Ουράνιο δακτυλίδι με μαύρες τρύπες

Η αμερικάνικη NASA έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες ενός δακτυλιοειδούς γαλαξία, ο οποίος είναι διακοσμημένος με μαύρες τρύπες, σαν διαμάντια σε δακτυλίδι!

Πρόκειται για την ακρίβεια για ένα ζεύγος γαλαξιών, γνωστό με το όνομα Arp 147, το οποίο φωτογραφήθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Μετά τη σύγκρουση των δύο γαλαξιών που έχει συμβεί σε απόσταση 430 ετών φωτός, ο ένας γαλαξίας έχασε το κεντρικό υλικό του και παρέμεινε ως δακτυλίδι.

Αυτό το δακτυλίδι ακτινοβολεί λόγω της δημιουργίας νέων αστρικών συστημάτων, τα οποία φαίνεται να έχουν περιορισμένη διάρκειας ζωής μερικών εκατομμυρίων ετών, αλλά ακτινοβολούν πολύ έντονα. Μετά την έκρηξή τους, όταν τελειώσουν τα καύσιμα υλικά, παραμένουν στη θέση τους ως άστρα νετρονίων και μαύρες τρύπες.

Ενώ λοιπόν το Χάμπλ φωτογράφησε το γυαλιστερό γαλάζιο δακτυλίδι στο ορατό φάσμα τους φωτός, ένα άλλο διαστημικό τηλεσκόπιο, το Chandra, έπαιρνε εικόνες ακτίνων Röntgen κι εκεί φάνηκε ότι στο Arp 147 υπάρχουν εννέα πηγές τέτοιων ακτίνων. Λόγω της έντασης αυτής της ακτινοβολίας συμπεραίνουν οι αστροφυσικοί ότι αυτές οι περιοχές είναι μαύρες τρύπες.

Με συμπληρωματικές φωτογραφίες στο φάσμα του υπέρυθρου φωτός από τα διαστημικά τηλεσκόπια Spitzer und Galaxy Evolution Explorer, μπορούν οι ερευνητές της NASA να συμπεράνουν ότι η δημιουργία νέων άστρων πρέπει να κορυφώθηκε πριν από 15 εκατομμύρια χρόνια.

Απαγορευμένες κινηματογραφικές ταινίες

(ΜΑΡΙΑ ΜΥΣΤΑΚΙΔΟΥ, Ελευθεροτυπία, 5/2/2010)

Υποτίθεται πως στόχος της τέχνης είναι να κατευνάζει τα πάθη και να κάνει τους ανθρώπους καλύτερους. Το ίδιο ισχύει και για την 7η τέχνη. Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχουν παραδείγματα -όπως άλλωστε συμβαίνει γενικότερα για κάθε καλλιτεχνική έκφραση που τολμά και «ξεφεύγει» από την πεπατημένη- στα οποία η τέχνη, αντί να κατευνάζει, προκαλεί οργή και φανατισμό. Γιατί μπορεί φέτος ο δικός μας «Κυνόδοντας» να προτάθηκε τώρα για Όσκαρ, όμως η ιστορία έχει πολλά παραδείγματα που ταινίες απαγορεύτηκαν με το «αιτιολογικό» ότι ήταν εξαιρετικά βίαιες, πολιτικά ριζοσπαστικές, εθνικά προσβλητικές, θρησκευτικά βλάσφημες ή ακραία ερωτικές.

► Κουρδιστό πορτοκάλι (1971)

Είναι από τις διασημότερες ταινίες όλων των εποχών και πλέον μέσα στη λίστα με τα έργα που πρέπει κάποιος οπωσδήποτε να δει. Τη χρονιά που βγήκε στους κινηματογράφους όμως, η ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ θερωρήθηκε ακραία, προκάλεσε σάλο και ήταν για δεκαετίες (!) επισήμως απαγορευμένη στην Ιρλανδία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία, τη Νότια Κορέα, την Ισπανία και την Αγγλία. Μάλιστα ειδικά για την Αγγλία, ο ίδιος ο Κιούμπρικ -κατά δήλωση της γυναίκας του- συμφώνησε να απαγορευτεί, ύστερα και από προτροπή της αστυνομίας, προκειμένου να σταματήσουν οι απειλές που δεχόταν αυτός και η οικογένειά του. Η ταινία αφορά μια ομάδα εξαιρετικά βίαιων νεαρών, ένας από τους οποίους, ο Αλεξ, καταλήγει στη φυλακή όπου ακολουθεί ένα «καινοτόμο» σωφρονιστικό σύστημα που επινόησε η κυβέρνηση.

