Απειλεί η τεχνητή νοημοσύνη την απασχόληση;

 Μηχανικοί, βιομηχανικοί εργάτες, οδηγοί, τα πιο ευάλωτα επαγγέλματα

Καθημερινή, 21/2/23

Όταν ένα εκπαιδευμένο μηχάνημα μπορεί κάλλιστα να συγγράψει επιστημονική εργασία και να επιχειρηματολογήσει υπέρ αυτής, τότε πολύ σοβαρές απειλές και ερωτήματα ανακύπτουν. Από τη γεωργία έως το λιανεμπόριο, τις μεταφορές και τα αυτόνομα οχήματα άνευ οδηγών, η τεχνητή νοημοσύνη εισχωρεί παντού και ανατρέπει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς τον κόσμο μας. Σε εκτεταμένο ρεπορτάζ του ο Guardian καταγράφει πιθανές επιπτώσεις ανά κλάδο. Προ ημερών, σημειωτέον, δύο από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο (Microsoft, Google) ανακοίνωσαν σχέδια για βελτιωμένη αναζήτηση με τεχνητή νοημοσύνη, ξεκινώντας έναν λυσσαλέο αγώνα για την υπεροχή στον χώρο αυτό.

Από τη γεωργία έως το λιανεμπόριο, τις μεταφορές και τα αυτόνομα οχήματα άνευ οδηγών,
η τεχνητή νοημοσύνη εισχωρεί παντού και ανατρέπει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς τον κόσμο μας. 

Ήδη, πολλοί παραγωγοί τροφίμων χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για τη συγκέντρωση και ανάλυση δεδομένων στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την παραγωγικότητα και την κερδοφορία. Παρακολουθούν τον καιρό, διαχειρίζονται ασθένειες και παράσιτα, διερευνούν την ανάγκη για επιπλέον άρδευση ή ακόμα και ποιες καλλιέργειες θα αναπτυχθούν και σε ποιο σημείο. Επιπλέον, ενώ δοκιμάζονται ρομπότ με τέσσερα χέρια, σχεδιασμένα για τη λεπτή εργασία της συλλογής μαλακών φρούτων, ρομπότ με την επιδεξιότητα του ανθρώπινου χεριού, ικανά να μαζεύουν με ταχύτητα χωρίς να καταστρέφουν φρούτα όπως τα σμέουρα, μπορεί να απέχουν μια δεκαετία από την ευρεία χρήση. 

Στον κλάδο των ΜΜΕ η εκπαίδευση μηχανών χρησιμοποιείται για τόνωση συνδρομών και διαφημιστικών εσόδων, αλλά και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα ρεπορτάζ που θα προωθήσουν. Μέχρι στιγμής, οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί προσλαμβάνουν επιστήμονες δεδομένων με εξαψήφιους μισθούς για να καθοδηγήσουν τους πελάτες σε συγκεκριμένα προϊόντα, παρέχοντας παράλληλα στους εργαζομένους εργαλεία για να αντεπεξέλθουν στην εύρεση και τη σύνταξη κειμένων/ρεπορτάζ. Η Τζέιν Μπάρετ, αρχισυντάκτρια διεθνών ειδήσεων στη μονάδα στρατηγικής μέσων του Ρόιτερς, επισημαίνει πως η τεχνητή νοημοσύνη «θα μας βοηθήσει να φέρουμε ακριβώς το σωστό περιεχόμενο στο σωστό άτομο».

Οι όμιλοι προμήθειας ενέργειας, όπως αναφέρει ο Guardian, οραματίζονται ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στα μελλοντικά «έξυπνα δίκτυα», επιτρέποντας την πιο στενή ευθυγράμμιση της προσφοράς και της ζήτησης, με μια νέα γενιά συσκευών από έξυπνους μετρητές και ηλεκτρικά οχήματα έως ηλιακούς συλλέκτες και αντλίες θερμότητας ικανές να βελτιώσουν την απόδοση. Οι θέσεις εργασίας για μηχανικούς, όσους παρακολουθούν μετρητές και τους αναλυτές εφοδιασμού απειλούνται περισσότερο. 

Στη μεταποίηση, οι βετεράνοι του κλάδου γνωρίζουν πολύ καλά πώς η αυτοματοποίηση μπορεί να σαρώσει μια βιομηχανία. Το 2019, το βρετανικό Γραφείο Εθνικών Στατιστικών προέβλεψε ότι σχεδόν τα 2/3 των χειριστών μηχανών επεξεργασίας μετάλλων κινδυνεύουν. Οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης αναπτύσσονται ήδη σε αυξανόμενους όγκους δεδομένων στα μεγάλα εργοστάσια για «προγνωστική συντήρηση», αντικαθιστώντας εξαρτήματα πριν υποστούν βλάβη – ίσως αυτό σημαίνει λιγότερο τεχνικό προσωπικό.

