26 June 2021

Ο εξευτελισμός του «δεν εννοούσα αυτό…»

του Σάκη Μουμτζή, Liberal, 12/12/2020

Έχει γίνει σύστημα από πολιτικούς, δημοσιογράφους και εν γένει από αυτό που αποκαλούμε «δημόσια πρόσωπα», η απόπειρα διάψευσης των όσων μόλις πριν από λίγο είπαν, δια της  προσπάθειας να υποτιμηθεί η νοημοσύνη όλων ημών οι οποίοι αυτά τα διαβάσαμε με τα μάτια μας ή τα ακούσαμε με τα αυτιά μας.

Το μόνον που καταφέρνουν είναι να αυτοεξευτελίζονται. Τι πιο λογικό, τι πιο ανθρώπινο, ένας πολιτικός μέσα στην καθημερινή δημόσια έκθεση του ή μέσα στην ένταση της κομματικής αντιπαράθεσης να ξεφύγει. Λογικό και ανθρώπινο μεν, μεμπτό δε. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι έντιμοι άνθρωποι βγαίνουν και ζητούν συγγνώμη τόσο από αυτόν που προσέβαλαν όσο και από όσους τον άκουσαν ή τον διάβασαν. Δυστυχώς αυτή η συμπεριφορά σπανίζει. Έχει εφευρεθεί η πατέντα του «δεν εννοούσα αυτό που καταλάβατε» και ας είπε ξεκάθαρα τον άλλον «κλέφτη».

Ανθρωπάκια που φοβούνται τις ποινικές κυρώσεις ή τις αποζημιώσεις, προτιμούν να αυτοδιασυρθούν από το να παραδεχτούν το λάθος τους. Νομίζουν πως έτσι γλιτώνουν την δημόσια χλεύη. Ευτυχώς στην ψηφιακή εποχή τα πάντα καταγράφονται και αποθηκεύονται, έτσι ώστε αυτός ο τρόπος απόδρασης του κάθε πολιτευτάκια ή του κάθε επαγγελματία υβριστή δημοσιογράφου, να είναι αδύνατος. Με ένα κλικ έχουμε μπροστά μας αυτά που είπε ακριβώς και όχι αυτά που εννοούσε εκ των υστέρων.

Επειδή συνήθως αυτού του είδους η ανασκευή δήλωσης γίνεται με τρείς λέξεις από τον δράστη, δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα που του θέτει αυτός που τον άκουσε: «και τι εννοούσες βρε αθεόφοβε;» Όταν λες πως ο τάδε δημοσιογράφος χρηματίστηκε, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο παρερμηνείας αυτής της δήλωσης σου. Πιο ξεκάθαρος δεν θα μπορούσες να είσαι! Αν το κόμμα στην συνέχεια σού τράβηξε το αυτί ή αν φοβήθηκες τις ποινικές και αστικές συνέπειες της καταγγελίας σου -γιατί αυτό που είπες είναι καταγγελία- τότε ζήτησε ευθαρσώς συγγνώμη από το θύμα σου.

Ο άλλος αποκάλεσε φόρα--παρτίδα πρώην πρωθυπουργό «μαφιόζο» και στο δικαστήριο κλαιγόταν πως δεν το εννοούσε. Προφανώς κάποιοι θεωρούν πως η συγγνώμη αποτελεί μια προσωπική ήττα. Πως τσαλακώνεται το προφίλ τους και πλήττεται το κύρος τους. Η ουσία αυτής της ανήθικης συμπεριφοράς βρίσκεται στο γεγονός πως αυτό το «δεν εννοούσα αυτό που καταλάβατε» μπορεί να επαναλαμβάνεται εσαεί. Η συγγνώμη όμως θα γίνει δεκτή μια φορά, άντε δύο. Στην τρίτη  φορά έρχεται στο μυαλό μας το γνωμικό πως «από πότε που ανακαλύφθηκε η συγγνώμη, χάθηκε η τσίπα».

Συνεπώς, οι καθ' έξιν υβριστές και συκοφάντες έχουν στο οπλοστάσιο τους πάρα πολλά «δεν εννοούσα αυτό…». Αλλά το κακό έχει παραγίνει, καθώς στην ψηφιακή εποχή ο λόγος κυκλοφορεί με απίστευτη ταχύτητα και αυτό που μένει είναι σχεδόν πάντα η πρώτη δυσφημιστική  εντύπωση και όχι η διάψευση της δια της τεθλασμένης. Αυτό που έμεινε ήταν ότι ο δημοσιογράφος χρηματίστηκε για να πάρει συνέντευξη από έναν πρωθυπουργό και όχι η μετέπειτα εξευτελιστική κυβίστηση του υβριστή.

