριά τους και ζήτησαν αιγυπτιακά, μουσουλμανικά έγγραφα.

Η Αίγυπτος δεν είναι βέβαια χώρα που δέχεται μετανάστες –εδώ προσπαθεί να σπρώξει αλλού τους πολίτες της για να βρουν δουλειά– και, εννοείται, δεν έχει ανάγκη από θεόπληκτους, οι οποίοι μόνο προβλήματα προκαλούν με το φανατισμό τους στην αιγυπτιακή κοινωνία. Η εφημερίδα al-Badeel έγραψε ότι οι νεοφώτιστοι ανήκουν μάλλον στην ομάδα al-Takfir wa al-Hidschra που έχει στόχο να μαζέψει πιστούς απ' όλο τον κόσμο στην Αίγυπτο για να επιδοθούν σε ομαδικές προσευχές. Η αστυνομία έβαλε λοιπόν στο κρατητήριο τους 5 υποψήφιους αναχωρητές και ειδοποίησε τις γερμανικές προξενικές αρχές, επειδή οι θεόπληκτοι επισκέπτες δεν ήξεραν αραβικά για να συνεννοηθούν. Πέρα απ’ αυτό, ο γερμανόφωνος διερμηνέας που κλήθηκε να μεταφράσει τα λεγόμενά τους, δήλωσε ότι αυτά που λένε οι νεοφώτιστοι στο μωαμεθανισμό, είναι τελείως ασυνάρτητα και ο ίδιος δεν μπορεί να βγάλει νόημα.

Οι υπάλληλοι του γερμανικού προξενείου που έφτασαν στο αστυνομικό τμήμα, προσφέρθηκαν να τους βγάλουν νέα διαβατήρια και να τους μαζέψουν πίσω στην πατρίδα τους, μάλλον σε κάποιο (εκκλησιαστικό) ψυχιατρείο. Προέκυψε όμως το πρόβλημα ότι για την έκδοση νέων διαβατηρίων χρειάζονταν φωτογραφίες και οι κυρίες της παρέας δεν δέχονταν να βγάλουν τη μπούρκα για να φωτογραφηθούν: «Γράφει το κοράνι τίποτα για φωτογραφίες;», ρώτησαν. «Για να μην γράφει, σημαίνει ότι δεν χρειάζεται κάτι τέτοιο που επινόησαν οι άπιστοι για να προσβάλλουν τις πιστές γυναίκες». Τζίφος!

Τελικά, αποφασίστηκε να φορτωθούν οι σαλταρισμένοι χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα σε ειδικό αεροπλάνο που θα ναυλώσει η γερμανική κυβέρνηση και να σταλούν πακέτο στη Γερμανία για να αναζητήσουν εκεί τόπο προσευχής σε κάποιο βουνό με σπηλιές ή κάτι τέτοιο.

Έτσι που το σκέφτομαι, θα έλεγα ότι δεν είναι άσχημη ιδέα να παραχωρήσει η αιγυπτιακή κυβέρνηση ή η λιβυκή μερικά στρέμματα στη Σαχάρα και να εγκατασταθούν εκεί ομάδες θρησκόληπτων, μαζί τους και διάφοροι δικοί μας. Να προσεύχονται ανενόχλητοι νύχτα μέρα, μέχρι να τους καλέσει κοντά του ο δημιουργός τους.

Αν και προβλέπω ότι θα φαγωθούν σύντομα μεταξύ τους, γιατί δεν πρόκειται να συμφωνήσουν ποτέ σε «δογματικά» θέματα. Είναι ο θεός ένας ή τρεις; Και είναι οι τρεις ομοούσιοι ή ομοιούσιοι; Και πόσες φορές πρέπει να προσεύχεται ο πιστός ημερησίως, μία, τρεις ή δεκατρείς; Και όταν προσεύχεται να κοιτάζει απλά στην Ανατολή ή ειδικά προς την εικαζόμενη κατεύθυνση της Μέκκας. Και ισχύει το fillioque ή δεν ισχύει; Όποιος νομίζει ότι έχουν λυθεί αυτά τα σοβαρά θεολογικά προβλήματα γελιέται, οι θρησκόληπτοι ακονίζουν ακόμα τα μαχαίρια τους!

