Ιατρική Σχολή

Ολόκληρη η συνέντευξη Βερέμη βρίσκεται εδώ!

.

Πραξιτέλης I

Στο αρχαιολογικό μουσείο Αθηνών συνεχίζεται η έκθεση με γλυπτά του Πραξιτέλη, μαθητών και συνεργατών του, πρωτότυπα και ρωμαϊκά αντίγραφα. Αν δεν συμπέσετε με σχολικές τάξεις και τουριστικά γκρουπ, ο χώρος είναι πολύ άνετος για παραμονή και μελέτη των εκθεμάτων.

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Τελευταία πανεπιστημιακή διδασκαλία,

πριν από το θάνατο

Στα πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής οργανώνεται συχνά μια πανηγυρική «τελευταία παράδοση» για καθηγητές που πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν. Στην Αμερική έχουν προεκτείνει αυτή τη διοργάνωση ως υποθετική «τελευταία παράδοση της ζωής τους». Οι καθηγητές που συμμετέχουν σ' αυτή την εκδήλωση, δίνουν στους σπουδαστές και στους νεότερους συναδέλφους συμβουλές, συχνά με χιομοριστικό ύφος, όχι όμως σπάνια και με βαρυσήμαντο περιεχόμενο. Μερικές από αυτές τις διαλέξεις αποτέλεσαν παρακαταθήκη του απερχόμενου καθηγητή, ερευνητή, επιστήμονα με τις απόψεις του για τις επιστημονικές, εκπαιδευτικές και πολιτικές εξελίξεις, για τα μεγάλα θέματα της ζωής και του κόσμου.

Για τον Randy Pausch, καθηγητή Πληροφορικής στο Carnegie Mellon University, στο Pittsburgh/ΗΠΑ, αποτέλεσε αυτή η ακαδημαϊκή τελετουργία μια τραγική βεβαιότητα: ο 46χρονος καθηγητής πάσχει από προχωρημένο καρκίνο και η συγκεκριμένη παράδοση στο τέλος Σεπτεμβρίου 2007 ήταν πράγματι η τελευταία, πριν από τον επικείμενο θάνατό του. Ο καρκίνος του ήπατος από τον οποίο πάσχει, αποδείχθηκε ισχυρότερος από όλες τις εγχειρήσεις και τις χημοθεραπείες που υπέστη τα τελευταία χρόνια.

Η τελευταία παράδοση του καθηγητή στο πανεπιστήμιο βιντεοσκοπήθηκε και τοποθετήθηκε στο Internet, όπου την έχουν παρακολουθήσει ήδη εκατομμύρια θεατές. Στην αρχή δείχνει ο Pausch, παντρεμένος με 3 μικρά παιδιά, ακτινογραφίες με την εξέλιξη του καρκίνου στο σώμα του. Σε ερώτηση ενός δημοσιογράφου, αν θα ζει στην επόμενη αλλαγή του χρόνου, απαντάει ο ασθενής ότι οι πιθανότητες είναι 50%, αλλά για την επόμενη «γιορτή του πατέρα», στις 15 Ιουνίου, αποκλείει να βρίσκεται στη ζωή για να δεχτεί δώρα.

Στη διάλεξή του αυτή αναφέρει ο ίδιος, πέρα από συγκινητικές ιστορίες για την παιδική και εφηβική ηλικία, τα όνειρα που είχε για το μέλλον του, διάφορες εμπειρίες από υποψηφιότητες για θέσεις εργασίας και απορριπτικές απαντήσεις, διάφορες συγκρούσεις και αντιδικίες με άλλους ανθρώπους, οι οποίες, φυσικά, μπροστά στον επικείμενο θάνατο φαίνονται αστεία επεισόδια. Θυμάται δε ότι, όταν ανακηρύχθηκε Διαδάκτορας της Πληροφορικής στο πανεπιστήμιο, παραπονέθηκε η μητέρα του ότι, ναι μεν έγινες Doctor, αλλά όχι από εκείνους που βοηθάνε τους ανθρώπους - εννοώντας τους γιατρούς που προσφωνούνται στις δυτικές χώρες όλοι Doctor, Docteur, Dottore κτλ.