Αν κάποιος ενοχληθεί από αυτό το κείμενο τον διαβεβαιώνω πως δεν εννοούσα αυτό που κατάλαβε και πως τρέφω εκτίμηση προς το χυδαίο πρόσωπο του. 

16 June 2021

Εγωιστικό να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί στο σύμπαν

Ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ εξηγεί γιατί είναι εγωιστικό να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί

του Σάκη Ιωαννίδη, Καθημερινή, 13/6/2021

Το ουράνιο σώμα Ουμουάμουα (Ανιχνευτής) διέσχισε το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Ο Ισραηλινός αστρονόμος Αβι Λεμπ, ο οποίος είχε διατυπώσει την υπόθεση ότι επρόκειτο για εξωγήινη κατασκευή διχάζοντας την επιστημονική κοινότητα, μιλάει στην «Κ».

Ας ξεκινήσουμε από την περίεργη ερώτηση: είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν; «Είναι η πιο θεμελιώδης ερώτηση για την επιστήμη», μας λέει τηλεφωνικώς ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ, «η απάντηση της οποίας θα επηρεάσει τις ιδέες μας για το σύμπαν, τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτό, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα μελλοντικά μας σχέδια».

Σύμφωνοι, αλλά εσείς τι λέτε, ξαναρωτάμε τον καθηγητή. «Είναι σίγουρα απίθανο να είμαστε μόνοι», απαντά κατηγορηματικά και προσθέτει μάλιστα ότι είμαστε –το ανθρώπινο είδος δηλαδή– «τόσο συνηθισμένο όσο τα μυρμήγκια σε ένα πεζοδρόμιο».

Τι ακριβώς εννοεί με αυτό όμως; «Προϋπήρξαν πολλοί τεχνολογικοί πολιτισμοί σαν τον δικό μας και απλώς πρέπει να αναζητήσουμε τα υπολείμματα που άφησαν πίσω τους. Η κύρια αιτία είναι ότι αρκετοί αστέρες έχουν έναν πλανήτη με το μέγεθος της Γης και με παρόμοιες συνθήκες θερμοκρασίας στην επιφάνεια, που επιτρέπουν την ύπαρξη νερού και μάλλον της ζωής όπως τη γνωρίζουμε. Νομίζω πως είναι εγωιστικό από μέρους μας να νομίζουμε ότι είμαστε μόνοι και μοναδικοί», μας λέει χωρίς ίχνος έπαρσης και κομπασμού στη φωνή του.

O «Ανιχνευτής»

Θα θυμάστε ίσως το πέρασμα του αινιγματικού ουράνιου αντικειμένου Ουμουαμούα από το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Τον διαστρικό επισκέπτη είχε παρατηρήσει επισταμένως το ισχυρό τηλεσκόπιο Pann-starrs στη Χαβάη, απ’ όπου πήρε το όνομά του (σημαίνει «Ανιχνευτής»). Οι αστρονόμοι δεν είχαν καταφέρει να εξηγήσουν το σχήμα του που έμοιαζε με «τηγανίτα», την κίνηση, τη φωτεινότητα και τη γεωμετρία του που δεν ταίριαζαν με τα γνώριμα χαρακτηριστικά των συμβατικών ουράνιων σωμάτων. Ο Λεμπ διατύπωσε τότε την επιστημονική υπόθεση ότι ο «Ανιχνευτής» είναι ένα αντικείμενο που κατασκευάστηκε από εξωγήινο πολιτισμό. Η υπόθεσή του προκάλεσε «σεισμό» πάνω στη Γη.