Πάντως, και η ταχεία άνοδος της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης υποδηλώνει ότι δεν θα επηρεαστούν μόνο οι άνθρωποι στις γραμμές εργοστασίων. Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη για να σχεδιάσει προϊόντα πολύ πιο γρήγορα, να τα δοκιμάσει ουσιαστικά ως «ψηφιακό δίδυμο» και να τα κατασκευάσει τάχιστα. Σε συνδυασμό με καινοτομίες όπως η τρισδιάστατη εκτύπωση, αυτό θα μπορούσε να μειώσει δραματικά το κόστος ανάπτυξης και θα απαιτούσε λιγότερους μηχανικούς στην αεροδιαστημική, την αυτοκινητοβιομηχανία και τα ηλεκτρονικά είδη. 

Τέλος, στις μεταφορές, οι εργαζόμενοι διατήρησαν πεισματικά τις δουλειές τους από τότε που δοκιμάστηκαν τα πρώτα τρένα χωρίς οδηγό. Αλλά, έκθεση του 2021 της PwC προβλέπει ότι αναλογικά οι μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας τα επόμενα 20 χρόνια θα σημειωθούν στον τομέα των μεταφορών.

Νιλ Γκέρσενφελντ: Το πάντρεμα επιστήμης και τεχνολογίας.

Ο άνθρωπος συνδύασε επιστήμη και τεχνολογία σε ένα εργαστήριο που εκτυπώνει... εφαρμοσμένη θεωρία

του Γιάννη Παλαιολόγου, Καθημερινή 19/2/2023

Καθώς παρακολουθούσα τη διάλεξη του Νιλ Γκέρσενφελντ στο κεντρικό αμφιθέατρο του «Δημόκριτου», ο τρόμος μου για την επικείμενη συνομιλία μας ολοένα και μεγάλωνε. Στις διαφάνειες πίσω του εμφανίζονταν αναφορές σε διάφορες εργασίες στις οποίες έχει συμμετάσχει: «Microfluidic Bubble Logic», «Discretely assembled mechanical metamaterials», «Bulk-spin Resonance Quantum Computation». Σκεφτόμουν ότι αν επιχειρούσα να διαβάσω τα συγκεκριμένα πονήματα, δεν θα έφθανα μακριά. Ηδη οι τίτλοι θα με είχαν καταβάλει.

Ο Γκέρσενφελντ είναι ένας από τους ανθρώπους που διαμορφώνουν το μέλλον. Καθηγητής στο MIT, διευθυντής του Center for Bits and Atoms, έχει αφιερώσει την καριέρα του στη ρήξη του φράγματος μεταξύ της Φυσικής και της επιστήμης των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, με συναρπαστικά θεωρητικά και ανατρεπτικά πρακτικά αποτελέσματα. «Η Φυσική είναι ένας οικουμενικός υπολογιστής», μου λέει, στο γραφείο του προέδρου του «Δημόκριτου» Γιώργου Νούνεση, όπου έχουμε αποσυρθεί. «Ολη η φύση υπολογίζει, με τη στενή έννοια του όρου της υπολογιστικής. Και η επιστήμη των Υπολογιστών χρειάζεται τη Φυσική για να λειτουργήσει. Αλλά ιστορικά οι δύο επιστήμες απέκλιναν. Η Φυσική σταματούσε στην κατασκευή τρανζίστορ και η επιστήμη των Η/Υ σταματούσε στο λογισμικό. Η σύνδεση μεταξύ των δύο ανακαλύφθηκε εκ νέου πρόσφατα, με πεδία όπως η Κβαντική Υπολογιστική. Μια συνέπεια της υπέρβασης αυτού του διαχωριστικού πλαισίου είναι ότι μπορείς να φτιάξεις καλύτερους, πιο ενδιαφέροντες και ισχυρούς υπολογιστές· η άλλη, ενδεχομένως ακόμη πιο σημαντική, είναι ότι χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της υπολογιστικής, κατανοείς καλύτερα τη φύση».

Θα καταστήσει η τεχνητή νοημοσύνη την ανθρωπότητα παρωχημένη; Ο Νιλ Γκέρσενφελντ είναι καθησυχαστικός: «Κάποτε θεωρείτο κοσμογονικής σημασίας το αν ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής θα μπορούσε να κερδίσει τον ανθρώπινο νου. Οι υπολογιστές πλέον κερδίζουν στο σκάκι, αλλά οι άνθρωποι ακόμη παίζουν».

Μεταξύ άλλων, o Γκέρσενφελντ ήταν στην ομάδα των τριών επιστημόνων που κατασκεύασαν τον πρώτο κβαντικό υπολογιστή (το μακρινό 1998). Ηδη το 2004 έγραφε για το όραμα του Διαδικτύου των Πραγμάτων, πολύ πριν γίνει απτή πραγματικότητα. Αλλά είναι περισσότερο γνωστός ως ο πρωτοπόρος των ψηφιακών κατασκευών (digital fabrication), του εκδημοκρατισμού της παρασκευής προϊόντων, αλλά πλέον και μηχανών που κατασκευάζουν προϊόντα με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Πριν από 25 χρόνια ξεκίνησε να διδάσκει στο MIT ένα μάθημα με τον φιλόδοξο τίτλο «Πώς να φτιάξεις (σχεδόν) τα πάντα». 