► The Texas chainsaw massacre (1974)

(σ.σ: που μεταφράστηκε -ατυχώς κατά την ταπεινή μου άποψη- «Ο σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι»)

Πολύ πριν το Saw και την επιτυχία των σπλάτερ ταινιών, το αίμα στη μεγάλη οθόνη λειτουργούσε ως «κόκκινο πανί» για τους υπέρμαχους του... «πνεύματος και της ηθικής» που έλεγε και ο Αυλωνίτης. Ετσι λοιπόν όταν ο Τομπ Χόπερ δημιούργησε το «δολοφόνο με το πριόνι» που κατακρεουργούσε όποιον έβρισκε στο διάβα του, προκάλεσε οργή διαμαρτυριών σε Φινλανδία, Αγγλία, Βραζιλία, Αυστραλία, Δυτική Γερμανία, Χιλή, Ισλανδία, Ιρλανδία, Νορβηγία, Σιγκαπούρη και Σουηδία, χώρες που απαγόρευσαν την προβολή της ταινίας, και όταν τελικά την επέτρεψαν, «πετσόκοψαν» τις πολύ βίαιες σκηνές της. Ο σκηνοθέτης βάσισε την υπόθεση σε αληθινή ιστορία, αυτή του δολοφόνου Εντ Γκέιν. Και να θυμίσουμε και λίγο την υπόθεση: μια παρέα φίλων που πάνε ταξίδι, ένας δολοφόνος που καραδοκεί και ένα λάθος timing που πυροδότησε την αρχή μιας σειράς σπλάτερ ταινιών με πολλές πολλές συνέχειες.

► Το τελευταίο ταγκό στο Παρίσι (1973)

Την κλασική πια σκηνή με το βούτυρο ελάχιστοι άνω των -άντα δεν την έχουν δει. Αυτή, μαζί με τις άλλες «ακραίες» για την εποχή ερωτικές σκηνές, στάθηκε και η αιτία που το αλληγορικό αριστούργημα του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι απαγορεύτηκε για χρόνια στην Ιταλία, τη Σιγκαπούρη, τη Νέα Ζηλανδία, την Πορτογαλία και τη Ν. Κορέα. Για όσους δεν έχουν δει την ταινία: στο Παρίσι του '70, μια νεαρή Γαλλίδα (η Μαρία Σνάιντερ) μπλέκεται σε μια φλογερή σχέση, που βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στο σεξ, με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της Αμερικανό επιχειρηματία (τον εκπληκτικό Μάρλον Μπράντο). Η Μαρία Σνάιντερ πέθανε στις αρχές Φεβρουαρίου αυτού του έτους σε ηλικία 59 ετών.

► Ο εξορκιστής (1973)

Και αυτή η ταινία βασίστηκε σε αληθινή ιστορία και συγκεκριμένα σε καταγεγραμμένο περιστατικό εξορκισμού που έγινε στις ΗΠΑ το 1949. Η ταινία περιγράφει την «κατάληψη» ενός κοριτσιού από «δαιμονικά» πνεύματα και την προσπάθεια της μάνας του να το σώσει με τη βοήθεια της Εκκλησίας μέσω εξορκισμού. (Ασχετη αλλά ενδιαφέρουσα υπενθύμιση: σε αυτή την ταινία υπάρχει και το χαρακτηριστικό στιγμιότυπο όπου στο σπίτι τού ελληνικής καταγωγής παπά-εξορκιστή Dimitris, ακούγεται τραγούδι της Ρίτας Σακελλαρίου). Και επειδή ό,τι ξεφεύγει από την παραδοσιακή θρησκευτική διδασκαλία είναι πάντα «τζιζ» για την τέχνη, η ταινία απαγορεύτηκε εντελώς σε Αγγλία, Μαλαισία και Σιγκαπούρη, σκηνές της «κόπηκαν» σε άλλες χώρες, αλλά παρ' όλα αυτά προτάθηκε για 10 Oscar, από τα οποία απέσπασε τα 2 (ήχου και σεναρίου).