Ο Αβι Λεμπ είναι καθηγητής Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και μέχρι πριν από ένα χρόνο ήταν ο μακροβιότερος επικεφαλής του τμήματος αστρονομίας. Διευθύνει το πρόγραμμα «Black Hole Initiative» του πανεπιστημίου και το Institute for Theory and Computation, σύμπραξη του Χάρβαρντ και του Σμιθσόνιαν για την αστροφυσική. Στη μακροχρόνια καριέρα του έχει συγγράψει περίπου 800 εργασίες και μελέτες, κατείχε θέσεις ευθύνης σε επιστημονικά συμβούλια και ήταν μέλος σε επιστημονικές επιτροπές της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι απόψεις του, ωστόσο, για τη φύση του Ουμουαμούα προκάλεσαν αντιδράσεις μέσα και έξω από την επιστημονική κοινότητα, μειδιάματα, αλλά και προσωπικές επιθέσεις που του έφεραν στο μυαλό τη μοίρα του Σωκράτη όταν αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη. «Σήμερα ο Σωκράτης δεν θα χρειαζόταν να πιει δηλητήριο αλλά θα τον “ακύρωναν” στα σόσιαλ μίντια», σχολιάζει καθώς κουβεντιάζουμε. Ρωτάμε εάν κάτι αντίστοιχο συνέβη και στον ίδιο. «Δεν θα έλεγα ότι ακυρώθηκα ακριβώς, αλλά ειπώθηκαν πράγματα για εμένα που δεν ήταν ωραία και αυτό είναι πρόβλημα γιατί προσπαθώ να εξηγήσω ορισμένα πράγματα που είναι παράδοξα. Μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας και να πούμε ότι δεν έχουμε γείτονες και ότι είμαστε οι πιο έξυπνοι της γειτονιάς. Αυτό δεν θα αλλάξει κάτι. Αν υπάρχουν γείτονες εκεί έξω δεν τους νοιάζει τι λέμε μεταξύ μας».

Η θεωρία του

Ο καθηγητής Λεμπ αναλύει τη θεωρία του για τη φύση του Ουμουαμούα στο βιβλίο του «Extraterrestrial: The first sign of Intelligent Life Beyond Earth» (εκδ. John Murray) που κυκλοφορεί στα αγγλικά από την αρχή του 2021. Στις 220 σελίδες του εξετάζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του διαστρικού μας επισκέπτη και τις πιθανές χρήσεις του, ενώ παράλληλα μιλάει για τη ζωή του, για τα παιδικά του χρόνια στη φάρμα της οικογένειάς του, στο χωριό Μπέιτ Χαμάμ έξω από το Τελ Αβίβ, και για την πρώτη του αγάπη, τη φιλοσοφία.

Στις πρώτες σελίδες περιγράφει ένα περιστατικό που τον καθόρισε. Την πρώτη ημέρα του σχολείου είδε τους συμμαθητές του να τρέχουν και να χοροπηδάνε πάνω στις καρέκλες και στα θρανία της τάξης, ενώ εκείνος στεκόταν ακίνητος και αναρωτιόταν εάν θα έπρεπε να συμμετάσχει στο πανδαιμόνιο. Προτού αποφασίσει, μπήκε ο δάσκαλος και αφού μάλωσε τους μαθητές τούς συμβούλευσε να ακολουθήσουν το παράδειγμα του φρόνιμου Λεμπ. Ο ίδιος παραδέχεται ότι δεν ήταν η φρονιμάδα που τον συγκράτησε. Το ζήτημα, λέει, δεν είναι εάν θα ακολουθήσεις το πλήθος ή όχι, αλλά να πάρεις χρόνο για να σκεφτείς πριν πράξεις. «Στην περίσκεψη, υπάρχει η ταπεινότητα της αβεβαιότητας».

Αυτή τη στάση έχει απέναντι στη ζωή ο Αβι Λεμπ και αυτή προσπαθεί να μεταδώσει στους φοιτητές του στο Χάρβαρντ. Γι’ αυτούς άλλωστε και τις νεότερες γενιές έγραψε το βιβλίο του. «Είπα στους εκδότες ότι θέλω να περιγράψω στους νέους πόσο συναρπαστική είναι η επιστήμη και να μεταφέρω αυτό το συναίσθημα με την πιθανότητα ότι μπορούμε να διερευνήσουμε τέτοια ερωτήματα, όπως το αν είμαστε μόνοι, καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν».

Για να γίνει αυτό πρακτικά, λέει, θα πρέπει να σταματήσουμε να στέλνουμε ραδιοκύματα στο σύμπαν. «Είναι σαν να προσπαθείς να μιλήσεις στο τηλέφωνο με κάποιον που δεν είναι ζωντανός». Αντίθετα, θα πρέπει να αναζητούμε τις τεχνολογικές «υπογραφές» άλλων πολιτισμών. «Είναι μια προσέγγιση που ονομάζω διαστημική αρχαιολογία. Πιστεύω ότι αν ψάξουμε θα βρούμε κάτι. Ο μόνος λόγος για να μην το κάνουμε είναι αν αποφασίσουμε εκ των προτέρων ότι όλα στο Διάστημα είναι πέτρες και βράχια», τονίζει.