Στο μάθημα αυτό παρείχε στους φοιτητές του ένα σετ από εργαλεία (τρισδιάστατους εκτυπωτές, υπολογιστές και λέιζερ) που θα τους επέτρεπε να γίνουν οι ίδιοι δημιουργοί αντί για απλοί καταναλωτές της τεχνολογίας. Το εργαστήριο που έστησε, το πρωτότυπο Fab Lab, ήταν απίστευτα δημοφιλές. «Κάθε χρόνο εκατοντάδες φοιτητές ήθελαν να παρακολουθήσουν το μάθημα: μηχανολόγοι, επιστήμονες, αλλά και καλλιτέχνες, άτομα από πολλά διαφορετικά πεδία», θυμάται. «Το πάθος που γεννούσε είχε να κάνει με την ανάγκη προσωπικής έκφρασης».

Ο Γκέρσενφελντ εξιστορεί πώς στο λύκειο ήθελε να ακολουθήσει τεχνική κατεύθυνση, αλλά τον απέτρεψαν – «ήμουν έξυπνος, άρα έπρεπε να κάθομαι σε ένα δωμάτιο, δεν μπορούσα να κάνω συγκόλληση ή να επισκευάζω αυτοκίνητα». Αργότερα, ως ερευνητής στα Bell Labs, είχε παρόμοια προβλήματα με το συνδικάτο, που δεν τον ήθελε να εργάζεται μαζί με τους τεχνικούς. «Είναι ένας διαχωρισμός μεταξύ αυτών που σκέφτονται και αυτών που φτιάχνουν πράγματα, που ξεκινάει ήδη από την Αναγέννηση. Όλη μου τη ζωή πολεμάω κατά αυτού του σφάλματος της Αναγέννησης. 

Και οι φοιτητές στο μάθημά μου αποδείκνυαν ότι η χρήση τρισδιάστατων εκτυπωτών και ο προγραμματισμός είναι εξίσου δημιουργικές ασχολίες όσο η ζωγραφική ή η συγγραφή ενός σονέτου». Η δημοφιλία του Fab Lab γρήγορα επεκτάθηκε πέρα από την πανεπιστημιούπολη του MIT και διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Σήμερα υπάρχουν 2.500 Fab Labs σε 125 χώρες, όπου νέοι άνθρωποι και παιδιά-θαύματα, σε μέρη από τη βόρεια Νορβηγία έως απομακρυσμένα ινδικά χωριά, επινοούν εκπληκτικά πράγματα με τα βασικά εργαλεία των ψηφιακών κατασκευών.

«Ένα από τα πράγματα που έμαθα από όλο αυτό είναι ότι στις πιο φτωχές περιοχές του πλανήτη υπάρχουν τα ίδια προσόντα, συμφέροντα, επιθυμίες και ανάγκες, όπως και στις πλούσιες περιοχές», λέει. «Οι άνθρωποι εκεί χρησιμοποίησαν τα Fab Labs για να φτιάξουν πρακτικά πράγματα, αλλά και για να εκφραστούν, να μάθουν, να δημιουργήσουν […] Κάποιες από τις περιοχές όπου το κάνουμε αυτό έχουν υπερπηδήσει ορισμένα από τα παραδοσιακά στάδια της βιομηχανικής εξέλιξης». Παράλληλα, η λογική της εξατομίκευσης της τεχνολογίας που ενσαρκώνουν τα Fab Labs έχει μεταδοθεί και σε άλλα πεδία. Εμπνευσμένος από αυτά, ο κορυφαίος γενετιστής του Χάρβαρντ, Τζορτζ Τσερτς, σε στενή συνεργασία με τον Γκέρσενφελντ, ξεκίνησε τη βιολογική του εκδοχή: «Πώς να καλλιεργήσεις (σχεδόν) τα πάντα».

«Υπάρχουν ορισμένα στάνταρ εργαλεία που χρειάζονται για να δημιουργήσεις συνθετική ζωή στο εργαστήριο», εξηγεί ο Αμερικανός φυσικός και μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών. «Χρησιμοποιώντας τα Fab Labs μπορούμε να κατασκευάσουμε αυτά τα εργαλεία, με τα οποία παράγεται βιοτεχνολογία και νέες, κατά παραγγελία, μορφές ζωής. Και αντιστρόφως, στη συνέχεια, μία από τις εφαρμογές της βιοτεχνολογίας παράγει πράγματα που χρησιμοποιούμε στα Fab Labs».

Όλη μου τη ζωή πολεμάω κατά αυτού του σφάλματος της Αναγέννησης: του διαχωρισμού μεταξύ αυτών που σκέφτονται και αυτών που φτιάχνουν πράγματα.

Υπάρχουν ορισμένα στάνταρ εργαλεία που χρειάζονται για να δημιουργήσεις συνθετική ζωή στο εργαστήριο.

Μια κριτική ματιά στην τεχνητή νοημοσύνη

 Το πείραμα σε Γυμνάσιο του Μπρονξ για τις αδυναμίες του «CHATGPT»

της ΝΑΤΑΣΑΣ ΣΙΝΓΚΕΡ, Καθημερινή, 8 Feb 2023

Η καθηγήτρια Μαρίζα Σούμαν επέτρεψε σε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης να σχεδιάσει το μάθημά της χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Εν συνεχεία ζήτησε από τις μαθήτριές της να το παρακολουθήσουν και να το αξιολογήσουν.