► Η ζωή του Μπράιαν (1979)

Ποιος να το έλεγε ότι αυτή η κωμική -ουσιαστικά- ταινία των ευφυέστατων Μόντι Πάιθονς θα απαγορευόταν σε Νορβηγία, Σιγκαπούρη και Ιρλανδία! Μάλιστα το 2009 ήρθη -με κάμποσα χρόνια καθυστέρηση- η απαγόρευση και στην ουαλική πόλη Aberystwyth! Θυμίζουμε λίγο την υπόθεση: ο Μπράιαν γεννήθηκε σε στάβλο δίπλα στον Χριστό και όλη του τη ζωή προσπαθούσε να πείσει τον κόσμο ότι δεν είναι ο Μεσσίας. Τέτοιου είδους σάτιρα δεν διασκεδάζει απ' ό,τι φαίνεται την Εκκλησία...

► Ο τελευταίος πειρασμός (1988)

Οι περισσότεροι θα πρέπει να θυμάστε τις απίστευτες εικόνες με τις διαδηλώσεις «θρησκευομένων» και τις προσπάθειές τους να σταματήσουν με κάθε τρόπο την προβολή της ταινίας. Η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Καζαντζάκη «διαόλισε» εκκλησιαστικούς κύκλους -όπως άλλωστε είχε κάνει και το ίδιο το μυθιστόρημα- εξαιτίας της περιγραφής παραισθήσεων σαρκικών απολαύσεων που βασάνιζαν τον Ιησού λίγο πριν από τη σταύρωση. Η ταινία απαγορεύτηκε στη Χιλή, τις Φιλιππίνες και τη Ν. Αφρική. Φημολογείται, μάλιστα, πως κάποια σκληροπυρηνική θρησκευτική οργάνωση προσφέρθηκε να αγοράσει την ταινία για αρκετά εκατομμύρια δολάρια με σκοπό να την καταστρέψει διά παντός!

http://einestages.spiegel.de/external/ShowTopicAlbumBackground/a19901/l0/l0/F.html#featuredEntry

(Stefan Volk: "Skandalfilme: Cineastische Aufreger gestern und heute". Schüren Verlag, Marburg 2011, 320 Seiten.)

Επικούρειες επιδράσεις στη σύγχρονη επιστήμη

Οι φυσιοκράτες Ίωνες φιλόσοφοι ήταν οι πρώτοι που εισήγαγαν την επιστημονική σκέψη χωρίς αναφορές σε θεούς και δαίμονες και γι’ αυτό θεωρούνται οι θεμελιωτές της σύγχρονης επιστήμης. Είναι ατυχές ότι στη βιβλιογραφία αναφέρονται αυτοί οι πρωτοπόροι ως «προσωκρατικοί», ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος, ο Πυθαγόρας, ο Αναξαγόρας, ο Εμπεδοκλής, ο Ιπποκράτης, ο Δημόκριτο (όλοι μεταξύ 650-350 π.Χ.), δίνοντας την εντύπωση ότι κύρια συνεισφορά τους ήταν να προετοιμάσουν την εμφάνιση του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη.

Η επιλογή του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού σε ιστορικά και φιλοσοφικά βιβλία σχετίζεται με την πρόθεση να ποδηγετηθούν οι αναγνώστες στους τρεις τελευταίους –μεγάλους αναμφισβήτητα– στοχαστές, να θεωρηθούν αυτοί ως κορύφωση της φιλοσοφικής σκέψης, ώστε στη συνέχεια να φανούν και οι μεταγενέστεροι φυσιοδίφες και φιλόσοφοι υποδεέστεροι, ο Επίκουρος, ο Ζήνων, Ευκλείδης, Αρίσταρχος, Αρχιμήδης, ο Ήρων, Ερατοσθένης, Ίππαρχος, Πτολεμαίος, Υπατία.