Το βιβλίο διατρέχει και ένα άλλο θεμελιώδες ερώτημα. Είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε την υπόθεση ότι η ζωή στη Γη δεν είναι μοναδική; Ο Λεμπ απαντά πως όχι και ένας από τους λόγους είναι οι προκαταλήψεις που ακολουθούν όσους προφέρουν τις λέξεις «εξωγήινοι» και «άγνωστα ιπτάμενα αντικείμενα».

Τελευταία, όμως, κάτι δείχνει να αλλάζει: υπάρχουν επίσημες παραδοχές πως ορισμένα πράγματα δεν μπορούν να εξηγηθούν. Στις 25 Ιουνίου, μια έκθεση που θα παραδοθεί από το αμερικανικό Πεντάγωνο στο Κογκρέσο φαίνεται πως θα αποτελέσει την πρώτη δημόσια παραδοχή της κυβέρνησης των ΗΠΑ ύπαρξης των περίφημων ΑΤΙΑ (Αγνώστου Ταυτότητος Ιπτάμενα Αντικείμενα – τα γνωστά μας UFO), η τεχνολογία και η προέλευση των οποίων δεν μπορεί να εξηγηθεί, τουλάχιστον όχι από τους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Η πιθανότητα επαφής

Ο Λεμπ, ωστόσο, πιστεύει ότι είναι μάλλον απίθανο να έρθουμε σε επαφή με έναν εξωγήινο πολιτισμό, καθώς εκτιμά ότι οι περισσότεροι τουλάχιστον θα έχουν καταστραφεί δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Η τάση αυτοκαταστροφής υπάρχει, λέει, σε όλους τους τεχνολογικά προηγμένους πολιτισμούς. «Ο πολιτισμός μας είναι στην ενήλικη φάση του και αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχουμε μπροστά μας μερικούς ακόμη αιώνες επιβίωσης και οι λόγοι μπορεί να είναι επειδή αλλάζουμε το κλίμα, είτε κάποιος πόλεμος ή μια επιδημία που θα μας εξαφανίσει. Υπάρχει βέβαια πάντα το ανθρώπινο πνεύμα, που μπορεί να πάει κόντρα σε όλες τις προσδοκίες και τις στατιστικές. Κυρίως εάν καταφέρουμε να πάμε στο Διάστημα».

Ο πολιτισμός μας είναι στην ενήλικη φάση του και αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχουμε μπροστά μας μερικούς ακόμη αιώνες επιβίωσης. Υπάρχει βέβαια πάντα το ανθρώπινο πνεύμα, που μπορεί να πάει κόντρα σε όλες τις στατιστικές. Κυρίως, αν καταφέρουμε να πάμε στο Διάστημα.

 

13 June 2021

Τα μυστικά της Αρχαίας Θεσσαλονίκης

Η ανάλυση του DNA 4.500 σκελετών

  • Η Καθημερινή,
  • Όλα στο φως για τις συνθήκες διαβίωσης, τη διατροφή, την υγεία, τα αίτια θανάτου, όσων κατοικούσαν στη Θεσσαλονίκη πριν από δύο χιλιετίες. Πώς; Οι επιστήμονες μελετούν 4.500 σκελετούς που βρέθηκαν από ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή –και στον χώρο εργασιών του μετρό– και με την ανάλυση του DNA συνθέτουν τις «ταυτότητες» των αρχαίων – έναν σκελετό τον βάφτισαν «501». Το προσδόκιμο ζωής ήταν 30 έτη, λόγω της μεγάλης θνησιμότητας στα παιδιά και στις γυναίκες, ηλικίας 20 έως 25 ετών.


    Χιλιάδες σκελετοί κατοίκων της Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της πόλης μέχρι τα υστεροβυζαντινά χρόνια μελετώνται στο εργαστήριο στην Κομοτηνή.


