Charlie Hebdo και Παστίτσιος

Από τον Γιάννη Πανταζόπουλο και τον M.Hulot, www.lifo.gr, 13/1/2015

Ποια είναι τα όρια της σάτιρας; Ποιος ορίζει τι είναι βλάσφημο και τι όχι; Μπορεί η ελευθερία της έκφρασης να έχει περιορισμούς και πόσο μπορεί να ισχύει το «δεν φοβάμαι» σε μια χώρα που –σύμφωνα με τα προεκλογικά μηνύματα- θα χρειαστούν πολλές γενιές η κοσμική εξουσία να διαχωριστεί από την θρησκευτική;  

Η συνέντευξη με τον Φίλιππο Λοΐζο έγινε δυο ημέρες μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στην εφημερίδα Charlie Hebdo που συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο και γέμισε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με το μήνυμα «είμαστε όλοι Σαρλί». Και ενώ οι Σαρλί αυτού του τόπου σε Αθήνα και σε Θεσσαλονίκη βγήκαν για να διαδηλώσουν ενάντια στην τρομοκρατία και υπέρ του δικαιώματος της έκφρασης χωρίς φόβους και περιορισμούς [και πολύ καλά έκαναν], ο Φίλιππος έχει καταδικαστεί σε 10μηνη φυλάκιση για καθύβριση θρησκεύματος κατ' εξακολούθηση, εξαιτίας της σατιρικής σελίδας που είχε φτιάξει στο facebook ως Γέροντας Παστίτσιος.

Τον συνέλαβαν, τον έριξαν στα κρατητήρια της ΓΑΔΑ, τον αντιμετώπισαν σαν εγκληματία και τον καταδίκασαν για τις «βλάσφημες προθέσεις» του, χωρίς να γίνουν μαζικές εκδηλώσεις συμπαράστασης στα social media ούτε ρεπορτάζ στα δελτία ειδήσεων. Στο μεταξύ, έχουν μείνει λιγότερο από δυο εβδομάδες για τις εκλογές, κανείς από αυτούς που διεκδικούν την εξουσία δεν τολμάει να μιλήσει για διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους.

Πώς σχολιάζεις αυτό που έγινε στο Παρίσι;

Ζούμε εποχές σκοταδισμού; Αυτό που συνέβη στο Παρίσι αποτέλεσε πλήγμα για όλες τις αξίες και κυρίως τις κατακτήσεις του δυτικού πολιτισμού και μιλάω για την πολυπολιτισμικότητα, την ανοχή στην διαφορετικότητα και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες θα αμφισβητηθούν στο μυαλό πολλών σύγχρονων πολιτών της δύσης. Οι άνθρωποι που υφίστανται δυνατό σοκ είναι ιδιαίτερα ευπαθείς στις δηλητηριώδεις ρητορικές του φανατισμού και του ολοκληρωτισμού.

Η Γαλλία ετοιμάζεται να περάσει μια σκοτεινή καμπή με την ακροδεξιά να σημειώνει τρομακτική άνοδο και φυσικά να κάνει αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα: Να ρίχνει λάδι στη φωτιά. Ήταν επίσης και ένα ψυχολογικό πλήγμα για μένα. Η εφημερίδα Charlie Hebdo με είχε στηρίξει εξαρχής και είχα την τύχη να μιλήσω με τους συντάκτες της σε μια συνέντευξη που τους είχα παραχωρήσει. Ήταν αναστατωμένοι και μου έκαναν ένα σωρό ερωτήσεις. Πώς έγινε η σύλληψη, τι νοοτροπία έχουν οι Έλληνες, για την ψυχολογική μου κατάσταση, ποιοι με στηρίζουν, για την άνοδο του ναζισμού κτλ. Η δύση θα βιώσει μια σκοτεινή περίοδο αλλά όχι σκοταδισμού, τουλάχιστον όχι θρησκευτικού. Σκοταδιστικές εποχές βιώνουν και βίωναν ανέκαθεν οι λαοί της ανατολής, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Πόσο μπορεί να σχετιστεί με τη δική σου περίπτωση;

Ελάχιστα. Η δίωξη-στοχοποίησή μου ήταν πολιτική διότι ξεκίνησε από την Βουλή. Το μοναδικό κοινό στοιχείο που εντοπίζω είναι αυτό της λογοκρισίας και της τρομοκρατίας. Με συνέλαβαν με συνοπτικές και παράνομες διαδικασίες, έψαξαν όλο το σπίτι μου μήπως και βρουν τίποτα εξτρά ενοχοποιητικά στοιχεία (εξέταζαν και το ενδεχόμενο μην είμαι τρομοκράτης), με έριξαν στα κρατητήρια της ΓΑΔΑ, κατάσχεσαν τον υπολογιστή μου και τέλος με καταδίκασαν με το στανιό, χωρίς να υφίσταται κάποια καθύβριση θρησκεύματος. Μια κατηγορία που μου φόρτωσαν και κουβαλάω ακόμα στη καμπούρα μου, διότι έχω κάνει έφεση. Είναι ολοφάνερο πως ήθελαν να με τιμωρήσουν παραδειγματικά.  

Τι πιστεύεις ότι ενόχλησε πιο πολύ στον Πατέρα Παστίτσιο;

Η αλληγορική μου ταυτότητα. Κάποιος αμφισβητεί, αντί να κάτσει να δει τηλεόραση, προπαγανδίζει τις δικές του ιδέες και εκφράζεται ελεύθερα από το διαδίκτυο κάτω από την κουκούλα της ανωνυμίας, έχοντας παράλληλα πολλούς αποδέκτες. Στις ανατολίτικες χώρες το internet είναι μονίμως μέσα στο στόχαστρο των εγχώριων καθεστώτων.  

Ποια ήταν η κατηγορία ακριβώς και με ποιο σκεπτικό σε καταδίκασαν;

Με συνέλαβαν με δύο κατηγορίες. Αυτή της βλασφημίας (πταίσμα) και της -κατ' εξακολούθηση- καθύβρισης θρησκεύματος (πλημμέλημα). Έπειτα αφαίρεσαν την πρώτη και κράτησαν τη δεύτερη που είναι και η πιο βαριά. Τελικά το δικαστήριο απεφάνθη πως δεν υφίσταται κατ' εξακολούθηση καθύβριση αλλά πρόθεση καθύβρισης διότι δεν διέγραφα «προσβλητικές» αναρτήσεις των επισκεπτών της σελίδας. Έφαγα 10 μήνες για τις «βλάσφημες προθέσεις» μου. Είναι να γελάς.

 Είχες καθόλου μηνύματα συμπαράστασης; Οι φίλοι και οι γνωστοί σου πώς αντέδρασαν;

Είχα κυρίως μηνύματα συμπαράστασης και στήριξη από παντού, εντός και εκτός Ελλάδας. Δεν έχω παράπονο.

Τι επιπτώσεις είχε όλο αυτό στην προσωπική σου ζωή;

Όταν λέμε επιπτώσεις εννοούμε τις αρνητικές συνέπειες, σωστά; Πέρα από χρόνο και λεφτά για τις δικαστικές διαδικασίες καμία άλλη.

Έχει χιούμορ ο νεοέλληνας; Η αρχαία κωμωδία δεν άφηνε τίποτα όρθιο, ούτε ιερό ούτε όσιο. Γιατί δεν δέχεται πια την σάτιρα όταν θεωρητικά είναι στα γονίδιά του;

Όλοι οι λαοί έχουν χιούμορ. Η αρχαία κωμωδία επίσης δεν άφηνε ήσυχους ούτε τους νεκρούς. Το αναφέρω αυτό γιατί πολλοί άσχετοι συνηθίζουν να λένε πως αυτό που έκανα ήταν «ανθελληνικό» επειδή οι έλληνες σέβονταν τους νεκρούς. Δεν αποτελούμε τη βιολογική συνέχεια του αρχαίου κόσμου, αλλά και να την αποτελούσαμε οι πολιτισμικές συνήθειες δεν καταγράφονται στο γενετικό μας κώδικα, συνεπώς δε κληροδοτούνται. Στην αρχαία Αθήνα γεννήθηκε η αμφισβήτηση. Η αμφισβήτηση γέννησε τη Δημοκρατία και η Δημοκρατία τη σάτιρα. Η αμφισβήτηση είναι το τελευταίο πράγμα που χαρακτηρίζει τη νεοελληνική πραγματικότητα, για αυτό δεν υπάρχει και ρηξικέλευθη σάτιρα.

Πόσο λεπτή είναι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην σάτιρα και την καφρίλα;

Και η καφρίλα μπορεί να είναι σάτιρα. Η σατιρική σειρά καρτούν South Park που προβάλλεται στην Αμερική εδώ και 20 χρόνια με τεράστια επιτυχία, ασχολείται μόνο με την Αμερικάνικη πραγματικότητα και είναι εξ ολοκλήρου βασισμένη στη καφρίλα. Πιστεύω πως το παν στη σάτιρα είναι να ξέρεις πώς να τη χειρίζεσαι και πώς να τη σερβίρεις. Η βωμολοχία, για παράδειγμα, θέλει εξαιρετική δεξιοτεχνία για να γίνει αρεστή στο κοινό. Κάποιοι καλλιτέχνες την παίζουν στα δάχτυλα και άλλοι αποτυγχάνουν και εκτίθενται.