Η εκπαιδευτικός Μαρίζα Σούμαν μαθαίνει στις μαθήτριές της, στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης, τα πλεονεκτήματα αλλά και τις παγίδες του CHATGPT, του νέου εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Στόχος είναι να αναπτύξει στην τάξη μια κριτική θεώρηση της ΑΙ και όχι μια άνευ όρων υιοθέτηση των ευκολιών της.

Πρωτοποριακή μέθοδο διδασκαλίας έχει επιλέξει καθηγήτρια μέσης εκπαίδευσης πληροφορικής σε πρότυπο γυμνάσιο θηλέων του Μπρονξ της Νέας Υόρκης, ζητώντας από τις μαθήτριές της να εξετάσουν τις αδυναμίες των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Στο πείραμά της η καθηγήτρια Μαρίζα Σούμαν επέτρεψε σε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, το τσατμπότ CHATGPT, σχεδιασμένο για να προσφέρει απαντήσεις σε ερωτήσεις χρηστών, να σχεδιάσει το μάθημα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Ο αλγόριθμος του CHATGPT θα αποφάσιζε την ύλη της ημέρας και θα δημιουργούσε σχέδιο μαθήματος με θέμα τη φορητότητα στην τεχνολογία.

«Δεν με νοιάζει αν δεν μάθετε τίποτα σήμερα για τα τεχνολογικά μέσα που φοριούνται (wearable technology). Θέλω να αξιολογήσουμε το CHATGPT. Στόχος είναι να αποφασίσετε αν το μάθημα ήταν αποτελεσματικό ή όχι», είπε η κ. Σούμαν. Σε όλες τις ΗΠΑ, σχολεία και πανεπιστήμια προσπαθούν να διαχειρισθούν το φαινόμενο των «τσατμπότ», τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ικανές για αυτόνομη δημιουργία κειμένων και εικόνων που μοιάζουν σαν να έχουν γίνει από ανθρώπινο χέρι.

Παρότι πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα σπεύδουν να απαγορεύσουν τα τσατμπότ, θεωρώντας ότι μπορούν να αξιοποιηθούν σαν «σκονάκια» σε εξετάσεις, εκπαιδευτικοί όπως η κ. Σούμαν προτιμούν να εκμεταλλευθούν την τεχνολογική αιχμή προκειμένου να εντοπίσουν ενδεχόμενες παρενέργειες των νέων μέσων. Η κ. Σούμαν

λέει ότι φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει τη νέα γενιά δημιουργών και καταναλωτών στην κριτική αντιμετώπιση της πληροφορικής. Η προσέγγιση αυτή θεωρεί ότι η κριτική μελέτη των αλγορίθμων είναι εξίσου –αν όχι περισσότερο– σημαντική από τη γνώση προγραμματισμού υπολογιστών.

Η διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Νέας Υόρκης, η μεγαλύτερη στις ΗΠΑ με 900.000 μαθητές, εκπαιδεύει καθηγητές πληροφορικής για να βοηθούν τους μαθητές να αναγνωρίζουν τις προκαταλήψεις της τεχνητής νοημοσύνης και τους κινδύνους που αυτές παρουσιάζουν. Ενα από τα μαθήματα περιλαμβάνει συζήτηση για τις αστοχίες αλγορίθμων αναγνώρισης προσώπου, οι οποίοι είναι πολύ πιο ακριβείς στην αναγνώριση προσώπων λευκών από ό,τι μαύρων.

Πολλά σχολεία διδάσκουν πως ισχυρά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι ικανά να παράγουν ψευδείς ειδήσεις, όπως ρεαλιστικά βίντεο, με γνωστά πολιτικά πρόσωπα να κάνουν δηλώσεις τις οποίες ουδέποτε έκαναν. Η κατανόηση των ικανοτήτων τέτοιων αλγορίθμων είναι αναγκαία για τους ενεργούς πολίτες του μέλλοντος, επισημαίνουν οι εμπλεκόμενοι εκπαιδευτικοί. «Είναι κρίσιμο οι μαθητές να καταλαβαίνουν τη λειτουργία των συστημάτων αυτών, καθώς οι αλγόριθμοι αυτοί μαθαίνουν από την ψηφιακή συμπεριφορά των νέων. Πολλές αποφάσεις λαμβάνονται από την τεχνητή νοημοσύνη για λογαριασμό των νέων, χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν», λέει η ερευνητής του ΜΙΤ, Κέιτ Μορ.

Σε ένα από τα μαθήματα της κ. Σούμαν, οι μαθήτριες καλούνται να διαπιστώσουν πειραματικά πώς δημοφιλείς αλγόριθμοι –σχεδιασμένοι συχνά από λευκούς ή Ασιάτες άνδρες– έχουν δυσκολία να αναγνωρίσουν πρόσωπα Αφροαμερικανών. Η δυσλειτουργία αυτή έχει οδηγήσει στη σύλληψη πολλών αθώων μαύρων κατοίκων του Μπρονξ.