    Οι ερευνητές αναφέρονται σε αυτόν ως τον «501». Μιλούν σαν να πρόκειται για κάποιον που κάθεται υπομονετικά στη διπλανή αίθουσα. Το μόνο όμως που τους περιμένει πίσω από την πόρτα του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας στην Κομοτηνή είναι ένας ανθρώπινος σκελετός, πλήρως ανεπτυγμένος κατά μήκος του μακρόστενου τραπεζιού.


    Σχηματίζοντας έναν κύκλο γύρω του, η ομάδα των νέων επιστημόνων αρχίζει με ενδιαφέρον να τον περιεργάζεται. Παρά την καλοδιατηρημένη κατάστασή του, ο «501» ανήκει σε έναν άνθρωπο που έζησε πριν από δύο χιλιετίες και αποτελεί έναν από τους χιλιάδες σκελετούς που εντόπισε και διέσωσε η αρχαιολογική υπηρεσία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης σε διάφορες ανασκαφές. Μέρος μάλιστα των σκελετών αυτών ήρθε στο φως κατά τη διάρκεια των εργασιών του μετρό Θεσσαλονίκης.


    «Eχουμε στα χέρια μας 4.500 σκελετούς, τους σκελετούς των κατοίκων της αρχαίας Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της πόλης μέχρι τα υστεροβυζαντινά χρόνια. Σκοπός μας είναι να μελετήσουμε την υγεία, τη διατροφή, τις συνθήκες διαβίωσης, τη φυσική και επαγγελματική δραστηριότητα των κατοίκων, καθώς και την καταγωγή, τη δημογραφία και γενετική ιστορία της Θεσσαλονίκης», δηλώνει στην «Κ» η διευθύντρια του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας, Χριστίνα Παπαγεωργοπούλου.


    Ανάμεσα στους σπάνιους αρχαιολογικούς θησαυρούς που ήρθαν στην επιφάνεια κατά τις εργασίες κατασκευής των σταθμών του μετρό ήταν και τα δύο αρχαία νεκροταφεία της πόλης, το ανατολικό και το δυτικό, με εκατοντάδες ταφές το καθένα. Το πολύτιμο οστεολογικό υλικό βρέθηκε στα δύο αρχαία νεκροταφεία της πόλης, το ανατολικά και το δυτικό, συγκεντρώθηκε και με την άδεια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου μεταφέρθηκε στο εργαστήριο του Δημοκριτείου Πανεπιστήμιου Θράκης για να ερευνηθεί σε βάθος.


    Τι μας «λένε»


    «Κάθε φορά που μελετάω έναν σκελετό, νιώθω πως μου δίνεται η δυνατότητα να δώσω φωνή σε έναν άνθρωπο. Αισθάνομαι ένα δέος», σημειώνει η αναπληρώτρια καθηγήτρια που μετράει πάνω από δύο δεκαετίας πορείας στην οστεολογία. Τώρα της προσφέρεται η ευκαιρία να δώσει φωνή σε χιλιάδες.


    Το εργαστήριο του οποίου ηγείται είναι το μοναδικό σε όλη την Ελλάδα που ερευνά σκελετικό υλικό για αρχαιολογικούς και ανθρωπολογικούς σκοπούς, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες αιχμής. Οι νέες αναλυτικές μέθοδοι που έχουν αναπτυχθεί, όπως η ανάλυση DNA, επιτρέπουν στους ερευνητές της ομάδας να ανακαλύψουν εκπληκτικές λεπτομέρειες για τη ζωή ενός άνθρωπου από τη μελέτη και μόνο του ίχνους που αφήνει πίσω του.


    Οι ερευνητές θα μπορούν να μάθουν από την ηλικία και το φύλο του ανθρώπου μέχρι τα χαρακτηριστικά του προσώπου, τους τραυματισμούς αλλά και ασθένειες που μπορεί ούτε ο ίδιος να μην ήξερε ότι είχε. Σε συνδυασμό με το αρχαιολογικό πλαίσιο στο οποίο βρέθηκε ενταφιασμένος ο κάθε άνθρωπος, μπορεί πλέον να ανασυσταθεί ολόκληρη η βιογραφία του. Η κ. Παπαγεωργοπούλου έχει θέσει ως στόχο, εκτός από την ανάπλαση όλης της ιστορίας της πόλης, να δει και συγκεκριμένες ιστορίες όχι μόνο των επιφανών κατοίκων αλλά και απλών πολιτών της.


    Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια μεγάλη διαδικασία προετοιμασίας και έρευνας του υλικού που φυλάσσεται στο εργαστήριο. Κάθε σκελετός καθαρίζεται, συντηρείται και καταγράφεται αποκτώντας μια μοναδική ταυτότητα. Έπειτα, οι επιστήμονες αρχίζουν τη μακροσκοπική μελέτη.


    Είναι αυτό ακριβώς που κάνει ο Αστέριος Αηδόνης, ανθρωπολόγος και ερευνητής του εργαστηρίου, σκύβοντας προσεκτικά πάνω στον «501». Πιάνοντας τα οστά της λεκάνης και του κρανίου αντιλαμβάνεται πως έχει μπροστά του έναν άνδρα 35 έως 40 ετών. Πολύ γρήγορα προχωρεί σε λεπτομέρειες: «Κοιτώντας την ανατομική του θέση μπορούμε να διακρίνουμε ότι έφερε ένα σοβαρό κάταγμα στο αριστερό του χέρι».


    Συγκρίνοντας τα δύο χέρια αντιλαμβάνεται πως το οστό δεν έδεσε καλά και ότι ίσως ο άνδρας είχε ενοχλήσεις και πόνους σε όλη του τη ζωή. Συνεχίζοντας την εξέταση στις κόγχες των ματιών προσθέτει πως παρότι πρόκειται για έναν μάλλον στιβαρό άνθρωπο, αυτός δεν αποκλείεται να είχε κάποιας μορφής αναιμία. «Είναι παράδοξο αυτό με τη φυσική ανθρωπολογία. Μελετάμε σκελετούς, αλλά αυτό που ψάχνουμε να βρούμε δεν είναι ο θάνατος, αλλά η ζωή», σημειώνει. Μετά τις αρχικές παρατηρήσεις, ο ερευνητής σκανάρει με ένα ειδικό μηχάνημα τον σκελετό και αποθηκεύει την τρισδιάστατη απεικόνισή του στον φάκελο με τα στοιχεία του. Από εκεί και πέρα ξεκινούν οι περαιτέρω αναλύσεις ώστε να απαντηθούν εξειδικευμένα ερωτήματα, όπως ασθένειες ή διατροφή.


    Τα μωρά και το ψάρι


    Από τα προκαταρκτικά συμπεράσματα της μελέτης, οι επιστήμονες έχουν ήδη αναγνωρίσει κάποια πρώτα χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης, τα οποία συναντούν και στους υπόλοιπους αρχαιολογικούς πληθυσμούς. Oπως αναφέρει ο κ. Αηδόνης, παρότι σίγουρα οι άνθρωποι ζούσαν περισσότερο από το όριο αυτό, το προσδόκιμο ζωής των Θεσσαλονικέων δεν ξεπερνούσε τα 30 έτη. Αιτίες είναι η μεγάλη παιδική θνησιμότητα καθώς και η θνησιμότητα που παρατηρείται στις γυναίκες, ηλικίας 20 έως 25 ετών, και η οποία οφείλεται στις δύσκολες συνθήκες κύησης και τοκετού.


    Στη διπλανή αίθουσα, η ομάδα προχωρεί στη μελέτη συγκεκριμένων τομέων της ζωής των αρχαίων κατοίκων. Η Ελισάβετ Γκανιάτσου, υποψήφια διδάκτωρ Φυσικής Ανθρωπολογίας, κόβει με χειρουργική ακρίβεια δόντια σκελετών σε φλοίδες προκειμένου να μάθει πληροφορίες για τον θηλασμό και τον απογαλακτισμό. Oπως αναφέρει, από τη μελέτη των πρώτων 20 δειγμάτων φαίνεται πως η πλειονότητα των μωρών θήλαζαν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους, ενώ υπήρχαν περιπτώσεις παιδιών που θήλαζαν μέχρι και τα δυόμισι έτη. Αυτό που ξεχώρισε είναι πως υπάρχουν έξι δείγματα, όλα ανδρών, τα οποία δεν θήλασαν καθόλου.


    «Στον Σορανό, έναν Ρωμαίο γιατρό, αναφέρεται ότι οι άνδρες είχαν διαφορετική μεταχείριση επειδή υπήρχε ο φόβος να γίνουν μαλθακοί, οπότε και θήλαζαν για λιγότερο χρονικό διάστημα. Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον θέμα που θα μπορούσαμε να μελετήσουμε περισσότερο για να δούμε αν όντως μπορούμε να επαληθεύσουμε με την έρευνά μας μια αναφορά σε γραπτή πηγή σε έναν πληθυσμό όπως αυτόν της Θεσσαλονίκης», σημειώνει η κ. Γκανάτσιου. 