Ακόμα και ο ΣΥΡΙΖΑ αγκάλιασε την ορθοδοξία και είδαμε εικόνες με περιστέρια, αγιασμούς και χειροφιλήματα παπάδων. Φαίνεται ότι όλοι τρέμουν να τα βάλουν με την εκκλησία. Είναι τελικά η πιο ισχυρή εξουσία;

Ναι, είναι η πιο ισχυρή εξουσία και απολαμβάνει προνόμια που δεν τα είχε ούτε στο μεσαίωνα, αλλά δε θέλω να αναλωθώ σε αντικληρική προπαγάνδα. Με ενδιαφέρει να συνασπίσω ένα ενιαίο μέτωπο όλων των πολιτών που επιθυμούν ένα κοσμικό κράτος, ένα σύγχρονο σύνταγμα και τον απόλυτο διαχωρισμό μεταξύ εκκλησίας κράτους. Άσχετα από τις επικοινωνιακές φιγούρες των πολιτικών αρχηγών, ξέρω πως σε όλες τις παρατάξεις (πλην των ακροδεξιών) υπάρχουν πρόσωπα που επιθυμούν αυτά που προανέφερα.

Η Ελλάδα είναι το μόνο ευρωπαϊκό κράτος που δεν έχει γίνει διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους, θα άλλαζε κάτι στην ουσία αν γινόταν ή θα υπήρχε ακόμα πιο μεγάλος φανατισμός από τους ταλιμπάν της ορθοδοξίας;

Η θρησκοληψία και ο φανατισμός δεν είναι η αιτία της σήψης και της παρακμής, αλλά το αποτέλεσμα. Είναι γεγονός πως η πλειοψηφία των ελλήνων εμπιστεύεται τον θεσμό της εκκλησίας περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο θεσμό. Σε αυτό παίζει ρόλο και η υποτιθέμενη κοινωνική προσφορά της εκκλησίας με τα συσσίτια. Αυτή η «επαιτική» νοοτροπία του νεοέλληνα έδωσε τεράστιο πάτημα στην άνοδο του νεοναζισμού. Είμαστε ένας λαός που κυβερνάται δεσποτικά από εμφανίσεώς του στην σύγχρονη ιστορία, για αυτό συμπεριφερόμαστε και μας αρέσει να μας συμπεριφέρονται ως ανήλικα.

Ναι, θα υπάρξει τεράστια αντίδραση αν συμβεί ο διαχωρισμός, αλλά και πάλι τίποτα δε μας εγγυάται την ωρίμανση της πολιτείας και την απαλλαγή της από τα μεσσιανικά σύνδρομα. Οι Η.Π.Α, η πρώτη χώρα που διαχώρισε την εκκλησία από το κράτος γέννησε τον χριστιανικό φονταμενταλισμό, ο οποίος μέχρι σήμερα παίζει καίριο ρόλο στο πολιτικό παρασκήνιο του τόπου. Οι υποστηρικτές αυτών των κινημάτων θέλουν να νιώθουν πως ανήκουν κάπου και μπορούν να παίξουν το ρόλο τους στις πολιτικές εξελίξεις. Είναι θέμα δημοκρατίας περισσότερο, παρά παιδείας.

Πως είναι η ζωή στο Βόλο, με τι ασχολείσαι; Είναι αλήθεια ότι είσαι αγρότης;

Όπως είναι και στην υπόλοιπη ελληνική επαρχία. Αδιάφορη και υποτονική. Ό,τι ζωή έχει, την έχει από τους φοιτητές, τις καταλήψεις και κάποια εναλλακτικά στέκια. Είμαι άνεργος και παράγω λάδι όταν είναι η περίοδος.

Η σχέση σου με την θρησκεία ποια είναι;

Δεν με εμπνέει καμία μεταφυσική θέαση των πραγμάτων, συνεπώς μου είναι αδιάφορη. Επίσης είμαι κατά κάθε οργανωμένης θρησκείας.

Σήμερα πιστεύεις ότι οι νέοι διεκδικούν ή γίνονται δέσμιοι των καθημερινών συμβιβασμών;

Οι νέοι έχουν υποστεί ψυχολογικό σοκ αφότου είδαν το πασοκικό όνειρο για το οποίο τους προόριζαν οι γονείς τους να γκρεμίζεται εμπρός στα μάτια τους και πλέον είναι σε απόγνωση. Ούτε διεκδικούν, ούτε βολεύονται.

Σε ποιον ιδεολογικό χώρο ανήκεις, θα πας να ψηφίσεις σε λίγες μέρες;

Στον χώρο της άμεσης δημοκρατίας. Το πιο πιθανό να πάω. Η δεξιά πρέπει να φύγει πάση θυσία.

Είμαστε αστρόσκονη

του Διονύση Σιμόπουλου, Καθημερινή, 11/1/2015

Π​​ριν από μερικές ημέρες ένας φίλος μου έστειλε μια επεξεργασμένη φωτογραφία από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ που κατέγραφε την εικόνα ενός ασυνήθιστου είδους σουπερνόβα έκρηξης στον γαλαξία Μ81 προς την κατεύθυνση του αστερισμού της Μεγάλης Αρκτου και σε απόσταση 11 εκατ. ετών φωτός από τη Γη. Μία έκρηξη σουπερνόβα ανακοινώνει στο Σύμπαν τον θάνατο ενός άστρου που διαλύεται κυριολεκτικά στα «εξ ων συνετέθη», και παρ’ όλο που εκρήξεις σουπερνόβα συμβαίνουν κάπου στο Σύμπαν κάθε δευτερόλεπτο, εντούτοις η μελέτη τους είναι ιδιαίτερα σημαντική στην κατανόηση των διαδικασιών εκείνων που οδηγούν ένα γιγάντιο άστρο στον θάνατο. Η φωτογραφία αυτή αλλά και άλλες παρόμοιες που καταγράφουν τα λείψανα κατεστραμμένων άστρων με έβαλε σε σκέψεις.

Γιατί όσο κι αν σας φανεί παράξενο, είναι πλέον γεγονός ότι το όνειρο της ανθρωπότητας να φτάσει στα άστρα και να τα ψηλαφήσει με τα ίδια του τα χέρια, ή ακόμη και να επιστρέψουμε πίσω στις πρώτες στιγμές της γέννησης του Σύμπαντος, γίνεται καθημερινά πραγματικότητα εδώ πάνω στον δικό μας πλανήτη. Σκεφτείτε το εξής: το ανθρώπινο σώμα (ενός ανθρώπου 70 κιλών για παράδειγμα) αποτελείται από 7.000 τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων άτομα. Ψηφιακά ο αριθμός αυτός είναι ίσος με το 7 ακολουθούμενο από 27 μηδενικά. Από τον τεράστιο αυτόν αριθμό ατόμων το 67% είναι υδρογόνο, ένα χημικό στοιχείο που γεννήθηκε (μαζί με το μεγαλύτερο ποσοστό ηλίου) τη στιγμή της γέννησης του Σύμπαντος πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Γεγονός που σημαίνει ότι τα δύο τρίτα των ατόμων που αποτελούν το σώμα καθενός από εμάς έχουν ηλικία 13,8 δισεκατομμυρίων ετών.

Ολα τα υπόλοιπα 90 χημικά στοιχεία γεννήθηκαν στο εσωτερικό των άστρων, στις θερμοπυρηνικές τους αντιδράσεις και στις επιθανάτιες αστρικές τους εκρήξεις. Οπότε εάν κόψετε κάποιο λουλούδι, ή αν δοκιμάσετε ένα φρούτο, ή αν χαϊδέψετε το πρόσωπό σας, ακουμπάτε κάποιο άστρο. Γιατί όλα αυτά, κι οτιδήποτε άλλο υπάρχει γύρω μας, είναι κομμάτια κάποιου άστρου. Ο Ηλιος μας, η Γη μας και τα πάντα πάνω της δημιουργήθηκαν από αστροϋλικά που εκτοξεύθηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια από κάποια καταστρεφόμενη αστρική έκρηξη σουπερνόβα. Ολη η ύλη στα σώματά μας (εκτός φυσικά από το υδρογόνο) φτιάχτηκε στην «κόλαση» τέτοιων αστρικών θανάτων. Είμαστε δηλαδή αστράνθρωποι που δημιουργηθήκαμε από χημικά στοιχεία φτιαγμένα στις θανατηφόρες εκρήξεις υπεργιγάντιων άστρων. Χωρίς τις εκρήξεις των σουπερνόβα δεν θα υπήρχαν πλανήτες και δορυφόροι. Χωρίς τις σουπερνόβα δεν θα υπήρχε η Γη, δεν θα υπήρχαν βράχια και βότσαλα, δεν θα υπήρχαν φυτά και ζώα. Χωρίς τις εκρήξεις των σουπερνόβα, δεν θα υπήρχε ο άνθρωπος.

Αλλά κι εμείς ακόμη, όταν πεθάνουμε, τα χημικά στοιχεία από τα οποία αποτελούνται τα σώματά μας θα διασκορπιστούν παντού γύρω μας ενώ ορισμένα απ’ αυτά θα ενσωματωθούν σε άλλα είδη ζωής. Ηδη καθένας από εμάς αναπνέει καθημερινά αρκετές δεκάδες μόρια που είχαν εισπνεύσει πριν από εμάς ο Σωκράτης, ο Ιππαρχος, ο Νεύτων ή ο Κολοκοτρώνης.