Στο πείραμα της κ. Σούμαν, ο αλγόριθμος αναγνώρισης προσώπου της Amazon αποφάνθηκε με σιγουριά 76,5% ότι η Οπρα Γουίνφρεϊ ήταν άνδρας. Το αντίστοιχο σύστημα της Microsoft αποφάσισε ότι η Μισέλ Ομπάμα ήταν «νεαρός Αφροαμερικανός που φοράει μαύρη μπλούζα», ενώ το σύστημα της IBM ενημέρωσε τους χρήστες –με βεβαιότητα 89%– ότι φωτογραφία της τενίστριας Σερίνα Ουίλιαμς απεικόνιζε άνδρα.

Στόχος του μαθήματος είναι να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά ότι οι αλγόριθμοι της πληροφορικής μπορεί να είναι ελαττωματικοί, όπως τα αυτοκίνητα και κάθε άλλο ανθρώπινο κατασκεύασμα, ωθώντας τους νέους σε αμφισβήτηση των προβληματικών τεχνολογικών μέσων.

Απλή παρουσίαση

Το μάθημα που επινόησε και σχεδίασε το τσατμπότ CHATGPT με θέμα τη φορητή τεχνολογία, όπως τα ψηφιακά συνδεδεμένα ρολόγια χειρός smartwatches, ήταν εντυπωσιακά λεπτομερές και σχολαστικό, με εναρκτήρια συζήτηση, ανάγνωση πηγών για τη φορητή τεχνολογία, ασκήσεις και επίλογο. Η κ. Σούμαν ζήτησε από τις μαθήτριές της να ακολουθήσουν το πρόγραμμα του CHATGPT για 20 λεπτά, σαν να επρόκειτο για πραγματική διδακτική ώρα.

Στο τέλος του μαθήματος, τα κορίτσια στέναζαν από πλήξη και σχολίαζαν ότι το μάθημα του αλγορίθμου ήταν απλοϊκό, επαναληπτικό και θύμιζε παρουσίαση διαφημιστικής εταιρείας. Η τάξη κατέληξε ομόφωνα ότι το μάθημα της κ. Σούμαν είναι κλάσεις ανώτερο από αυτό του τσατμπότ. «Πιστεύετε ότι οι καθηγητές σας πρέπει να χρησιμοποιούν CHATGPT;» ρώτησε η κ. Σούμαν. Όλες οι μαθήτριες απάντησαν με ένα ζωηρό «όχι».

Εκπαιδευτικοί ενθαρρύνουν τους μαθητές τους να αμφισβητούν την αυθεντία των αλγορίθμων.

Νίκος Μαστοράκης για την Εύα Καϊλή

tilestwra.com, 22/12/2022 

Ο Νίκος Μαστοράκης σχολιάζει τις αποκαλύψεις που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας για την Εύα Καϊλή σχετικά με το σκάνδαλο Qatargate. Συγκεκριμένα απαριθμεί τις κινήσεις της Εύας Καϊλή από τη στιγμή που αποκαλύφθηκε ο φερόμενος χρηματισμός της από τους Καταριανούς, κάνοντας λόγο μεταξύ άλλων για έναν «συνδυασμό απληστίας, κενής φιλοδοξίας και πρωτοφανούς κουταμάρας».

Αναλυτικά η ανάρτησή του:

«Η ΚΟΥΤΗ ΕΥΑ

Όσο μαθαίνουμε περισσότερα για το EvaGate, τόσο τείνω να πιστέψω ότι η εγχώρια/πανευρωπαϊκή “καλλονή” μπλέχτηκε σε τέτοιο λαβύρινθο ανεντιμότητας, οδηγημένη από ένα συνδυασμό έμφυτης απληστίας, κενής φιλοδοξίας και πρωτοφανούς κουταμάρας. Ίσως στην εξίσωση αυτών των καταστρεπτικών απαξιών, να προσθέσουμε και τη γοητεία του Ιταλού εραστή.

Βλακεία #1: Να αποδεχτεί πονηρές/παράνομες προτάσεις lobbying ενώ είχε τέτοια θέση και τίτλο.

Βλακεία #2: Να εκτίθεται με προκλητικό τρόπο στις υποψίες συναδέλφων της, κάνοντας ανοιχτά προκλητικές δηλώσεις για τον “πελάτη Κατάρ.”

Βλακεία #3: Να μην αφουγκραστεί τον ψίθυρο άλλων σοσιαλτετοιων βουλευτών που τη λοξοκοίταξαν, ίσως όχι επειδή υποπτεύονταν ότι τα έπαιρνε, όσο επειδή η δεν τα έπαιρναν εκείνοι, η επειδή τα έπαιρναν και φοβόντουσαν ότι η Εύα θα τους χάλαγε την πιάτσα

Βλακεία #4: Να προβαίνει απερίσκεπτα σε αγορές ακινήτων, ενώ ένας καλός απατεώνας θα περίμενε χρόνια για να χρησιμοποιήσει το μαύρο χρήμα.

Βλακεία #5: Να φυλάει στο διαμέρισμα της το μαύρο χρήμα, αντί να το είχαν “κομματιάσει” και μοιράσει σε μέρη και τόπους που θα ήταν δύσκολο να ανευρεθεί από τις διωκτικές αρχές.