    Η ίδια ανακαλύπτει ακόμα ενδιαφέροντα στοιχεία μελετώντας και την παιδική διατροφή. Από τα πρώτα αποτελέσματα φαίνεται πως η δίαιτα των παιδιών περιελάμβανε ένα μεγάλο εύρος διατροφικών επιλογών, από οικόσιτα ζώα μέχρι και σιτηρά, ενώ αυτό που κάνει εντύπωση είναι πως γινόταν και κατανάλωση ψαριών, τα οποία μάλιστα χρησιμοποιούνταν σε περιπτώσεις και ως τροφή απογαλακτισμού. «Είναι κάτι που δεν έχουμε δει μέχρι στιγμής πολύ συχνά στην Ελλάδα, τουλάχιστον στις θέσεις Ρωμαϊκής Εποχής», υπογραμμίζει.


    «Επιστροφή» στο μετρό


    Η ομάδα του Εργαστηρίου Φυσικής Ανθρωπολογίας θα συνεχίσει τη μελέτη του υλικού μέχρι να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ζωής των κατοίκων και της εξέλιξης της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια των 23 αιώνων πορείας της. Τα αποτελέσματα της έρευνας, ωστόσο, δεν θα μείνουν κλειστά, πίσω από τις πόρτες του εργαστηρίου στην Κομοτηνή. Σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Κέντρο Eρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης καθώς και τις εταιρείες Tetragon και dot2dot, το εργαστήριο θα αναπαραστήσει ψηφιακά τις βιογραφίες διάσημων αλλά και καθημερινών Θεσσαλονικέων που έζησαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους στην πόλη. Οι προσωπικές ιστορίες θα ζωντανεύουν με τη βοήθεια συστημάτων εικονικής πραγματικότητας στους σταθμούς του μετρό σε κεντρικά σημεία της πόλης, ώστε να είναι προσβάσιμες από κατοίκους και τουρίστες, μετατρέποντας μια απλή βόλτα σε ένα ταξίδι-εξπρές στην Ιστορία.

    30 May 2021

    ΣΥΡΙΖΑ – ΚΚΕ, ενότητα και Λουκασένκο!

    Το Ποντίκι, του Ξενοφώντα Μπρουντζάκη, 26/5/2021

    Πριν λίγες μέρες, ζήσαμε αυτό το απίθανο περιστατικό όπου μαχητικό της πολεμικής αεροπορίας μιας χώρας απογειώθηκε και εξανάγκασε με πρόσχημα πληροφορίες για βόμβα να προσγειωθεί στο Μινσκ της Λευκορωσίας ένα αεροσκάφος που πετούσε προς το Βίλνιους της Λιθουανίας – μόνο και μόνο για να συλλάβει το τυραννικό καθεστώς της Λευκορωσίας έναν αντιφρονούντα δημοσιογράφο.

    Το απίθανο όσο και τρομακτικό αυτό γεγονός ενεργοποίησε ακόμα και την αργοκίνητη γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία έθεσε αμέσως σε εφαρμογή μια σειρά κυρώσεων.

    Στην Ελλάδα η οποία έζησε τον εφιάλτη της δικτατορίας κατά την περίοδο 1967-1974, το αίσθημα συμπαράστασης σε παρόμοια ποριστικά θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα έντονο. Αρκετοί από εμάς έχουμε στην οικογένειά μας θύματα διωγμών που βρήκαν άσυλο και προστασία στην δημοκρατική Δύση. Αυτό τουλάχιστον, η Αριστερά θα έπρεπε να το θυμάται …

    Ένας άθλιος δικτάτορας -προφανέστατα με την ενθάρρυνση και τις πλάτες της Μόσχας- προβαίνει σε μια προκλητική ενέργεια που αλλάζει τα δεδομένα της ελεύθερης αεροπλοΐας και της ασφάλειας των πολιτών. Πλέον κανείς πολίτης αυτού του κόσμου δεν μπορεί να νιώθει ασφαλής στις μετακινήσεις του. Κανείς δεν θα πετά ελεύθερα πια…