Οπως μας λένε σήμερα οι σύγχρονοι βιολόγοι, το πρώτο ζωντανό κύτταρο στη Γη εμφανίστηκε πριν από περίπου 4 δισ. χρόνια και οι απευθείας απόγονοί του είναι διάσπαρτοι σε ολόκληρο το σώμα μας με τη μορφή των κυττάρων του αίματος που διατρέχουν τις φλέβες και τις αρτηρίες μας. Καθένας από εμάς περιλαμβάνει μέσα του 370 τρισ. κύτταρα εκ των οποίων το 90% ΔΕΝ είναι ανθρώπινα αλλά ξένοι μικροοργανισμοί και βακτήρια. Κι όμως, τα σώματά μας αποτελούν μιαν ολάκερη κοινωνία, και χωρίς όλους αυτούς τους άλλους μικροοργανισμούς δεν θα μπορούσαμε να ζήσουμε ούτε μία στιγμή, ούτε ένα δευτερόλεπτο.

Και κάτι ακόμη. Καθένα από τα ανθρώπινα κύτταρα διαθέτει 400 δισ. μόρια, τα οποία εκτελούν εκατομμύρια διαφορετικές δραστηριότητες ανάμεσα στα τρισεκατομμύρια των ατόμων από τα οποία αποτελούνται. Οι βιολόγοι υπολογίζουν ότι εκτελούνται ένα τρισεκατομμύριο τρισεκατομμυρίων δραστηριότητες κάθε στιγμή που περνάει. Αριθμητικά μιλάμε για έναν αριθμό ο οποίος αποτελείται από τη μονάδα ακολουθούμενη από 24 μηδενικά. Σκεφτείτε το για λίγο! Σ’ ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου το σώμα μας εκτελεί δέκα φορές περισσότερες δραστηριότητες απ’ όσα είναι τ’ άστρα που υπάρχουν στο Σύμπαν. Αισθάνεστε καθόλου το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στο εσωτερικό του σώματός σας; Αισθάνεστε καθόλου το ένα τρισεκατομμύριο, τρισεκατομμυρίων δράσεις που συμβαίνουν ταυτόχρονα κάθε στιγμή που περνάει; Κι όμως, το σώμα σας δραστηριοποιείται τόσο καλά ώστε καθένας από εσάς να μένει απερίσπαστος στην καθημερινότητά του!

Ενας μεγάλος αστρονόμος είχε πει κάποτε ότι «ο άνθρωπος είναι το μέσο για το Σύμπαν να γνωρίσει τον εαυτό του», και ίσως αυτό να αποτελεί και τον καλύτερο προσδιορισμό μας γιατί είμαστε πράγματι παιδιά του Σύμπαντος. Γιατί είμαστε όλοι μας αστρόσκονη, και κάποια μέρα θα ξαναγυρίσουμε στα άστρα.

«Κάνε το καλό χωρίς θεό»

«Άθεος είναι αυτός που δεν πιστεύει στην ύπαρξη υπερφυσικών όντων χωρίς αποδείξεις». Με αυτόν τον τρόπο ερμηνεύουν οι ίδιοι τα «πιστεύω» τους.

Συνέντευξη με τον (συνονόματο και συνάθεο) Φώτη Φραγκόπουλο,

Newsbeast, 11/1/2015

- Πώς αντιμετωπίζετε τον επίσημο κλήρο με τη μορφή που έχει σήμερα; Σας απωθεί, σας αφήνει αδιάφορο ή κάτι άλλο ίσως;

«Αδιάφορο δεν μπορεί να με αφήσει σε καμία περίπτωση. Από τη στιγμή μάλιστα που πληρώνω για τον κλήρο και πρέπει να ανέχομαι κατά κάποιο τρόπο τις παρεμβάσεις που πραγματοποιεί σε ό,τι αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημόσια ζωή. 

Προφανώς δεν συμφωνώ με πολλά από αυτά που υποστηρίζονται από τον κλήρο. Με το γεγονός για παράδειγμα ότι θέλει να στερήσει το δικαίωμα από τους ομοφυλόφιλους, να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους υπόλοιπους πολίτες. Ένα ακόμα ζήτημα στο οποίο διαφωνώ με την επίσημη εκκλησία είναι αυτό της αποτέφρωσης ή της εκπαίδευσης. Θέλοντας να διαιωνίσει την κυριαρχία της, διατηρεί το μάθημα των θρησκευτικών με πολλές ώρες ανούσιας διδασκαλίας. Πρόκειται για κατήχηση και όχι για μάθημα».

- Ο Επίκουρος λέει ότι μετά θάνατον έρχεται το τέλος του σώματος και της ψυχής. Μία αρχή που φαντάζομαι ότι κι εσείς ασπάζεστε, δεδομένου ότι ο Χριστιανισμός υποστηρίζει το ακριβώς αντίθετο.

«Για κάποιους μπορεί να ισχύει αυτό, για κάποιους άλλους όχι. Τα πάντα έχουν να κάνουν με τη φιλοσοφική προσέγγιση κάποιου ως προς την αθεΐα. Προσωπικά συμφωνώ με αυτή τη θέση. Τα πάντα είναι ύλη και σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει ζωή μετά θάνατον. Είναι εγωιστικό να νομίζει κανείς κάτι τέτοιο».

- Με βάση τα πιστεύω σας, όλα στη ζωή είναι θέμα ορθολογικής αξιολόγησης και ερμηνείας;

«Με τι άλλο θα μπορούσαμε να τα ερμηνεύσουμε; Δεν υπάρχει κάτι άλλο, στο οποίο θα μπορούσε να βασιστεί κανείς».

- Για όσα μας συμβαίνουν -καλά ή κακά- ευθυνόμαστε οι ίδιοι, ο Θεός ή κάποια άλλη ανώτερη δύναμη;

«Για όσα μας συμβαίνουν ευθυνόμαστε αποκλειστικά και μόνο εμείς οι ίδιοι».

- Επομένως ο άνθρωπος βρίσκεται στο επίκεντρο των πάντων; Αποτελεί την κινητήρια δύναμη για ό,τι συμβαίνει πάνω στη γη;

«Ο άνθρωπος με βάση τις τελευταίες ανακαλύψεις της κοσμολογίας είναι ένα τίποτα σε σχέση με το σύμπαν. Είναι όμως η κινητήρια σε ό,τι έχει να κάνει με τον πολιτισμό και την παρουσία του πάνω στη γη. Δεν υπάρχει καμία άλλη οντότητα πέρα από αυτή».

- Τι είναι η Ένωση Αθέων; Για ποιο σκοπό ιδρύθηκε;

«Είναι ένα σωματείο, το οποίο έχει αναγνωριστεί από το 2012 με την κατάθεση του καταστατικού του στο πρωτοδικείο. Σκοπός του είναι η προώθηση του διαχωρισμού κράτους-εκκλησίας. Μία επίσης από τις βασικές μας προτεραιότητες είναι να συσπειρώσουμε την κοινότητα των ανθρώπων που έχουν τις ίδιες αντιλήψεις με εμάς και να δώσουμε πληροφορίες στο κοινό για τα δικαιώματά του.

Προσπαθούμε να προωθήσουμε την κριτική σκέψη, την επιστημονική μέθοδο και τον ορθολογισμό, με διαλέξεις, προβολές ταινιών και εκδόσεις βιβλίων.

Αυτή τη στιγμή αριθμούμε περί τα 800 μέλη, ενώ διαθέτουμε εκτός από μέλη και υποστηρικτές για κάποιον που θέλει να παραμείνει ανώνυμος, λαμβάνοντας ενημερώσεις για τις δράσεις και τις εκδηλώσεις μας».

- Η επίσημη εκκλησία εκφράστηκε με κάποιο τρόπο για τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία;

«Δεν είχαμε κανενός είδους συναλλαγή ή επικοινωνία με την εκκλησία. Η εκκλησία πέρα από το γεγονός ότι είναι συνδεδεμένη με το κράτος, δεν επενέβη».

- Γιορτάζετε ονομαστικές εορτές;

«Προσωπικά ναι. Γιορτάζω κυρίως από συνήθεια και επειδή πολλοί γνωστοί δεν είναι συνειδητά άθεοι όπως είμαι εγώ. Ίσως είναι θρησκευτικά αδιάφοροι, όπως η πλειοψηφία του κόσμου στην Ελλάδα. Δεν γιορτάζω όμως επειδή υφίσταται ο θρησκευτικός μανδύας της γιορτής. Όπως όλοι οι άνθρωποι γιορτάζουν τη γιορτή τους, κάτι ανάλογο κάνω κι εγώ. Κάποιοι άλλοι άθεοι όμως επιλέγουν να μην γιορτάζουν την ονομαστική τους εορτή, παρά μόνο τα γενέθλιά τους».

- Πότε καταλαβαίνει κανείς ότι δεν υπάρχει θεός; Εσείς συγκεκριμένα πότε αντιληφθήκατε ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, δεδομένου ότι οι περισσότεροι στο σχολείο διδασκόμαστε θρησκευτικά και επομένως μεγαλώνουμε αναπτύσσοντας μία συγκεκριμένη νοοτροπία, ταυτισμένη με τα θεία.

«Πολλοί μεγαλώνουν αμφισβητώντας από την αρχή το Θεό. Στη δική μου περίπτωση το μάθημα των θρησκευτικών ήταν απλά μία αγγαρεία. Δεν συνειδητοποίησα ότι δεν υπάρχει θεός με αφορμή τα θρησκευτικά. Η μετάβασή μου προς τη συνειδητή αθεΐα έγινε συνειδητά και σταδιακά.