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Βιβλία, βιβλία

Το πρόβλημα του μυστηρίου

Pascal Boyer: Και ο άνθρωπος έπλασε τους Θεούς

ΜΤΦΡ.: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΥΓΑΛΑΤΑΣ - ΝΙΚΟΛΑΣ ΡΟΥΜΠΕΚΑΣ ΕΙΣΑΓ.: Δ. ΞΥΓΑΛΑΤΑΣ «ΒΑΝΙΑΣ», ΣΕΛ. 500

Ένας ανθρωπολόγος μπαίνει στα «χωράφια» της θρησκειολογίας και περνάει από το κόσκινο της γνωσιακής μελέτης αυτό που θεωρούσαν -και πολλοί μελετητές συνεχίζουν να θεωρούν- αυτόνομο τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας, τη θρησκεία, που «δεν συνδέεται ούτε ανάγεται σε οποιονδήποτε άλλον τομέα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. «Ετσι -σημειώνει ο Δ. Ξυγαλατάς στον πρόλογο του βιβλίου-, σύμφωνα με αυτή την άποψη, η μελέτη της θρησκείας απαιτεί ειδικές και μοναδικές μεθόδους, οι οποίες δεν είναι διαθέσιμες στις άλλες επιστήμες». Μέχρι πρόσφατα οι ανθρωπολόγοι δεν αντιμετώπιζαν το ερώτημα «Γιατί έχουμε θρησκεία;».

Ο Πασκάλ Μπουαγιέ -καθηγητής Ατομικής και Συλλογικής Μνήμης σε τμήματα Ανθρωπολογίας και Ψυχολογίας στα Πανεπιστήμια Washington και Saint Louis του Μισούρι- λέει πως παλαιότερα δεν υπήρχαν οι κατάλληλες μέθοδοι για την εξέταση αυτού του ζητήματος και πως τώρα, χάρη στις θεωρίες και στις μελέτες της Εξελικτικής Βιολογίας και της Γνωσιακής Ψυχολογίας, αυτές οι μέθοδοι είναι σε κοινή χρήση των επιστημόνων. Ο,τι θεωρούνταν παλαιότερα μυστήριο, τώρα αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα προς λύση.

Ο ανθρώπινος νους έχει ανάγκη από εξηγήσεις. Δεν αρκείται στο τι του παραδίδεται. Το ίδιο κάνει και στο θέμα της θρησκείας. Και η Γνωστική Ανθρωπολογία εξετάζοντας το θέμα της θρησκευτικότητας καταλήγει στην εξήγηση ότι αυτή δεν οφείλεται σε κάποιο κεντρικό κίνητρο -κοσμικό ή υπερφυσικό-, παρά σε μια σειρά διακριτών νοητικών συστημάτων. Ετσι για τη μελέτη της θρησκευτικής συμπεριφοράς των ανθρώπων είναι απαραίτητη η μελέτη των νοητικών μηχανισμών που την καθιστούν δυνατή.

Ο Μπουαγιέ υποστηρίζει ότι η ποικιλομορφία των θρησκειών δεν είναι αποτέλεσμα διαφοροποίησης αλλά απλοποίησης. Οι θρησκευτικές αντιλήψεις φιλτράρονται μέσω της φυσικής επιλογής, ανάλογα με την ικανότητα προσαρμογής τους στις ιδιαίτερες προδιαθέσεις του ανθρώπινου εγκεφάλου. Διαπιστώνει ότι υπάρχει περιορισμένος αριθμός ιδεών, παρά την τεράστια ποικιλομορφία, καθώς η ανθρώπινη φαντασία λειτουργεί μέσα στους στενούς περιορισμούς που θέτουν οι έμφυτες αντιλήψεις και ο νοητικός μας εξοπλισμός. Αλλά οι θρησκευτικές ιδέες, αρκετά οικείες για να μην απορρίπτονται ως ακατανόητες και ενδιαφέρουσες, τόσο ώστε να κερδίζουν την προσοχή και να διατηρούνται στη μνήμη για να διαιωνίζονται, κρατούν καλά, και ας φθείρονται ή κάποτε πεθαίνουν οι θεοί τους.

Από την καταλυτική διατύπωση του Ξενοφάνη (6ος π.Χ. αιώνας) -αλλ' ει χείρας έχου βόες {ίπποι τ'} ή έ λέοντες, /ή γράψαι χείρεσσι και έργα τελείν άπερ άνδρες/ ίπποι μέν θ' ίπποισοι βόες δέ τέ βουσίν ομοίας /καί {κε} θεών ιδέας έγραψον καί σώματ' εποίουν/ τοιαύθ' οίον περ' καυτοί δέμας είχον {έκαστοι}- έως τη γνωσιακή εξήγηση των επιστημόνων του 21ου αι. κύλησαν 26 αιώνες και ποταμοί αίματος θρησκευτικού φανατισμού. Και όμως, η ανθρώπινη ροπή προς τις θρησκευτικές σκέψεις -αυτό το αιθέριο τίποτε που καταφέρνει να στέκεται και να φέρει ένα όνομα- δεν λέει να κοπάσει. Οι θρησκευτικές ιδέες, παράλογες και αιφνιδιαστικές, συνεχίζουν να διαδίδονται με μεγάλη ευκολία.

(ν.ντ-ς, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 24/10/2008)