Βλακεία #6: Να μη θυμάται ότι όλοι παρακολουθούνται από όλους, και στον πανικό της (στη σύλληψη του Ιταλού) να τηλεφωνεί στον πατέρα της ζητώντας “μεταφορικό μέσο” των μετρητών, αμέσως μετά δε στον αρχιμαφιόζο Ιταλό για να τον προειδοποιήσει. Παράξενο που δεν πήρε και τον τέως κολλητό της Ανδρουλάκη…

Βλακεία #7: Όχι μόνο να φυγαδεύσει το χρήμα με όχημα τον μπαμπά, αλλά να αφήσει στην βαλίτσα του μετρητού προσωπικά της αντικείμενα, ως… ακούσια αυτοενοχοποίηση. Δεν είχε ακούσει κάτι για DNA.

Βλακεία #8: Να λέει ότι δεν είδε, δεν ήξερε, δεν άκουσε λες και στο διαμέρισμα των 53 τ.μ. υπήρχαν κρυψώνες για ένα εκατομμύριο μετρητά. “Αγάπη μου, έκρυψα τα λεφτά” στορυ.

Βλακεία #9: Να τα ξεράσει όλα στον ανακριτή πάνω στον πανικό της, άντε τώρα να τα μαζέψουν οι δικηγόροι της.

Η καρικατούρα-Εύα μου θυμίζει το παλιό jingle “τι κουτή, κουτή, κουτή” αλλά και το ανέκδοτο “δεν είσαι μόνο κερατάς, είσαι και φλύαρος».

Ο θάνατος του τέως και... τα φαντάσματα του παρελθόντος!

 του Θάνου Οικονομόπουλου, iefimerida, 11/1/23

Καθόμουν έξω, στην κολωνακιώτικη «Βιβλιοθήκη», κι έπινα τον καφέ μου χαζεύοντας τους περαστικούς, όταν σταμάτησε ένα αυτοκίνητο στην είσοδο του μαγαζιού και κατέβηκαν τρεις μεγάλες, καλοβαλμένες κυρίες. Μπήκαν μέσα. Αναγνώρισα τη μία εξ αυτών, την τέως πριγκίπισσα Ειρήνη…

Σαν ανεμοστρόβιλος, με την ταχύτητα και το πολύχρωμο ανακάτεμα που μόνο το ανθρώπινο μυαλό μπορεί να πετύχει, πέρασαν εικόνες και μνήμες από το εφηβικό αλλά και πιο ώριμο παρελθόν μου... Την αποβολή που έφαγα στην 8η Γυμνασίου, για την άρνησή μου να παρακολουθήσω υποχρεωτικά (διαταγή υπουργείου!) μαζί με τους άλλους συμμαθητές μου τον γάμο του νεαρού τότε βασιλιά Κωνσταντίνου με την Άννα-Μαρία.

Την αποστροφή που είχα νιώσει (κολλητική, από τα αισθήματα της κεντρώας οικογένειάς μου…) για τη ρήξη του με τον εκλεγμένο πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, ακολουθώντας τις συμβουλές της μητέρας του, Φρειδερίκης, βασιλομήτορος τότε, και μια δράκας αυλικών και ανωτάτων αξιωματικών, «κολλημένων» στις αρχές και «αξίες» μιας σκληροπυρηνικής δεξιάς που εκμετρούσε το ζην…

Ο ανώριμος, νέος 24χρονος βασιλιάς δεν είχε πάρει μυρουδιά. Αντί να στηρίξει τον γηραιό κεντρώο πρωθυπουργό (και να γίνει διά μιας ηγέτης δεξιών και κεντρώων, της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού) επέλεξε «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενος…» να μείνει ένας μονάρχης που δεν αλλάζει μυαλά.

Θυμήθηκα τα συλλαλητήρια (και το ξύλο που έπεφτε από την αστυνομία) με το σύνθημα «Κοκό, δεν σε θέλει ο λαός, παρ’ την μάνα σου κι εμπρός», τη φοβική, αμήχανη, παιδαριώδη στάση που τήρησε από το πρώτο κιόλας βράδυ που η ηγεσία της στρατιωτικής χούντας των συνταγματαρχών τον επισκέφθηκε στο Τατόι. Θα μπορούσε με μια αποφασιστική, αυστηρή, ακόμη και απειλητική στάση εναντίον των στασιαστών να είχε αποτρέψει το έγκλημα κατά της Δημοκρατίας και να εδραιωθεί ως ο μονάρχης που διέσωσε την Δημοκρατία. Και πάλι, δίστασε και χάθηκε το momentum. Τα όσα (πρόχειρα, ασχεδίαστα, με αφέλεια και πίστη σε λόγια μη αξιόπιστων) επιχείρησε με το «βασιλικό πραξικόπημα» του Νοεμβρίου του '67 μπορεί να εκληφθούν ως post mortem μεταμέλεια. Αλλά ήταν αργά. Και, όπως αποδείχθηκε, δεν μέτρησαν στη συλλογική μνήμη και συνείδηση του λαού.

Ο νους μου ήρθε κατόπιν στο δημοψήφισμα του ’74, την εκστρατεία υπέρ της αβασίλευτης με το καταπληκτικό, εμβληματικό σκίτσο του πιτσιρικά να ουρεί μέσα στο στέμμα, και το δημοκρατικό ξέσπασμα από πλήθη κόσμου στους δρόμους, όταν έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα: το 69,2% υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας.