Προηγήθηκε μία συγκεκριμένη διαδικασία. Διαβάζοντας για το ρόλο του χριστιανισμού και των θρησκειών άρχισα να ενδιαφέρομαι. Από τότε που διάβασα για το πώς επικράτησε ο χριστιανισμός - με βία και αίμα. Από εκεί και ύστερα με έβρισκε πάντοτε αντίθετο η συνεργασία της με την εξουσία και η "βοήθεια" που της παρείχε. Αυτό με έκανε να αποστρέφομαι όλο αυτό που ονομάζουμε χριστιανισμό, ενώ δεν ήθελα να έχω καμία σχέση με ό,τι εκφράζει. Συν τοις άλλοις συνάντησα την αυταρχικότητα κάποιων ιερέων, η οποία δεν μου άρεσε».

- Τι απαντάτε σε όσους λένε: «Έχει ο Θεός», «ο Θεός μας έσωσε», «ο Θεός να βάλει το χέρι του» ή άλλα παρόμοια;

«Δύο πράγματα μου έρχονται στο νου. Αφενός ότι όλα αυτά λέγονται από συνήθεια. Πρόκειται για τυποποιημένες φράσεις σε συγκεκριμένες στιγμές της ζωής μας. Αφετέρου όλα αυτά δεν τα θεωρώ φυσιολογικά. Αν για παράδειγμα γίνει κάποιο ατύχημα με λεωφορείο και σωθούν οι πέντε τότε θα πούμε ότι αυτοί ‘είχαν άγιο’; Όλοι οι υπόλοιποι που σκοτώθηκαν όμως τι είχαν;»

- Πόσο εύκολο είναι να μην πιστεύει κανείς πουθενά ή μήπως δεν είναι έτσι; Και ρωτάω δεδομένου ότι όλοι μας έχουμε ανάγκη να πιστεύουμε ή να στηριζόμαστε κάπου. Αρκεί η πίστη στον εαυτό μας;

«Έχει δοθεί υπερβολική έμφαση στη λέξη πίστη. Δεν έχουμε την ανάγκη να πιστεύουμε όλοι σε κάτι. Δεν είναι παρά ένα κατασκεύασμα απευθυνόμενο σε όλους τους ανθρώπους. Πολλοί όμως είναι εκείνοι που παραμερίζουν αυτή την αρχή στην πορεία και δεν την αποδέχονται. Η πίστη είναι κάτι, το οποίο ταυτίζεται απόλυτα με τη θρησκεία. Από τη στιγμή που μιλάμε για άθεους, μιλάμε για αμφισβήτηση. Μιλάμε επίσης για το να ζητάμε αποδείξεις και να ερευνάμε το οτιδήποτε. Να είμαστε κριτικοί απέναντι σε οποιονδήποτε ισχυρισμό».

- Αν εγώ είμαι μαθητής και μια μέρα επιλέξω να μπω στην τάξη και να πω «δεν θέλω να κάνω θρησκευτικά», καταλαβαίνετε ότι μόνο εύκολο δεν θα είναι με βάση τα όσα σχόλια ή άλλες «παρεμβάσεις» θα ακολουθήσουν και από τους συμμαθητές, αλλά και από τους δασκάλους.

«Μόνο εύκολο δεν είναι παρά το γεγονός ότι υπάρχει ενεργή σχετική εγκύκλιος του υπουργείου Παιδείας για απαλλαγή από το μάθημα. Μία εγκύκλιος την οποία αγνοεί εντελώς το ίδιο το υπουργείο. Στην πραγματικότητα δίνει την εντύπωση ότι τη δημιούργησε για να είναι εντάξει με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις αποφάσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων από τις οποίες δεσμεύεται.

Ο ίδιος ο υπουργός, ο κύριος Λοβέρδος, απάντησε σε ερώτηση στη Βουλή σαν να μη γνωρίζει την ύπαρξη αυτής της εγκυκλίου. Από εκεί και ύστερα δημιουργούν προβλήματα κάποιοι θρησκόληπτοι σύμβουλοι ως προς την εφαρμογή της. Η Ένωση των Θεολόγων στέκεται εμπόδιο, αμφισβητώντας την εγκύκλιο αυτή. Το υπουργείο αδιαφορεί. Ενώ τυπικά μπορεί κάποιος να πει ότι δεν θέλει να διδαχθεί τα θρησκευτικά, ακόμα και αν περιορίζεται να το δηλώσει στις πέντε πρώτες ημέρες του σχολικού έτους».

- Τι επαγγέλλεστε; Γιατί κάποιος ακούγοντας για άθεους μπορεί να έχει στο μυαλό του κάποια υπερφυσικά όντα.

«Εγώ είμαι ένας από τους πολλούς άθεους. Όλοι μας είμαστε άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Προσωπικά διατηρώ μία μικρή επιχείρηση. Πολλοί ίσως έχουν στο νου τους την εικόνα του άθεου σαν κάποιου, ο οποίος είναι ανήθικος και κακός. Αυτό δεν είναι όμως παρά μία κατασκευασμένη εικόνα. Το ότι είναι κάποιος άθεος δεν σημαίνει ότι είναι ανήθικος όπως και για κάποιον που είναι θρησκευόμενος δεν σημαίνει ότι είναι καλός άνθρωπος. Καλοί και κακοί υπάρχον παντού. Για να πάρεις όμως έναν καλό άνθρωπο και να τον στρέψεις για να κάνει κακές πράξεις, χρειάζεται η θρησκεία».

- Είστε λοιπόν υπέρ της πατρίδας, της οικογένειας, αλλά κατά της θρησκείας…

«Δεν βλέπω το γιατί γίνεται αυτή η σύνδεση και θεωρούνται αυτόματα οι Έλληνες πολίτες ότι είναι χριστιανοί ορθόδοξοι. Δεν θα έπρεπε να συνδέονται αυτά τα τρία πράγματα μεταξύ τους.

Σε ό,τι αφορά τα 'πιστεύω' και τις επιρροές που δέχτηκαν, αρκετοί άθεοι είναι ακόλουθοι του Επίκουρου και του Χόλμπαχ, του Φώυερμπαχ και του Νίτσε. Άλλοι πάλι δεν προσεγγίζουν φιλοσοφικά την αθεΐα και απλά δεν αποδέχονται την ύπαρξη Θεού. Το "πίστευε και μη ερεύνα" για εκείνους δεν είναι παρά το κίνητρο για να ερευνήσουν και να εκλογικεύσουν το κάθε τι που συμβαίνει στον κόσμο». 

Κληρικός αποχαιρετάει τη θρησκευτική πίστη

Ο Ryan Bell, κληρικός επί 19 χρόνια σε μια συντηρητική εκκλησία του Los Angeles, αποφάσισε τον Δεκέμβριο 2013 να σκηνοθετήσει ένα «πνευματικό παιχνίδι», να ζήσει επί ένα έτος ως άθεος... Καμία ανάγνωση της Βίβλου, καθόλου προσευχές, καθόλου λειτουργίες και ό,τι άλλο συνδέεται με τη λατρεία. Ήθελε να κατανοήσει έτσι τον τρόπο ζωής των αθέων «χωρίς θεό», για να τους βοηθήσει μετά να επιστρέψουν στον κύριό του.

Όμως, μετά από ένα έτος ανακοίνωσε ο Bell, 43 ετών ήδη, ότι παύει ο ίδιος να είναι πλέον κληρικός και δεν πιστεύει πια στην ύπαρξη του θεού. Ενώ πίστευε ότι με την ετήσια αποχή του θα αποκτήσει μία αυξημένη έλξη προς το θεό, απέκτησε μία υγιή σχέση με την πραγματικότητα. Περιέγραψε δε αυτές τις εμπειρίες και απόψεις του σε blog με τίτλο Year Without God, το οποίο δημιούργησε επί τούτου!

Όλα ξεκίνησαν όταν άρχισε ο κληρικός να αναρωτιέται, πώς διαφέρει ο πιστός στο θεό από τον αδιάφορο και τον άθεο; Αφορμή ήταν η σύγκρουσή του με το ποίμνιο της εκκλησίας, το οποίο δεν δεχόταν κουβέντα για γάμους ομοφύλων, αλλά και μια αποξένωση με τη σύζυγό του μετά από 17 χρόνια γάμου.

Οι αμφιβολίες του επαγγελματία πιστού, ο οποίος κάποτε αμφισβητούσε πεισματικά την επιστήμη της εξέλιξης των ειδών και θεωρούσε τις 10 εντολές του Μωυσή ως θεμέλιο της ηθικής, αυξήθηκαν με την πάροδο των ετών. Έθετε ερωτήματα, στα οποία δεν έβρισκε απαντήσεις, αλλά και κανείς άλλος δεν μπορούσε να του τις δώσει. Έτσι αποφάσισε ο Bell να ζήσει επί ένα χρόνο χωρίς θεό, μία δίαιτα από το θεό, με στόχο να ελέγξει τα όρια της πίστης του! Αν δεν άντεχε αυτή την αποχή από τα θεία, θα επέστρεφε στη συνηθισμένη του απασχόληση, αλλιώς θα αποχαιρετούσε τον εκκλησιαστικό χώρο.

Αμέσως άλλαξε όμως η συμπεριφορά των ομόδοξών του στην ενορία. Δεν του επέτρεπαν πια να διδάξει σε ένα εκκλησιαστικό πανεπιστήμιο στο LA! Αφού δεν είχε πλέον εισόδημα βρέθηκε με 2 κορίτσια στην εφηβεία οικονομικά ξεκρέμαστος -η γυναίκα του είχε φύγει- και αναγκάστηκε να αποδεχτεί την προσφορά ενός αθεϊστικού Blogger, ο οποίος μάζεψε για τον αυτοερευνητή κληρικό 27.000 δολάρια. Είδε στην πράξη τι σημαίνει η συμβουλή «Κάνε καλό χωρίς θεό!»