Ο Pausch θεωρεί, πάντως, ότι εκπλήρωσε όλα τα όνειρά του, με εξαίρεση εκείνου που τον είχε συνεπάρει ως έφηβο, να παίξει κάποτε «american football» σε ομάδα του NFL. Και, τελικά, δεν αισθάνεται θλιμμένος, όπως θα μπορούσε να είναι, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι ότι έπρεπε να είναι, γιατί έχει ξεπεράσει το φόβο του θανάτου, αφού μεγάλωσε σε καλή οικογένεια, διαμόρφωσε τη ζωή του όπως επιθυμούσε και έζησε καλά - έστω 3-4 δεκαετίες λιγότερο από όσο ήλπιζε αρχικά.

(Ευχαριστώ τη φίλη Α.Π. που μου υπέδειξε αυτή την ιστορία)

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Η περί θεού αυταπάτη IV

Η επιστροφή του μαχητικού αθεϊσμού

Με μια διεθνή έρευνα που έκανε το περιοδικό «Prospect», ο Ρίτσαρντ Ντόκινς αναδείχτηκε μαζί με τον Ουμπέρτο Εκο και τον Νόαμ Τσόμσκι ως ένας από τους τρεις διανοουμένους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο. Εξελικτικός βιολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, συγγραφέας βιβλίων που γνώρισαν μεγάλη εκδοτική επιτυχία, ο Ντόκινς είναι ταυτόχρονα κι ένας από τους πιο μαχητικούς άθεους της εποχής μας.

Με ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις, βιβλία, διαλέξεις και τηλεοπτικές εκπομπές διεξάγει εδώ και κάμποσα χρόνια μια παθιασμένη μάχη ενάντια στη θρησκεία. Σε αυτό το θέμα είναι αφιερωμένο και το βιβλίο του «Η περί Θεού αυταπάτη», που κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις «Κάτοπτρο». Διακηρυγμένος σκοπός του συγγραφέα είναι να αποδείξει «επιστημονικά» ότι δεν υπάρχει Θεός, ότι η θρησκεία είναι μια πλάνη, μια αυταπάτη.

Σύμφωνα με τον Ντόκινς, ο άνθρωπος είναι προϊόν της βραδύτατης εξέλιξης που σε δεκατρία δισεκατομμύρια χρόνια, μέσω της φυσικής επιλογής του είδους, οδήγησε σε αυτό που είμαστε σήμερα. Εξοπλισμένος με τη θεωρία του Δαρβίνου, ο Ντόκινς αντικρούει τις θέσεις των δημιουργιστών, οι οποίοι παίρνουν κατά γράμμα τα ιερά κείμενα και αναγνωρίζουν έναν Θεό ως δημιουργό του κόσμου.

Ο ριζοσπαστικός αθεϊσμός του Ντόκινς εμπνέεται από τον Διαφωτισμό και τον επιστημονικό ορθολογισμό και εκδηλώνεται ως αντίδραση στην έκρηξη του θεοκρατικού φανατισμού που παρατηρείται στον σύγχρονο κόσμο. Η πολεμική του όμως δεν στρέφει τα βέλη της μόνον ενάντια στον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και τους εξτρεμιστές εκπροσώπους του, αλλά βάζει στο στόχαστρό της και την ήπια και μετριοπαθή θρησκεία. Αυτή η τελευταία «συμβάλλει στη δημιουργία κλίματος πίστης μέσα στο οποίο ο εξτρεμισμός βρίσκει τον φυσικό του χώρο για να ανθήσει».