Ύστερα θυμήθηκα την όχι και τόσο γενναιόδωρη και υπεράνω στάση του στο ζήτημα της «βασιλικής περιουσίας» -αλλά δεν αποκλείεται αυτή να προκλήθηκε από την εξίσου μίζερη, μικροπολιτικάντικη στάση απόλυτης σκοπιμότητας και λαϊκισμού που είχε τηρήσει τότε το πολιτικό σύστημα στη χώρα, κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις εναλλάξ. Από τον φόβο του έρμου πολιτικού κόστους…

Ο πανδαμάτωρ χρόνος… Ο τέως και η οικογένειά του αναγνωρίστηκαν κάποια στιγμή ως… Έλληνες (που αναμφίβολα ήταν, η Ελλάδα ήταν η μόνη πατρίδα που γνώρισαν και όπως απέδειξαν στα ύστερα χρόνια αγάπησαν και δέθηκαν μαζί της…), εγκαταστάθηκε εδώ, κυκλοφορούσε απλός και καλοσυνάτος στους δρόμους και τα στέκια της Αθήνας. Είχαν καταλαγιάσει, πια, τα μίση και τα πάθη του παρελθόντος, τα κάθε είδους στερεότυπα και εμμονές. Έγινε αποδεκτός εν τοις πράγμασι, ως τμήμα της νεότερης και πολύπαθης ιστορίας του τόπου μας.

Αποφάσισα ξαφνικά να σηκωθώ και να μπω μέσα στη «Βιβλιοθήκη». Η τέως πριγκίπισσα Ειρήνη και η παρέα της κάθονταν σε μια γωνιά του μαγαζιού και απολάμβαναν το γεύμα τους. Πλησίασα, συστήθηκα, και στρεφόμενος προς την Ειρήνη της είπα με ήρεμη ειλικρίνεια: «Έχω πολεμήσει και την οικογένειά σας, με όλες μου τις δυνάμεις, επαγγελματικές και άλλες. Όμως τώρα πια χαίρομαι πολύ που σας βλέπω ανάμεσά μας, να συμπεριφέρεστε ως απλή πολίτης, να μη φοβάστε και να μη σας ενοχλεί κανείς στους δρόμους. Αυτό σημαίνει ήρεμη και σίγουρη δημοκρατία…».

«Μα, αγαπητέ μου, δεν είσθε ο μόνος που μας πολεμήσατε, όπως λέτε, και τώρα δεν σας ενοχλεί η παρουσία μας, την ανέχεστε ευγενικά έστω…», μου απάντησε, χαμογελώντας καλοσυνάτα, και πρόσθεσε: «Δυστυχώς, είναι αδύνατον να ξαναγράψει κανείς την ιστορία, ακόμη και αν το επιθυμούν οι αντίθετες πλευρές. Αρκεί να τη γνωρίζεις. Και να μαθαίνεις από αυτή…».

Διαβάζω στο διαδίκτυο για τον εκλιπόντα τέως βασιλιά, «απόψεις» χολερικές, απάνθρωπες, αδιανόητες. Και αναθέματα που όχι μόνο δεν τιμούν το οφειλόμενο σέβας στον νεκρό, ακόμη και ορκισμένο αντίπαλό σου, αλλά προσβάλλουν την ίδια την ανθρώπινη φύση. Και καλά όσα γράφουν φανατικοί με τ’ όνομά τους ή ανώνυμα. Τους οικτίρεις για την αυτοκαταστροφική τους εμπάθεια και τελειώνεις…

Αλλά τα γνωστά διατεταγμένα τρολ, που διοχετεύουν μέσω του διαδικτυακού υπονόμου κομματικές «γραμμές» και όρντινα, ομολογώ ότι με νευριάζουν πολύ -περισσότερο από το γεγονός ότι «Εφημερίδα των Συντακτών», «Αυγή» και (φυσικά) «Ριζοσπάστης» δεν… βρήκαν ούτε μισό μονόστηλο χώρο στα πρωτοσέλιδά τους να αναγγείλουν (αυτό, τίποτε άλλο) τον θάνατο του τελευταίου Βασιλιά της Ελλάδος…

Πώς θα ταφεί, πού θα γίνει η κηδεία, θα είναι «δημοσία δαπάνη», θα εκτεθεί η σορός του τέως σε λαϊκό προσκύνημα. «Λεπτομέρειες», αλλά με τη σημειολογία τους στα πρωτόκολλα της σύγχρονης Δημοκρατίας. Έναν Γόρδιο Δεσμό, ανούσιο επί της ουσίας, που σημειολογικά και επικοινωνιακά (ιδίως προεκλογικά, και με μια αντιπολίτευση που δεν το ’χει και σε τίποτε να κατεβάσει τις «πλατείες» στους δρόμους…) κλήθηκε να λύσει η κυβέρνηση με τον πλέον ανώδυνο και ασφαλή σχετικά τρόπο.