Από τον κύκλο των γνωστών του, μερικοί αποδέχτηκαν την απόφασή του για αλλαγή, άλλοι τον έβρισαν δημόσια και τον αποκαλούσαν «όργανο του σατανά». Ακόμα μερικοί ταπεινοί υπηρέτες της αγάπης διέδωσαν ότι ο Bell είναι ομοφυλόφιλος και μισεί τον Χριστούλη, οπότε έτσι εξηγούνται όλα!

Συζητώντας ο ίδιος με διάφορους γνωστούς και φίλους διαπίστωσε ότι πολύ περισσότεροι στον κύκλο του ήταν άθεοι, αλλά δεν τολμούσαν να το δηλώσουν (outing), επειδή θα αντιμετώπιζαν προβλήματα στον οικογενειακό, φιλικό και επαγγελματικό κύκλο...

Με την πάροδο των εβδομάδων και μηνών τους έτους αυτογνωσίας αντιλαμβάνεται ο ανακάμψας στη λογική και την πραγματικότητα ότι μπορεί να ζει πλέον πιο ήρεμα, χωρίς δεσμεύσεις και περιορισμούς, ακολουθώντας μόνο τους κανόνες της λογικής και τους νόμους του κράτους. Βρήκε δουλειά δασκάλου και γνωρίστηκε με μία κυρία, η οποία δέχεται να τον παντρευτεί, παρότι η ίδια είναι πιστή...

Αυτές τις μέρες θα προβάλουν διάφοροι τηλεοπτικοί σταθμοί την προσωπική περιπέτεια του Bell που αποφάσισε μόνος και με ειλικρίνεια να «αποχαιρετίσει» τη θρησκευτική πίστη και να ενταχθεί στην κοινωνία των φυσιοκρατών. 

Αποχαιρετισμός στη θρησκευτική πίστη (55)

Από τη θεοπληξία στην απελευθέρωση του μυαλού ή
Μία εμπειρική προσέγγιση στη θρησκευτική ανελευθερία…

Ονομάζομαι Αθηνά Τ., είμαι 36 ετών, γεννήθηκα στην Πάτρα όπου και κατοικώ τώρα. Έχω 5 αξιολάτρευτα παιδιά, 4 γιους και μια κόρη 14.5, 11.5, 7, 6 και 5 ετών αντίστοιχα και είμαι διαζευγμένη εδώ και 3 έτη.

Το δηλητήριο της θρησκευτικής πίστης είναι τόσο ισχυρό που, εκτός του ότι αρχίζουν να σε ποτίζουν από την πρώτη ανάσα ζωής, εισχωρεί τόσο βαθιά μέσα σου, ώστε να χρειάζεται πολλή δουλεία και συνεχή επιφυλακή να το παρατηρείς για να το εξουδετερώσεις.

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου ως μικρό παιδάκι, μια μόνο λέξη μπορεί να χαρακτηρίσει την περιβόητη θρησκεία της «αγάπης» ο ΦΟΒΟΣ! Οξύμωρο ε; κι όμως σου μαθαίνουν να αγαπάς μέσα από το να φοβάσαι, σου μαθαίνουν τι είναι η αγάπη μέσα από το να μισείς τα πάντα πλην των ομοϊδεατών.  «Μη λες κακές λεξούλες, ο Θεός θα σου κόψει την γλώσσα», «μη λες ψέματα,  να κάνεις προσευχούλα, να ευχαριστείς το θεό, να ακούς την μαμά ή τον μπαμπά, γιατί αλλιώς θα πας στην κόλαση και θα καίγεσαι αιώνια στα μεγάλα καζάνια που βράζουν πάνω σε τεράστιες φωτιές» και το καλύτερο «να κάνεις παρέα με χριστιανάκια, όποιο άλλο παιδάκι και γενικότερα άνθρωπος μη-χριστιανός είναι βρώμικος στην ψυχή, γιατί δεν έχει την χάρη του αγίου πνεύματος».

Εγώ θυμάμαι που κοιτούσα με αφέλεια τα χεράκια τους να δω αν είναι βρώμικα για να τους τα πλύνουν για να μπορώ να παίζω μαζί τους. Ότι έκανα και ήταν καλή πράξη, περιμένοντας ως παιδί το «μπράβο» ή «ευχαριστώ», μού έπεφταν τα αφτιά από απογοήτευση διότι δεν οφειλόταν ποτέ σε εμένα αλλά στο θεό. Αλλά όποτε έκανα κάποια αταξία, αυτή ήταν όλη δική μου, τότε δεν οφειλόταν στο θεό - μάλλον γι’ αυτό λέγεται θεός, είχε την δυνατότητα επιλογής τί του ανήκε και τι όχι.

Τελικά είναι ωραίο να είσαι θεός, θέλω να γίνω κι εγώ! Αυτή τη σκέψη είχα τολμήσει να την κάνω λόγια και αμάν!!!  Κακό μεγάλο, αμέ!!!!  Διότι βλαστήμησα, ναι κι όμως εγώ ένα παιδάκι μόλις 7 ετών, στην αρχή μέχρι να μου εξηγήσουν τι σημαίνει, καμάρωνα γιατί νόμιζα ότι έκανα κατόρθωμα. Αλλά όταν μου ήρθε μια αεριωθούμενη στριφογυριστή σφαλιάρα κατάλαβα ότι έκανα κάτι πολύ κακό. Στο μυαλό μου είχα φτιάξει το θεό ως έναν ψηλό, χοντρό, άσχημο, σοβαρό γέρο, πολύ αυστηρό, ο οποίος πολύ δύσκολα ευχαριστιόταν και είχε έναν μεγάλο στρατό από αγίους και αγγέλους για να παρακολουθούν τα πάντα, όταν αυτός θα κοιμόταν. Επίσης έχει και τον σατανά, ναι, αυτός είναι για να εκτελεί αυτόβουλα τις ποινές των κακών ανθρώπων, στην πυρά όσοι δεν τηρούσαν τον λόγο του θεού!

Τα παιδικά χρόνια μου κύλησαν δημιουργώντας απωθημένα, τύψεις, ενοχές και τρόμο· από την σοκολάτα που κάθε τρις και λίγο στερούμουν λόγω της νηστείας που είχαμε πολύ συχνά, μέχρι το περιορισμένο παιχνίδι λόγω του εκκλησιασμού. Κάθε πράξη μου, κάθε ανάσα μου, αναρωτιόμουν αν αρέσει άραγε στο θεό… Άραγε έκανα το σωστό ή όχι; Και τέλος να φοβάμαι ακόμα να σκεφτώ οτιδήποτε γιατί ο θεός έχει μεγάλα μάτια και βλέπει τα πάντα, σαν τον κακό λύκο στο παραμύθι με την κοκκινοσκουφίτσα μόνο που εκείνος (ο λύκος) βρήκε τον κυνηγό του…

Η εφηβεία ήταν ένα τόσο δύσκολο και οδυνηρό κομμάτι της ζωής μου. Όπως όλοι γνωρίζουμε, η εφηβεία είναι μια φάση ζωής του ανθρώπου, όπως ακριβώς ο μούστος στο βαρέλι που σφραγίζεις και περιμένεις να ωριμάσει και να γίνει κρασί. Τώρα τι κρασί θα βγει είναι άλλο θέμα και εξαρτάται από την καλλιέργεια των σταφυλιών και τι ακριβώς έχεις βάλει μαζί με τον μούστο στο βαρέλι.

Έτσι λοιπόν, όπως βράζει ο μούστος είναι και ένας έφηβος, πόσο μάλλον όταν αυτός ο έφηβος έχει πάρει ως προίκα από τα παιδικά του βιώματα μια μόνο λεξούλα το «ΓΙΑΤΙ;». Αναρωτιόμουν συνεχώς γιατί, για τα πάντα γύρω μου και δεν μπορούσα να χωνέψω με τίποτα πως όλα άρχιζαν και τελείωναν σε έναν άγνωστο θεό που δεν τολμούσες να ρωτήσεις και πολλά γιατί κινδύνευες με τρέλα!! Άλλο πάλι κι αυτό… Όσοι έψαξαν για το θεό στο τέλος τρελάθηκαν, έτσι μου έλεγαν έτσι σας λέω, τι να πω; Εγώ δεν ξέρω, είμαι πολύ μικρή για έναν τέτοιο θεό και την υπέρλογη λογική του!

Κάθε αντίδραση, αναζήτηση, επιθυμία, είχε πάντα μια διάγνωση, ήταν νόσος… Μα φυσικά, διότι όταν έχεις πίστη στο θεό δεν τα κάνεις αυτά τα πράγματα, δηλαδή δεν ερευνάς κι αν το κάνεις είσαι άρρωστος. Η δική μου λοιπόν νόσος είχε το όνομα της μαγεμένης και καταραμένης, από γενεές 5 παρακαλώ πολύ, ούτε μια ούτε δυο, αλλά που είναι καλέ; Προς ποια κατεύθυνση είναι π’ ανάθεμά τους να δείξω το νούμερο μη πάει χαμένο και το τέντωμα των 5 δαχτύλων της χείρας μου!!