Σε όσους πιστεύουν ότι μόνον ένα ανώτερο ον, δηλαδή ο Θεός, θα μπορούσε να δημιουργήσει το Σύμπαν, ο Βρετανός βιολόγος απαντάει με το ερώτημα: Και τότε ποιος δημιούργησε τον Θεό; Γιατί ένας δημιουργός και σχεδιαστής Θεός, ικανός να σχεδιάσει ένα τόσο πολύπλοκο Σύμπαν, θα ήταν επίσης εξαιρετικά πολύπλοκος, ώστε να απαιτεί μιαν ειδική εξήγηση και ο ίδιος. Η δικαιολόγηση της ύπαρξης Θεού απαιτεί επομένως εξηγήσεις ακόμη περισσότερες και πιο πολύπλοκες από εκείνες που χρειάζονται για να εξηγηθεί η δική μας ύπαρξη.

Αν όμως δεν υπάρχει Θεός, γιατί θα πρέπει να είμαστε καλοί; Από πού πρέρχονται οι ηθικές μας αξίες, που μας βοηθούν να διακρίνουμε το καλό από το κακό και να επιλέγουμε το πρώτο, αν δεν μας τις ενέπνευσε η θρησκεία; Ο Ντόκινς υποστηρίζει ότι και η ηθική είναι ένα προϊόν της εξέλιξης, επειδή επιτρέπει στους ανθρώπους να αντλούν πλεονεκτήματα από τη συνεργασία και την αλληλεγγύη. Οπως είπε άλλωστε και ο Αϊνστάιν: «Εάν οι άνθρωποι είναι καλοί μόνο και μόνο επειδή φοβούνται την τιμωρία και προσδοκούν αμοιβή, τότε είμαστε πράγματι θλιβεροί».

Η ικανότητα της θρησκείας να παρηγορεί ή να δίνει ένα νόημα στην ύπαρξη δεν της προσδίδει αλήθεια. Και αν η απουσία του Θεού δημιουργεί ένα κενό και μας αφήνει μόνους μπροστά στον θάνατο, μπορούμε εμείς οι ίδιοι να επιλέξουμε να κάνουμε τη ζωή μας μεστή νοήματος. Γράφει χαρακτηριστικά ο Ντόκινς: «Οπως έχουν εξηγήσει καλύτερα από μένα πολλοί άθεοι, η γνώση ότι έχουμε μόνο μία ζωή πρέπει να την καθιστά ακόμη πιο πολύτιμη. Η αθεϊστική οπτική δικαιώνει και εξυψώνει τη ζωή, ενώ παράλληλα δεν κηλιδώνεται από τις αυταπάτες, τους ευσεβείς πόθους ή τους οικτιρμούς και την έλλειψη αυτοσεβασμού εκείνων που αισθάνονται ότι η ζωή τούς χρωστά κάτι. Με τα λόγια της Εμιλι Ντίκινσον: «Το ότι δεν θα ξανάρθει ποτέ είναι που κάνει τη ζωή τόσο γλυκιά».

(Θ.Γ., ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ της Ελευθεροτυπίας, 28/09/2007)

βλέπε επίσης!

Οινοχόη Διπύλου

Πρόκειται για το αρχαιότερο αγγείο με επιγραφή στο νέο ελληνικό αλφάβητο και εποχή κατασκευής στα 750-740 π.Χ. Σ' αυτή την επιγραφή περιέχονται και μερικοί φοινικικοί χαρακτήρες, άρα φαίνεται ότι εκείνη την εποχή δεν είχε αποσαφηνιστεί ακόμα το αλφάβητο. Στην οινοχόη αναγράφεται (με σημερινή ελληνική γραφή):

ΝΙΜΝΑΚΕΔΟΤΟΤΕΙΖΑΙΠΑΤΑΤΟΛΑΤΑΝΟΤΝΑΠΝΟΤΣΕΧΡΟΝΥΝΣΟΗ

(διαβάζεται από δεξιά προς τα αριστερά) και σημαίνει «όποιος χορεύει καλύτερα από όλους να αποκτήσει αυτό (το έπαθλο)». Βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, μετά την είσοδο στην αίθουσα αριστερά, στην πρώτη βιτρίνα δεξιά, δίπλα στην πόρτα.

(click)

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)