Είναι γεγονός ότι οι αρχαίοι ερευνητές της φύσης και της κοινωνίας διατύπωναν εικασίες, χωρίς τη δυνατότητα πειραματικών επιβεβαιώσεων, πέρα από τα προφανή στο φυσικό περιβάλλον. Έτσι, δεν ενδιαφέρουν και συχνά δεν είναι σωστά τα επιμέρους συμπεράσματα των συλλογισμών τους, αλλά μόνο η θεμελιώδης σκέψη, την οποία δεν ήταν δυνατόν να επιβεβαιώσουν αξιοποιώντας πειραματικά δεδομένα ή γνώσεις από άλλους επιστημονικούς τομείς που δεν υπήρχαν τότε.

Για παράδειγμα, ο Θαλής ο Μιλήσιος είχε διατυπώσει την άποψη ότι ο κόσμος κάποτε ήταν νερό και ότι η ξηρά δημιουργήθηκε από τους ωκεανούς μέσω μιας φυσικής διαδικασίας, παρόμοιας με την απόθεση που είχε παρατηρήσει ο ίδιος στο Δέλτα του Νείλου. Σημαντικό εδώ δεν είναι η αναλογία μεταξύ της δημιουργίας του κόσμου και της  απόθεση ιλύος που δεν είναι σωστή, αλλά το ότι ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε από τους θεούς παρά  μέσα από φυσικές διεργασίες. Εισάγεται λοιπόν η φυσιοκρατική αντίληψη έναντι της θεοκρατικής.

Επίσης, ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος υποστήριξε μεταξύ άλλων, ότι ο άνθρωπος είναι τόσο αβοήθητος και ευπρόσβλητος κατά τη γέννησή του, ώστε, εάν οι πρώτοι άνθρωποι είχαν έρθει στον κόσμο από μόνοι τους, θα είχαν πεθάνει αμέσως. Πρότεινε, κατά συνέπεια, την αυθόρμητη γένεση της πρώτης ζωής από τη λάσπη, από την οποία οι απόγονοι βγήκαν στην ξηρά και, μέσω μεταλλάξεων, εξελίχθηκαν σε άλλα ζώα.

Αυτή τη φυσιοκρατική παράδοση υπηρέτησαν ο Επίκουρος και οι μαθητές του, διατυπώνοντας ένα σημαντικό αριθμό θεωριών για διάφορα φυσικά φαινόμενα. Από τον 4^ο αιώνα και μετά εξέλειπε, βέβαια, κάθε δυνατότητα ανάπτυξης φυσιοκρατικών ιδεών, δεδομένου ότι η υποβάθμιση και εξαφάνιση των φιλοσοφικών σχολών και η επιβολή της μοναδικής θεοκρατικής «αλήθειας», μαζί με τις μεθοδικές καταστροφές των βιβλιοθηκών, οδήγησαν και τις επικούρειες ιδέες στη λήθη.

Κι όμως, με τη σταδιακή αποτίναξη του θρησκευτικού δογματισμού από την Αναγέννηση και μετά, άρχισαν οι ερευνητές να αναζητούν με εμβρίθεια τη σύνδεση με τα νήματα της επιστημονικής γνώσης που είχε διακοπεί και αυτή η αναζήτηση οδηγούσε στους φυσιοδίφες της ελληνιστικής εποχής. Σχεδόν κάθε νεότερη κατάκτηση της επιστημονικής έρευνας ανέτρεπε καθιερωμένες απόψεις του Αριστοτέλη και επιβεβαίωνε τις επικούρειες, μέχρι που ο Νίτσε έφτασε στο σημείο να διατυπώσει σαρκαστικά στο τέλος του 19^ου αιώνα ότι «Η επιστήμη έχει βαλθεί να επιβεβαιώσει τον Επίκουρο!»

Θα παραθέσουμε εδώ συνοπτικά τις επικούρειες απόψεις, δάσκαλου και μαθητών, οι οποίες επιβεβαιώνονται από τη σύγχρονη επιστήμη και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ανθρώπινου πολιτισμού. Η παράθεση αυτή προέρχεται από τη βιβλιογραφία στο τέλος του κειμένου:

►      Από την περιοχή της Φυσικής: Ατομική δομή της ύλης, αρχή της απροσδιοριστίας, αρχή σταθερής ταχύτητας υποατομικών σωματιδίων. Η «Ουράνια Μηχανική» του Νεύτωνα αποτελεί διάψευση των αντιλήψεων του Αριστοτέλη και επιβεβαίωση των επικούρειων απόψεων. Επειδή δε αυτές οι αντιλήψεις είχαν υιοθετηθεί από τον εκκλησιαστικό μηχανισμό -ελλείψει άλλων-, δεν έγιναν αποδεκτές οι απόψεις του ευσεβέστατου χριστιανού Νεύτωνα. Στην Ισπανία απαγορευόταν για πάνω από έναν αιώνα να διδαχθεί η Μηχανική του Νεύτωνα!