Και κάπως έτσι ξεκίνησε ένα ωραιότατο (ειρωνικά το λέω) οδοιπορικό στα πιο απόκρυφα μέρη της Ελλάδος με τίτλο «ελάτε να γνωρίσουμε τα γραφικά μοναστήρια της Ελλάδος και να γευτείτε δωρεάν θεατρικές παραστάσεις με θεματολογία: ξορκίζοντας τα δαιμόνια από το σώμα μιας αγνής ψυχής που ο σατανάς θέλει να κυριεύσει». Την βλακεία που δέρνει τους γεμάτους άγνοια ανθρώπους, αντί να τιμήσουν στοιχειωδώς την μόρφωση τους και την εν έτει   ’90-’00 (υποτιθέμενη)  εξέλιξη του ανθρώπου. Μεσαίωνας σε επανάληψη αλλά σε πολύ κακή εκτέλεση.

Όλα άρχισαν όταν ξεκίνησα να αρνιέμαι τις Κυριακές να πηγαίνω εκκλησία, να μην αντέχω πλέον το ντουμάνι από το λιβάνισμα που έκανε η μάνα μου, μού προκαλούσε δυσφορία από τις τόσες φορές την ημέρα, το ότι κάθε πρωί έπρεπε να πίνω αγιασμό προς ευλογία και προστασία της μέρας μου, το ότι τα πάντα τα έκανε ο θεός και τίποτα εμείς και τα πάντα ήταν αμαρτία, ό,τι έκανες ήταν αμαρτία και έπρεπε να τρέχω στον πνευματικό προς εξομολόγηση και να λέω σαν ποιηματάκι πράγματα που ούτε καν εγώ τα βίωνα ως κάτι κακό. Έτσι έκανα την 1^η γνωριμία με τον πάτερ Χριστόφορο μοναχό του μοναστηριού παναγίας γεροκομίτησας στην Πάτρα και τα λεγόμενα «διαβάσματα» ευχών κατά βασκανίας, μαγείας, κ.λπ. σε καθημερινή βάση πλην σαββατοκύριακων όπου εκεί είχαν την τιμητική τους διάφορα άλλα μοναστήρια από Μέγαρα  μέχρι Κορινθία, από Άνδρο μέχρι Κρήτη.

Συγκλονιστικά στιγμιότυπα: θυμάμαι στα 16 μου έτη μού άρεσε η ροκ μουσική, αλλά για την μάνα μου ήταν σημάδι και κατόπιν συμβουλευτικής συνεδρίας με τον πνευματικό της η κατάσταση μου θεωρήθηκε κρίσιμη. Με είχαν κυριεύσει δαιμόνια, αφού διασκέδαζα ακούγοντας  jim morrison, iron maiden, κ.λπ. και το χειρότερο όλων, που τόλμησα να νιώσω δέος από κάποια μικρά αποσπάσματα του Ν. Καζαντζάκη, τα οποία είχα γράψει και στα βιβλία μου: «δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος», «σωτηρία είναι να λυτρωθείς από όλους τους σωτήρες. Αυτή είναι η ανώτατη λευτεριά, η πιο αψηλή…»

Ερχόταν ο ένας πίσω από τον άλλον μου πιπίλιζαν το κεφάλι να μου μιλούν για τον Χριστούλη, την Παναγίτσα, θαύματα, αγίους, κλπ. Πάντα με μαεστρία με έπειθαν να ακολουθήσω σε κάποιο προσκύνημα με πρόσχημα κάποια θαυματουργή εικόνα ή λείψανα αγίων προς ευλογία πάντα και μας διάβαζαν ευχές, εξορκισμούς και θυμάμαι που σιχαινόμουν να φιλήσω αυτά τα κόκαλα και αυτοί έλεγαν πως με έχει κυριεύσει ο σατανάς.

Μετά από κάθε διάβασμα με ρώταγε ο κάθε παπάς νιώθεις κάτι; Απαντούσα: ναι, αηδία γιατί μου έδινε να τα κρατάω αυτά τα σιχάματα! Τι ήθελα όμως και έλεγα την αλήθεια; Ξεκίναγε έτσι ο 2^ος κύκλος διαβασμάτων, ακόμα πιο πλούσιος σε ένταση, χρόνο και σύνεργα. Φέρνει ο παπάς από το ιερό την λεγόμενη «αγία λόγχη», ένα ειδωλολατρικό εξάρτημα, και μου την ακουμπάει στο κεφάλι. Με ρωτά, νιώθεις κάτι; Όχι απαντώ συνεχίσει να μου την πιέζει, φωνάζω «Ρεεε!! Θα μου τρυπήσεις το κρανίο πονάω»... Και αμέσως κάνει ο παπάς διάγνωση: «Να! Βρήκαμε που έχει κάτσει το δαιμόνιο» και δώσε διάβασμα, δώσε λείψανα, δώσε πετραχήλια και αξεσουάρ που μου έφερναν να κρατάω, να προσκυνάω. Σταμάταγαν δε μόλις έλεγα: «Όλα καλά» ή ότι «μοσχοβολάνε τα οστά» ή ακόμα καλύτερα πως «βλέπω και κανέναν άγιο ή έστω μια λάμψη αγγέλου»!!!

Άρχισα και εγώ να τους δουλεύω μπας και με άφηναν στην ησυχία μου, αλλά ου μπλέξεις με δαύτους, διότι λίγο λίγο άρχισε να εισχωρεί το δηλητήριο μέσα μου. Σε μια τόσο ευάλωτη ηλικία δεν θέλει πολύ να αρχίσεις να αμφισβητείς τον ίδιο σου τον εαυτό και όλες αυτές οι αναζητήσεις που σε οδηγούν στο καινούργιο, την αλήθεια, τη ζωή και το πάνω από εσένα και ό,τι το μάτι σου έχει δει, γυρίζει σε μια μόνο αμφισβήτηση του εαυτού σου, όμως από την ανάποδη, ήμουν μια και ήταν πολλοί (μάνα, θείες, παπάδες, γνωστοί…)

Από την στιγμή που αναρωτήθηκα «λες να έχουν δίκιο;», είχα ανοίξει την πόρτα της ψυχής μου να αλωνίσουν τα άρρωστα μυαλά τους, βρωμίζοντας με και κάνοντας με ένα ωραιότατο προβατάκι, υπάκουο, πιστό, κατάπινα ότι μου έλεγαν, δεν αμφισβητούσα τίποτα άλλο πλην του εαυτού μου και της όποιας απορίας μου γεννιόταν, διότι αυτό είχε την χρυσή δικαιολογία του πονηρού που πάει σε βάλει σε πλάνη.

Όταν γνώρισα τον πνευματικό μου τότε πάτερ Αυγουστίνο μοναχό και αντ’ αυτού ηγουμένου Νεκτάριου Μουλατσιώτη στο μοναστήρι αγίου Σεραφείμ και αγίου Αυγουστίνου στο Τρίκορφο Δωρίδας, εκεί τα ματάκια μου είδαν και βίωσαν τόσα πολλά. Το παραπάνω μοναστήρι και οι μοναχοί του είναι γνωστοί ως «παπαροκάδες», φοβερή δράση, τι να σας πω… Καταρχάς ο Μουλατσιώτης, πρέπει να ήταν μεγαλοφυΐα από τις λίγες, αφού κατάφερε από το τίποτα να έρθει από το Ντιτρόιτ  και να πάρει στην κατοχή του τεράστιες εκτάσεις από τους χωριανούς του Τρίκορφου και να φτιάξει μεγαλεία, πολυτελή κτίρια, κατασκηνώσεις, ζωολογικούς κήπους, να τα επανδρώσει με παλικάρια νέα και «πανέξυπνα», να έχει μέγα δόξα και φήμη και ως δικές του εκπομπές σε TV, ραδιόφωνο…

Έπειτα έβγαλαν αρκετά cd’s σε δικούς τους στίχους, μουσική, έγιναν πολύ δημοφιλείς και τραβήξανε πολλή νεολαία κοντά τους. Αρκετές διασημότητες του καλλιτεχνικού χώρου θαμώνες στο μοναστήρι, όπως επίσης και οι συγκεντρώσεις σε χώρους γνωστών νυχτερινών κέντρων, από Ρουβά μέχρι Βόσσου. Κάτι ήξερε η Αρλέτα με τους παρακάτω στίχους:

Προχθές αργά στο μπαρ το ναυάγιο,
βρέθηκα να τα πίνω μ’ έναν άγιο,
καθότανε στο διπλανό σκαμπό
και κοινωνούσε με ουίσκι και νερό

Του είπα παππούλη τι ζητάς εδώ;
δεν είναι μέρος για έναν άγιο αυτό!
μου είπε, τέκνον κάνεις μέγα λάθος,
εδώ είναι ο φόβος των ανθρώπων και το πάθος

Κάπου εδώ και παρατηρώντας όλο αυτό το θέατρο του παραλόγου, άρχισα να αντιδρώ και να φτάσω στο σημείο να λέω αυτό που έβλεπα. Εννοείται πως ό,τι κι αν έλεγα ήταν παράλογο, μέχρι που μετά από κάποιες συμβουλές του πνευματικού μου με έκαναν να πω το άι σιχτίρ και να εξαφανιστώ.

Ήμουν παντρεμένη και είχα αποκτήσει ήδη τους 2 γιούς μου, ο γάμος μας δεν πήγαινε καλά, ώσπου αποφασίσαμε όμορφα και πολιτισμένα να χωρίσουμε με το σύζυγο. Όταν όμως το ανέφερα στον πνευματικό αυτός με συμβούλεψε να καλύψω το όποιο κενό μου (ο νοώ νοείτω) έξω από τον γάμο και να παραμείνω παντρεμένη.