Οι ρυθμίσεις που αποφασίστηκαν κινούνται… με ελιγμούς στα πλαίσια του εφικτού και του λογικού. Ένα παρατεταμένο λαϊκό προσκύνημα (για να προσέλθουν οι όσοι νοσταλγοί της βασιλείας) θα εγκυμονούσε κινδύνους προβοκάτσιας. Κηδεία με τιμές αρχηγού κράτους -μια παρατυπία και άνευ λόγου υπερβολή- δεν θα έπρεπε καν να ζητήσει η οικογένεια. «Δημοσία δαπάνη»; Εγώ θα έλεγα γιατί όχι; Έχει προσφερθεί σε ένα σωρό ανθρώπους, μέχρι και καλλιτέχνες του άσματος, τι θα γινόταν αν την πρόσφερε η πολιτεία και στον τέως;

---

Μια δική μου ανάμνηση από συνάντηση με τον πρώην βασιλιά

Μια και συζητιέται αυτές τις μέρες ο θάνατος του τέως βασιλιά Κων/νου –ζωή σε μας 🌿– και αναφέρονται στα ΜΜΕ όλα τα πολιτικά γεγονότα της δεκαετίας του '60, επαναφέρω στη μνήμη μου πώς εισπράξαμε στη Γερμανία ως φοιτητές εκείνες τις εξελίξεις. 

Εγώ ζούσα από το 1961 στη Γερμανία (Praktikum, Κολλέγιο). Από το Φθινόπωρο 1962 μέχρι την Άνοιξη του 1968 σπούδαζα στο Πολυτεχνείο του Darmstadt (TUD). Μάθαινα βέβαια τι γίνεται στην Ελλάδα, αλλά πολλά δεν τα έζησα συνειδητά, δεν υπήρχαν και τακτικά εφημερίδες, όπως ο γάμος της Σοφίας, η προίκα, ο γάμος του Κων/νου, τα γεγονότα του '65 κ.λπ. 

Άκουγα βέβαια την καθημερινή ελληνική εκπομπή του Π.Μπακογιάννη από το Μόναχο και την κυριακάτικη του Ανδρέα Αρνάκη από την Φρανκφούρτη. Επέστρεψα στην Ελλάδα το 1975, μετά τη χούντα. Δλδ. έφυγα με Καραμανλή και επέστρεψα με τον ίδιο... Σαν να μην άλλαξε τίποτα 🤪 

Βέβαια από το 1968 είχα πολιτικό άσυλο στη Γερμανία, λόγω ακύρωσης του διαβατηρίου μου από το προξενείο της χούντας, αφού ήμουν πρόεδρος του Φοιτητικού Συλλόγου και οργανώναμε πορείες, συζητήσεις κατά της δικτατορίας, καυγαδάκια στη Mensa κ.λπ. 

Μάλλον το Φθινόπωρο του 1968 πέθανε μια στενή συγγενής του Κων/νου από κάποιο γερμανικό βασιλικό οίκο και η κηδεία έγινε στο Darmstadt. Ήρθαν λοιπόν διάφοροι μεγαλόσχημοι, πρίγκιπες, δούκες κ.λπ. από όλη την Ευρώπη. Περνώντας τότε εγώ από την εκκλησία Stadtkirche, στην Kirchstr., είδα τους τεθλιμμένους συγγενείς και φίλους της μακαρίτισσας να βγαίνουν από το ναό και ανάμεσά τους τον Κων/νο. 

Πάω πιο κοντά, γεια σου κ. Κώστα του λέω, γεια σου και σένα μου απαντάει, του λέω ονοματεπώνυμο και ότι είμαι απόφοιτος του Πολυτεχνείου της πόλης και εργάζομαι τώρα ως επιμελητής σ' αυτό (νόμιζε αρχικά ότι βρισκόμουν εκεί ως συγγενής ή φίλος της συγγενούς του). Σταθήκαμε παράμερα και ψιλοσυζητήσαμε λίγο, με ρώτησε πώς περνάω, αν παρακολουθώ τα γεγονότα στην Ελλάδα κ.λπ. Του απάντησα σχετικά, του είπα επίσης, μεταξύ άλλων, ότι μέχρι πριν 2-3 χρόνια φοιτούσε εκεί ο παλιός συμμαθητής του από τη Σχολή Αναβρύτων, Σωτήρης Σοφιανόπουλος. Χάρηκε που άκουσε για τον παλιό του συμμαθητή και φίλο και παράγγειλε να του δώσω χαιρετισμούς, αλλά ξαναείδα τον Σωτήρη 8-9 χρόνια μετά, σε μια συνεστίαση αποφοίτων στην Αθήνα. 

Ο Κων/νος μου έδωσε την εντύπωση ότι είναι αφελής, έδινε την εικόνα χαρούμενου τουρίστα, πήδαγε από το ένα θέμα στο άλλο, χαμογελούσε διαρκώς, ίσως επειδή δεν ήθελε να απλωθεί σε κουβέντες στο πόδι. Κάποια στιγμή, μετά από 5-10 λεπτά, είπα ότι πρέπει να φύγω και με αποχαιρέτησε λέγοντας «να ξαναβρεθούμε σε 1-2 χρόνια στην Ελλάδα που θα έχει ομαλοποιηθεί η κατάσταση». 

Μου έκανε εντύπωση η βραχεία προοπτική ομαλοποίησης που είχε στο μυαλό του.