►      Από την περιοχή της Χημείας: Αφθαρσία της ύλης, δημιουργία ενώσεων από άτομα, νέες ιδιότητες αυτών των ενώσεων. Ο Robert Boyle παραμέρισε τις αλχημιστικές αντιλήψεις της εποχή του και επανασυνέδεσε την επιστημονική έρευνα με τις απόψεις των επικούρειων.

►      Από την περιοχή της Αστρονομίας: Το σύμπαν αποτελείται από άτομα και κενά, τα άστρα είναι ήλιοι σαν το δικό μας, η Γη είναι πλανήτης, υπάρχουν αμέτρητα ηλιακά συστήματα με πλανήτες που άλλοι μοιάζουν με τη Γη και άλλοι όχι, η δημιουργία και καταστροφή των ουράνιων σωμάτων είναι τυχαία φυσικά συμβάντα, που οφείλεται στην περιπαλλασσόμενη και στροβιλιζόμενη κίνηση των ατόμων. Ο Γαλιλαίος γνώριζε τις επικούρειες αντιλήψεις και επηρεάστηκε από αυτές στην κοσμοθεωρία του, με την οποία συγκρούστηκε ο εκκλησιαστικός μηχανισμός.

►      Από την περιοχή της Βιολογίας: Η δημιουργία ζωής είναι τυχαίο φαινόμενο που οφείλεται επίσης στην κίνηση ατόμων και σε συνδυασμούς των ενώσεών τους, υπάρχει ζωή και σε άλλους πλανήτες, λειτουργεί μηχανισμός εξέλιξης των ειδών, τα βιολογικά χαρακτηριστικά κληρονομούνται, οι αισθήσεις έχουν υλικότητα και εξαφανίζονται με το θάνατο. Η «Εξέλιξη των Ειδών» που διατύπωσε ο Δαρβίνος αποτελεί επίσης διάψευση του Αριστοτέλη και επιβεβαίωση των επικούρειων απόψεων.

►      Από την περιοχή της Ψυχολογίας: Ερμηνείες για τη συμπεριφορά ζώων και ανθρώπων, ο νους και η ψυχή έχουν υλικότητα, υπάρχει το υποσυνείδητο, τα όνειρα αποτελούν συνειρμικές κατασκευές του νου, διαδικασίες για την ανάπτυξη της γλώσσας, περιγραφή των καταστάσεων ευτυχίας.

►      Από την Κοινωνιολογία: Οργάνωση κοινωνιών, νομοθεσία, ανθρώπινα δικαιώματα, αναζήτηση ευτυχίας, φιλία.

►      Από την περιοχή της επιστημονικής μεθοδολογίας: Ασαφής λογική, κανόνες επαλήθευσης ή απόρριψης επιστημονικών θεωριών, συστηματικό και τυχαίο σφάλμα.

Αυτές είναι οι κυριότερες επιστημονικές απόψεις που διατύπωσαν οι Επικούρειοι και επιβεβαιώνονται από τη σύγχρονη επιστήμη. Ο ίδιος ο μεγάλος φιλόσοφος και ιδρυτής της «Σχολής του Κήπου» ήταν «πολυγραφότατος και πάντας υπερβαλλόμενος πλήθει βιβλίων», πιθανόν και σε σύγκριση με τον Αριστοτέλη. Λέγεται δε ότι τα συγγράμματά του γέμιζαν 300 παπύρους. Τελικά έχουν διασωθεί εξ ολοκλήρου μόνο τρεις επιστολές του Επίκουρου και ένα σύνολο 40 γνωμικών, οι «Κύριαι Δόξαι».