Όμως ευτυχώς ήδη είχα αντιληφθεί τόσα για το ποιόν του εκκλησιαστικού μηχανισμού, ώστε όταν ανακοίνωσα τις αποφάσεις μου, αυτές ήταν 100% δικές μου και όχι επηρεαζόμενες από αυτόν. Όταν ερωτήθηκα, «Ο πνευματικός σου τι σε συμβούλεψε», απάντησα «Ποιος αυτός; Ξυπνήστεεεε  και ξεκολλήστε από εκεί, είναι όλοι τους ανώμαλοι, ο ένας τα έχει με τον άλλον, εκμεταλλεύονται την ανάγκη και την άγνοια του κόσμου.»

Άρχισα να λέω  κάποιες λεπτομέρειες (δεν θα αναφέρω εδώ τα γεγονότα για ευνόητους λόγους, όμως παρακάτω θα πω ποιες ήταν οι εξελίξεις και θα καταλάβετε…), γεγονότα που έδειχναν τι ήταν πίσω από αυτό το υποτιθέμενο ταπεινό θεοσεβούμενο στιλάκι. Όμως μάταια το σύστημα λειτουργούσε εναντίον μου, ό,τι έλεγα στρεφόταν εναντίον μου, δεν μπορείς να δείξεις σε έναν τυφλό τον ήλιο, είναι μάταιο. Έτσι το μόνο που με ένοιαζε ήταν να φύγω μακριά να «καθαρίσω» από αυτή την βρωμιά.

Μετά από  2 έτη, το 2004 περίπου (ποτέ δεν μπορούσα να συγκρατώ ημερομηνίες), μαθαίνω τις εξελίξεις σε αυτό το μοναστήρι και γελούσα, όμως η τραγικοκωμική εξέλιξη ήταν που πάλι η μάνα μου μαζί με την θεία μου και 2 φίλους μας με στρίμωξαν. Άρχισαν πάλι το ποιηματάκι, η ίδια καραμέλα περί πλάνης του πονηρού που δεν άφηνε να δουν την πραγματικότητα.

Στην αρχή ρωτώντας (ειρωνικά) τι απέγιναν καλέ ο πάτερ Σεραφείμ; Παίρνω  απάντηση είναι παντρεμένος! Ο πάτερ Παντελεήμων; Αυτός είναι πλέον βασικός τραγουδιστής των Rock n Roll Children, του γνωστότερου συγκροτήματος που κάνει αφιέρωμα στον Ronny James Dio. Δύο άλλοι μοναχοί εξαφανίστηκαν ζευγαράκι να ζήσουν τον έρωτα τους ελεύθερα τα παιδιά. Με αυτά και με εκείνα στο μοναστήρι έμειναν 3-4 μοναχοί μαζί με τον Μουλατσιώτη (πιστεύω δεν χρειάζεται να αναφέρω άλλες εξελίξεις). 

Το έπαιξα έξυπνη (σύνδρομο του ημιμαθή), υποτίμησα την δύναμη της βλακείας που, αν δεν την αποφύγεις με το που την βλέπεις, σε έχει διπλώσει σε μια κόλα χαρτί, έτσι και έγινε. Ενώ η ζωή μου κυλούσε όμορφα, ήρεμα, μεγάλωνα τα δυο μου αγοράκια, είχα μια υπέροχη σχέση φιλική (και ευτυχώς ακόμα έχω) με τον πρώην σύζυγο μου, άφησα για μια ακόμα φορά η μαεστρία του λόγου τους να με πείσει περί πίστης θεού, αγάπης του, αγίων του και φωτισμένων γερόντων.

Κάπως έτσι γνώρισα το 2005 τον «φωτισμένο» πάτερ Απόστολο ηγούμενο της μονής Αγ. Ιωάννη θεολόγου Ανωπόλεως Κρήτης. Από την πολύ «φώτιση» τυφλώθηκα (ήταν στραβό το κλίμα το έφαγε και ο γάιδαρος). Είναι ασύλληπτος ο τρόπος προσέγγισης του κάθε ατόμου! Σε σκανάρουν και έπειτα αρχικά σου λένε αυτό που θέλεις να ακούσεις, εν συνεχεία σε μπερδεύουν, νομίζεις ότι συμφωνείς. Όχι μέγα λάθος! Τουναντίον οι παραβολές και η όμορφη παραμυθολογία είναι δουλεμένη τόσο καλά, έχουν κάνει το ψέμα επιστήμη.

Ένας άνθρωπος που δεν έχει γνώση της άγνοιάς του και δεν έχει τολμήσει να αγγίξει, να διερευνήσει το φόβο του και να κάνει ένα βήμα πέραν των ορίων που οι άλλοι του έχουν βάλει, που δεν έχει την παραμικρή επίγνωση της ανελευθερίας του, είναι το πιο εύκολο θύμα του εκκλησιαστικού μηχανισμού και δυστυχώς είναι τόσοι πολλοί οι άνθρωποι που υποκύπτουν.

Μετακόμισα στην Κρήτη με τους 2 γιους μου, ώστε να βρίσκομαι κοντά στον πνευματικό μου (εννοείται πως αυτός μου το πρότεινε), ήμουν τόσο ναρκωμένη που ό,τι μου έλεγε το έκανα, ό,τι ήθελα έπρεπε να παίρνω την ευχή του (άδεια), ποτέ και για τίποτα δεν λειτουργούσα αυτόβουλα.

Δεν ήμουν η μόνη, πολλά πρόβατα, από όλη την Ελλάδα, όχι μόνο από Κρήτη, κι απ’ το εξωτερικό ακόμα, λαός, άνθρωποι όλων των οικονομικών, μορφωτικών και ηλικιακών στρωμάτων. Στο διαδίκτυο μπορεί καθένας  να βρει πολύ αξιόλογο υλικό για το τι δημιούργησε ο άνθρωπος από το τίποτα, με μόνο εργαλείο το δαιμόνιο μυαλό του και στόχο να χειραγωγεί τα μυαλά των άλλων ανθρώπων.

Εγώ θα αναφέρω μερικά απλά παραδείγματα που έχουν μείνει ως θαύματα υποτίθεται του αγίου Ιωάννη και δεν ήταν τίποτα περισσότερο από φυσιολογικά γεγονότα. Συχνά το μοναστήρι δονείτο σαν να έκανε σεισμό 5-6 ρίχτερ. Σε ερώτηση «πάτερ έκανε σεισμό;», η απάντηση ήταν πως ο αγ. Ιωάννης βρίσκεται κοντά μας, περπατάει δίπλα μας, είναι εδώ στο σπίτι του.

Είπαμε,  απαγορεύεται η έρευνα διότι, αν από την 1^η στιγμή κοιτούσα δίπλα, λίγα μέτρα παρακάτω (και να φανταστείτε πως περνούσα καθημερινά από αυτόν τον δρόμο πηγαίνοντας σπίτι μου), θα παρατηρούσα το νταμάρι που υπήρχε και τους δυναμίτες που έβαζαν για να βγάλουν υλικό από το βουνό.

Ένα άλλο ήταν με την ευωδία που πάλι είχαμε την εξήγηση της επίσκεψης του αγίου. Η λογική απουσίαζε, ώστε να διαπιστώσει ότι υπήρχε ένα ροδόνερο με αιθέρια έλαια που διαπερνούσαν τον αέρα κι έτσι μοσχοβολούσε όλο το μοναστήρι…

Η ζωή μου εκεί κυριολεκτικά κυλούσε ως μοναχής, μόνο που δεν κοιμόμουν στο μοναστήρι, ώσπου προστέθηκε ένας ακόμα ρόλος που κατάπια αμάσητα και μου είχε κάτσει στο στομάχι 6 ολόκληρα έτη: ένας δεύτερος γάμος με ένα πνευματικό παιδί του πάτερ Απόστολου. Η επιχειρηματολογία είχε αρχή και τέλος προς δόξα θεού, τα παιδιά μου και το χρέος μου να τα έχω στο δρόμο του θεού μέσω της πνευματικής ζωής και εν ολίγοις ότι είμαι υποχρεωμένη να τον παντρευτώ.

Όσο σκέφτομαι ακόμα και σήμερα πόση βλακεία με διακατείχε, δεν ξέρω πραγματικά αν πρέπει να κλάψω ή να γελάσω; Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτή την στιγμή που γράφω, το κεφάλι μου πάει να σπάσει από πόνο φέροντας όλες αυτές τις εφιαλτικές εικόνες στην σκέψη μου.

Έτσι ένα χρόνο μετά, το 2006 παντρεύτηκα έναν άνθρωπο που όχι μόνο δεν ήθελα αλλά η λογική που είχα θάψει στο όνομα της φανατισμένης, τυφλής υπακοής προς πίστη στο θεό, μου φώναζε δεν είναι καν ένας σωστός χαρακτήρας, τι πας να κάνεις;

Ως ένα τόσο καλό και πιστό τέκνο θεού με μια θλίψη να καίει την ψυχή μου αντί να το σκάσω από το παράθυρο τον παντρεύτηκα, ζώντας μια ζωή στην καταπίεση. Ό,τι βίωνα άσχημο μέσα σε αυτό το γάμο είχε πάντα την  ίδια ερμηνεία, παραδείγματα και παραβολές από τη θρησκεία, όπως στους βίους αγίων δηλαδή, βασανιστήρια ή ταλαιπωρίες. Η ανταμοιβή για όλα αυτά ήταν η εξασφάλιση μιας θέσης στον παράδεισο και στην αγιοσύνη…

Αν τολμούσα να αμφισβητήσω ή να ρωτήσω έτρωγα έναν κανόνα (τιμωρία) ως ολιγόπιστη κι εδώ είχα δύο σε ένα, 1^ο προσευχόμουν περισσότερο ώστε να δυναμώσω την πίστη μου, να ζητήσω φώτιση από την παναγίτσα και να με ελεήσει και το 2^ο λειτουργούσε κι ως δικαιολογία για όσα περνούσα, ότι ήταν δηλαδή δοκιμασίες του θεού για να δυναμώσω την πίστη μου.

Με αυτά και με εκείνα κύλησαν 6 έτη που μόνη παρηγοριά μου ήταν τα 3 παιδιά που απέκτησα με αυτόν τον άνθρωπο, συν τους 2 λεβέντες μου από τον 1^ο γάμο. Το χαμόγελο τους, η ανάσα τους και η καθαρή αγνή ενέργεια τους μού έδινε δύναμη, να συνεχίζω να αναπνέω και να παίρνω μικρές σαν φλασάκια στιγμές χαράς κοντά τους.

Πολύ κλάμα, πολύς πόνος, συσσώρευση θυμού, κυρίως για ερωτήματα που δεν μπορούσα να θέσω, διότι έπαιρνα ως απάντηση είτε να έχω εμπιστοσύνη στο θεό γιατί αυτός ξέρει καλύτερα από όλους τι είναι καλύτερο για την σωτηρία μου. Να παραδώσω την ζωή μου στον κύριο και στο άγιο θέλημα του. Άγνωστοι αι βουλαί του κυρίου, το υπέρλογο του κυρίου…

Μέχρι τώρα δεν έκανα αναφορά στον πατέρα μου, γιατί ήταν ναυτικός και έλειπε για μεγάλα διαστήματα από το σπίτι. Ο θάνατός του ήταν παρόλα αυτά μέγα σοκ για μένα! Παρότι δεν τον ανέφερα καθόλου στα προηγούμενα, αξίζει να πω ότι τα κορόιδευε μονίμως όλα αυτά τα θεόπληκτα.

Οι ατάκες του ήταν φοβερές όπως, «Αμάν ρε γυναίκα με τους εσπερινούς σου θα φάμε;» αυτό ήταν για την μεσημεριανή προσευχή στο φαγητό. Ή να δοξάζει η μάνα μου την Παναγία για κάτι που αποκτήσανε π.χ. το καινούργιο αυτοκίνητο και έλεγε ο πατέρας μου «έμενα πρέπει να δοξάσεις, εγώ σαν π…..στης, σάπισα στην αλμύρα της θάλασσας για να έχεις τα λεφτά να το πάρεις, η Παναγία τι δουλεία έχει σε όλο αυτό;» Ήδη μέσα μου ήμουν ένα ηφαίστειο που με τον θάνατο του μπαμπά (ως αφορμή) αυτό εξερράγη και πλέον απαιτούσα απαντήσεις για όλα:

— Η αλήθεια είναι μια; Τότε γιατί μου απαγορευόταν να διαβάσω το οτιδήποτε πλην θρησκευτικών βιβλίων; Ποιος ήταν τελικά ο πραγματικός φόβος τους; Μήπως γιατί θα ερχόμουν αντιμέτωπη με την γνώση της άγνοιάς μου; 

— Μου λέτε, έχω ελευθερία επιλογής στον τρόπο σκέψης και πράξης, όμως μου απαγορεύετε οτιδήποτε και μου ελέγχετε μέχρι και το πώς θα αναπνέω, μέσω της τρομοκρατίας πως θα καώ στην κόλαση μετά το θάνατο μου και εν ζωή με κανόνες έξτρα προσευχής και νηστείας. Για πείτε μου ξανά τι εννοείτε, όταν λέτε ελευθερία; Ότι μπορώ να κινούμε ελεύθερη μέσα στο χρυσό κλουβί που μου φτιάξατε; 

— Μου λέτε είναι ωραία η ζωή, ποια ζωή ακριβώς; Αυτή που σαν τον κυνηγημένο με κλεφτές ματιές γεμίζοντας τύψεις μετά, να τολμώ να διαβάσω ένα βιβλίο μη εκκλησιαστικό, ούτε καν γυμναστήριο να μην τολμώ να πάω γιατί θα χριστώ πόρνη ή ούτε καν επαφή με το διαδίκτυο με πρόσχημα την πλάνη; Γιατί εάν τα γευόμουν θα έβλεπα στην πράξη πως η ζωή είναι πανέμορφη, πολύχρωμη και αυτοί θα μένανε χωρίς οπαδούς, δεν θα είχανε λόγο ύπαρξης και η ευτυχία δεν θα ήταν ένα πιάτο δικό τους αλλά όλου αυτού του πλήθους που ΑΥΤΟΙ έχουν πλανέψει; 

— Ο θεός της αγάπης είπαμε; Της άπειρης μάλιστα, ναι!! Η δική μου αγάπη προς τα παιδιά μου είναι κόκκος άμμου μπροστά στην δική του από τις περιγραφές των πατέρων της εκκλησίας, παρόλα αυτά κόβεται το δαχτυλάκι τους και ματώνω εγώ! Πώς είναι δυνατόν μια τέτοια άπειρη αγάπη να αντέχει να υποφέρουν τόσο τα τέκνα του; Μήπως γιατί δεν υπάρχει; και από τα τόσα ψέματα τους και παραμύθια τους έχουν χαθεί και αυτοί, έχουν και αυτοί μπερδευτεί. Προσπαθήσανε αφού δεν είχανε αλήθειες στα χέρια τους να πείσουν τον κόσμο μπερδεύοντάς τον, κάνανε τις αξίες ανταξίες, στην θέση της αρετής βάλανε την λέξη αμαρτία και αντιγράψανε με μένος, ζήλια, μίσος και κακία την ιστορία των Αρχαίων Ελλήνων!

Κάπου εδώ είναι η αρχή του οριστικού τέλους αυτής της εφιαλτικής πορείας 32 ετών σε όλο αυτό το άρρωστο μονοπάτι γεμάτο βάτα, τσουκνίδες, σαρκοβόρα φυτά, με έλλειψη φωτός και καθαρού αέρα...

Πήρα τα παιδάκια μου με σκοπό έναν, να ΖΗΣΩ στο δικό μου μονοπάτι, το μονοπάτι της αλήθειας, της γνώσης και της αρετής, πετώντας όλα εκείνα τα βαρίδια που μου στερούσαν την αναπνοή μου. Δεν ήταν εύκολο καθόλου από όλες τις πλευρές, καταρχάς όπως όταν βγάζεις τα γυαλιά του τυφλού και κοιτάς τον ήλιο. Ενοχλεί τα μάτια σου, τσούζουν και πονούν, έτσι πονούσα και εγώ μέσα μου αντικρίζοντας την αλήθεια μέρα με την μέρα, ερευνώντας και μαθαίνοντας.  Σαν να έκανα ελεύθερη πτώση με το κεφάλι χωρίς αλεξίπτωτο ήταν όταν κάθε στοιχείο, από κάθε πηγή συνεχώς μου επιβεβαίωνε το ψέμα, το ανύπαρκτο θεό τους που εγώ είχα αφιερώσει τόσα έτη ζωής και κυρίως είχα πονέσει.

Έπειτα πολεμήθηκα με πολύ ύπουλους τρόπους ακόμα και από την ίδια μου την οικογένεια μέσω ενός ισχυρού όπλου, το χρήμα. Όσο για τον πνευματικό της Κρήτης κι αυτός επίσης τα ίδια. Τον δικαιολογώ όμως γιατί έχασε 6 οπαδούς, δεν είναι λίγο. Όμως, όπως είπα φεύγοντας, η αλήθεια θα κερδίσει, έτσι και έγινε!

Το μόνο που νιώθω είναι ευγνωμοσύνη για όλους από την μάνα μου μέχρι τον τελευταίο παπά ή μοναχό που ήρθε στην ζωή μου, γιατί μου μάθανε τι ΔΕΝ είναι αγάπη, ΔΕΝ είναι αλήθεια, ΔΕΝ είναι χαρά, ΔΕΝ είναι ευτυχία, ΔΕΝ είναι ανθρωπιά, ΔΕΝ είναι ζωή, ΔΕΝ είναι φιλία, ΔΕΝ είναι έρωτας και πολλά άλλα, έτσι μπορώ σήμερα να τα βιώνω τα παραπάνω και εγώ και τα παιδιά μου.

Θα κλείσω λέγοντας κάτι που το λέω συχνά στα παιδιά μου:

Υπάρχουν 3 κατηγορίες ανθρώπων

1. Οι ΒΛΑΚΕΣ που κάνουν λάθη και δεν διδάσκονται τίποτα από τα παθήματα τους και επαναλαμβάνουν τα ίδια λάθη, ζώντας όλο το μεταξύ διάστημα γέννησης-θανάτου δυστυχισμένοι ρίχνοντας το ανάθεμα δεξιά και αριστερά.
2. Οι ΕΞΥΠΝΟΙ που μαθαίνουν μέσα από τα λάθη τους και πορεύονται στον δρόμο της έρευνας και της μάθησης.
3. Οι ΣΟΦΟΙ που μαθαίνουν από τα λάθη των άλλων και γενούν πάντα το καινούργιο και ξεχωριστό.

Η αμφισβήτηση, η έρευνα, είναι για μένα τα όπλα προστασίας και συνάμα εργαλεία για να  ανοίγεις νέα μονοπάτια….

Εγώ έπαψα να είμαι βλάκας, εσείς;

 (βλέπε επίσης >>>)