Τα συγγράμματα των φιλοσόφων καταστράφηκαν από τους σκοταδιστές και τη φθορά του χρόνου λόγω έλλειψης συντήρησης και διασώθηκαν, εκτός από τα λίγα που προαναφέρθηκαν, μόνο μέσα από τα συγγράμματα επικούρειων και άλλων μαθητών, όπως του φιλοσόφου Φιλόδημου (110-35 π.Χ.), του Ρωμαίου ποιητή Λουκρήτιου (Titus Lucretius Carus, ~99 – ~55 π.Χ.), του φιλοσόφου Διογένη Οινοανδέως (2^ος αιώνας μ.Χ.), του Σύρου σατυρικού συγγραφέα  Λουκιανού Σαμοσατέως (~120- ~ 190 μ.Χ.) και του συγγραφέα Διογένη Λαέρτιου (αρχές 3^ου αιώνα μ.Χ.).

Αλλά και μέσα από συγγράμματα αντιπάλων της επικούρειας φιλοσοφίας έχουν διασωθεί οι απόψεις του μεγάλου διανοητή. Έτσι ο «ιερός» Αυγουστίνος έχει γράψει 22 (είκοσι δύο) ολόκληρα βιβλία, με τα οποία «κατατροπώνει» στα χρόνια του Θεοδόσιου και των διωγμών κατά των Ελλήνων φιλοσόφων, τους επικούρειους, χωρίς δυνατότητα αντιλόγου φυσικά! Προγενέστερος αυτού ήταν ο χριστιανός καθεστωτικός συγγραφέας Λακτάντιος (Lucius Caelius Firmianus Lactantius, 240-320 μ.Χ.), ο οποίος έγραφε στο βιβλίο του De Opificio Dei («Το έργο του θεού») τα εξής:

 «Παραξενεύομαι για την έλλειψη κατανόησης των μαθητών του Επίκουρου, οι οποίοι απορρίπτουν τη θεϊκή δημιουργία της φύσης και ισχυρίζονται ότι η φύση προέκυψε χωρίς καμία έμπνευση και υπάρχει χωρίς καμία πρόνοια. Υποστηρίζουν δηλαδή ότι η αρχή του κόσμου στηρίζεται σε σταθερά, άτμητα σωματίδια (άτομα), από των οποίων την τυχαία σύζευξη δημιουργούνται όλα...»

Επειδή ξέρουμε σήμερα ότι ο κόσμος μας συγκροτείται από υποατομικά σωματίδια (τα άτομα που λέμε κακώς ονομάστηκαν έτσι, γιατί δεν είναι άτμητα!), μπορούμε να συγκρίνουμε την ικανότητα αντίληψης των επικούρειων αφενός και των αντιπάλων τους αφετέρου.

Για να αντιδικεί ο Λακτάντιος με τους Επικούρειους τον 4^ο αιώνα μ.Χ., πάνω από μισή χιλιετία από την εποχή που έζησε ο ίδιος ο Επίκουρος, δείχνει πόση διάδοση πρέπει να είχαν ακόμα οι επικούρειες ιδέες και γι' αυτό -όπως συνέβη πράγματι- έπρεπε να καταπιεστούν... Αυτό που ενδιαφέρει σήμερα είναι να γνωρίζουμε τις απόψεις του Επίκουρου και των μαθητών του, όχι βέβαια μέσω εκκλησιαστικών προπαγανδιστών, αλλά μέσα από τα έργα του μεγάλου φιλόσοφου και των μαθητών του.

Έγραφαν λοιπόν οι Επικούρειοι, αξιοποιώντας και εξελίσσοντας την ατομική θεωρία του Δημόκριτου, ότι: 

«Η φύση αποτελείται από άφθαρτα άτομα και κενό. Το σύμπαν είναι αιώνιο και η συνολική ύλη διατηρείται, αλλάζει όμως διαρκώς μορφές, αφού ο αριθμός των ατόμων είναι άπειρος, όπως και οι δυνατοί συνδυασμοί τους στην αιωνιότητα. Αυτοί οι συνδυασμοί δημιουργού ήλιους, σφαιρικούς κόσμους (πλανήτες) και ζωντανούς οργανισμούς.»  

Κάθε αναγνώστης μπορεί να κρίνει σήμερα, ποιες απόψεις και κοσμοθεωρίες έχουν επιβεβαιωθεί και ποιες αποτελούν φανταστικές  ιδεοληψίες… 

Η αναβίωση της επικούρειας διδασκαλίας μετά τους σκοταδιστικούς αιώνες του Μεσαίωνα, έγινε από τον Γάλλο φιλόσοφο Γκασεντί (Pierre Gassendi, 1592-1655), ο οποίος προσπαθώντας αρχικά να αντιμετωπίσει τις απόψεις του Καρτέσιου, ξεπέρασε τις αριστοτελικές απόψεις και στράφηκε στον εμπειρισμό. Την εποχή που αλληλογραφούσε ο Γκασεντί με τον «κατ’ οίκον περιορισμένο» από την Ιερά Εξέταση Γαλιλαίο, ανακάλυψε τα έργα του Επίκουρου και του Λουκρήτιου και υιοθέτησε την ατομική θεωρία.

Έτσι έγινε ο Γκασεντί ένθερμος επικούρειος, αφού οι θεωρίες της «Σχολής του Κήπου» έδιναν ερμηνείες στα φυσικά φαινόμενα – αυτό ακριβώς που επιδιώκει η επιστήμη. Ο Γκασεντί συνέγραψε μια βιογραφία του Επίκουρου, αποκαλύπτοντας έτσι και αναλύοντας στο αναγεννησιακό αναγνωστικό κοινό τη φιλοσοφία αυτού του μεγάλου αρχαίου Έλληνα διανοητή. Επίσης, αναγνώρισε την πειραματική απόδειξη της ύπαρξης κενού με τα πειράματα του Evangelista Torricelli (Τοριτσέλι, 1608-1647), κάτι που οι αριστοτελικοί απέρριπταν και ισχυρίζονταν ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει στη φύση κενό. Κατά τον Γκασεντί η μορφή των διαφόρων ατόμων προσδιόριζε και τις ιδιότητες των υλικών και των ιδιοτήτων των σωμάτων που αυτά «συγκροτούσαν».

Δεν αρκούσαν όμως οι επίμονες προσπάθειες πρωτοπόρων ερευνητών της Αναγέννησης για να επαναφέρουν στο επιστημονικό οπλοστάσιο τις επικούρειες απόψεις, υπήρξε και ένα φυσικό φαινόμενο που ανέτρεψε τις ενέργειες των ιδεοληπτικών και ιδιοτελών απολογητών της «θεϊκής δημιουργίας» για αποσιώπηση των επικούρειων και για εξαφάνιση της φυσιοκρατικής και φιλάνθρωπης φιλοσοφίας τους: Η έκρηξη του ηφαιστείου του Βεζούβιου το έτος 79 μ.Χ. είχε καλύψει, εκτός από την Πομπηία, και τη γειτονική μικρή πόλη Ηράκλεια (Herculaneum, σήμερα Ercolano), στην οποία λειτουργούσε μια φιλοσοφική σχολή. Η πόλη και η σχολή καταπλακώθηκαν από ηφαιστειακό υλικό πάχους 20 μέτρων και έκτοτε ξεχάστηκαν.

Όμως, τον 18^ο αιώνα έφεραν αρχαιολογικές έρευνες στο φως μια ρωμαϊκή βίλα που ανήκε στον πεθερό του Ιούλιου Καίσαρα, Πείσωνα (Lucius Calpurnius Piso Caesoninus). Εντός αυτής της βίλας που ήταν φιλοσοφική σχολή, ανακαλύφθηκε μια ολόκληρη βιβλιοθήκη γεμάτη με παπύρους. Τα παπυρικά ρολά με φιλοσοφικά κείμενα είχαν μεν απανθρακωθεί από την ηφαιστειακή λάβα που κάλυψε την πόλη, διατηρήθηκαν όμως σ' αυτή την κατάσταση θαμμένα.

Από την εποχή της ανακάλυψής τους έως και σήμερα έχουν γίνει και συνεχίζουν να γίνονται σημαντικές  προσπάθειες ανάγνωσης των συγγραμμάτων. Στο διάστημα αυτό έχουν έρθει στο φως, για πρώτη φορά στην Ιστορία, εκατοντάδες αρχαία φιλοσοφικά κείμενα που είχαν εξαφανιστεί. Τα περισσότερα εξ αυτών ανήκουν στην επικούρεια φιλοσοφία και στον επικούρειο φιλόσοφο Φιλόδημο που έζησε στο μέρος αυτό 160 χρόνια πριν από την έκρηξη του ηφαιστείου.

Αυτό δείχνει την ύπαρξη επικούρειας εστίας και την καλλιέργεια της επικούρειας φιλοσοφίας κατά την εποχή της καταστροφής στην περιοχή της Ηράκλειας. Το Ercolano αποτελεί οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο που μπορεί να επισκεφτεί κάθε ενδιαφερόμενος!

Βιβλιογραφία:

1. Χρήστου Γιαπιτζάκη: «Επικούρειων Δόξαι», Εκδόσεις «Βερέττα»
2. «Κήπος του Επίκουρου», περιοδικό τριμηνιαίας έκδοσης, Εκδόσεις «Βερέττα»

Από το Big Bang στον Άνθρωπο

Δια το φιλανθρωπικόν έργον, τέκνον μου!

Το τρίτο σε επισκεψιμότητα μοναστήρι της Ελλάδας, μετά την Παναγία της Τήνου και την Παναγία Σουμελά, η ιερά Μονή Αγίου Ραφαήλ στις Καρυές Μυτιλήνης με τα εκατομμύρια των πιστών που πέρασαν τα τελευταία χρόνια από αυτήν έχει μοναδική περιουσία 450 τ. μ. (δηλαδή ούτε μισό στρέμμα).

Αντίθετα η ηγουμένη του Ευγενία - κατά κόσμον Ειρήνη Κλειδαρά - και μοναδική κάτοικος του μοναστηριού εμφανίζεται από το 1964 να αποκτά ιδιόκτητη περιουσία αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ.

Αυτό το θρησκευτικό παράδοξο έχει σκανδαλίσει τη Μυτιλήνη και ήδη έχει αρχίσει εισαγγελική έρευνα για να βρεθεί πως απέκτησε αυτή την προσωπική περιουσία η ηγουμένη.

Έγγραφα από το υποθηκοφυλάκειο Μυτιλήνης παρουσιάζουν τη Μονή του Αγίου Ραφαήλ από το 1968 μέχρι σήμερα από δωρεές και κληδοροτήματα να έχει μόνον 450 τετραγωνικά μέτρα περιουσία.

Δηλαδή για 20 χρόνια τα εκατομμύρια των πιστών που πέρασαν από το μοναστήρι και ευεργετήθηκαν από τον Άγιο Ραφαήλ προσέφεραν μόνο 450 μέτρα τετραγωνικής γης.

Σε άλλο επίσημο έγγραφο του υποθηκοφυλακείου Μυτιλήνης εμφανίζεται η ιδιόκτητη κτηματική μόνον περιουσία της ηγουμένης Ευγενίας, που αποκτήθηκε από την ημέρα που ανέλαβε τη θέση αυτή στη Μονή.

Η μοναχή Ευγενία διαθέτει αυτή την στιγμή 25 στρέμματα γης σε περιοχές φιλέτο της Μυτιλήνης και η εισαγγελική έρευνα ψάχνει να βρει με ποιο τρόπο η ηγουμένη απέκτησε την περιουσία αυτή, δεδομένου ότι πολλοί λένε ότι οι εκτάσεις που έχει στην ιδιοκτησία της η ηγουμένη προέρχονται από δωρεές πιστών στη Μονή του Αγίου Ραφαήλ.

Τα ευρήματα της εισαγγελικής έρευνας θα προκαλέσουν σάλο σε πανελλαδική κλίμακα γιατί στην ιστορία αυτή εμπλέκονται δικαστικοί, κρατικοί παράγοντες που είναι προσωπικοί φίλοι της μοναχής Ευγενίας.

Μπορώ να βεβαιώσω ενόρκως τους πάντες ότι δεν έχω πληρώσει ούτε ένα σέντσι στο μοναστήρι ή στη μοναχή, οπότε ουδόλως με απασχολεί ποιος και πώς τρώει τα λεφτά που έπεφταν στο παγκάρι. Ας το ψάξουν τα κορόιδα που έχουν πληρώσει για να τους προσέχει ο "άγιος" Ραφαήλ...