    Θα περίμενε κανείς ότι, τουλάχιστον στην Ελλάδα, η Αριστερά θα ήταν η πρώτη που θα έβγαινε στους δρόμους να καταγγείλει αυτή την εξωφρενική βαρβαρότητα. Όμως η ελληνική Αριστερά δεν είναι αυτή που φαίνεται. Στην άθλια τρομοκρατία της Λευκορωσίας, μια στυγνής δικτατορίας, η ελληνική Αριστερά δια του ΚΚΕ διακρίνει «ωμή παρέμβαση ΕΕ και ΗΠΑ». Ισχυρίζεται δε το ΚΚΕ, με την ιστορική αναλυτική βαθύτητα που το διακρίνει ότι «για τα σχέδιά τους αξιοποιούν τη γνωστή “καραμέλα” των “ανθρωπίνων δικαιωμάτων”». Αυτό συμπέρανε ο σύντροφος Κουτσούμπας από την αεροπειρατεία στον σκοτεινό ουρανό της Λευκορωσίας.

    Από την άλλη, έχουμε τον ΣΥΡΙΖΑ ο όποιος είναι απολαυστικός γιατί μπορεί να μην διαθέτει τα στέρεα αναλυτικά εργαλεία του ΚΚΕ αλλά προσθέτει την …φαντασία στην εξουσία. Εγκαταλείποντας τον αιφνίδιο έρωτα με την ελληνική αρχαιότητα στην κορυφή της Ακροπόλεως, επανήλθε με σφοδρότητα στον σύγχρονο κόσμο ζητώντας εξηγήσεις για την δράση κατασκόπων στη χώρα μας. Για το δικτατορικό καθεστώς που κατέβασε από τον ουρανό ένα αεροπλάνο, δεν ανησύχησε κανένας στην χαρούμενη Κουμουνδούρου.

    Να σημειώσουμε με την ευκαιρία ότι οι Συριζαίοι υπερήρωες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκπροσωπούμενοι από τους ευρωβουλευτές τους -καμάρια της ευρωπαϊκής Αριστεράς- σε αγαστή ιδεολογική σύμπλευση με τον αξιότιμο ευρωβουλευτή της Χρυσής Αυγής (ελεύθερο τότε από την χούντα της ελληνικής κυβέρνησης που τον κρατά δέσμιο στης φυλακής τα σίδερα), στις 25 Νοεμβρίου του 2020 ψήφισαν “ΟΧΙ” σε τροπολογία ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την καταδίκη του καθεστώτος Λουκασένκο και στην απόρριψη του αιτήματος της Λευκορωσίας που ζητούσε την έκδοση του Ρ. Προτάσεβιτς…

    Τους το θυμίζει η ΝΔ, αλλά το 2020 δεν είναι μια μακρινή χρονιά. Το θυμόμαστε δίχως την ανάγκη να ανατρέξουμε στα αρχεία άλλης μιας ιδεολογικής ταύτισης του ΣΥΡΙΖΑ με …εκλεκτά κινήματα.

    Θα έλεγε κανείς ότι εύκολα θα μπορούσε να είχε αποφύγει ο ΣΥΡΙΖΑ αυτή την υπενθύμιση αν απλώς καταδίκαζε αυτή την απίστευτη ελεεινότητα του δικτατορικού καθεστώτος της Λευκορωσίας. Αλλά αναρωτιέται κανείς γιατί δεν συμπράττουν τα δυο τιμημένα κόμματα της Αριστεράς, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ, αφού στην ουσία δεν έχουν ιδεολογικές διάφορες… στα βασικά.

    17 May 2021

    Χρυσό μετάλλιο δημαγωγίας στην πανδημία στον ΣΥΡΙΖΑ

    της Σοφίας Βούλτεψη, Ελεύθερη Ζώνη, 17/5/2021 

    Δεύτερος χρόνος της πανδημίας, οι μήνες περνούν, τα θύματα στην Ευρώπη έχουν ξεπεράσει το ένα εκ., οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάζονται. Η διάρκεια της κρίσης, οι αργοί εμβολιασμοί, τα απανωτά κύματα της πανδημίας και τα μπρος πίσω στα λοκντάουν έχουν προκαλέσει μια γενική δυσφορία. 

    Ωστόσο, μία μοναδική βεβαιότητα παραμένει: Η Ελλάδα διατηρεί την θλιβερή πρωτιά της πιο ανεύθυνης αντιπολίτευσης. Μπορούμε πια να πούμε με σιγουριά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ – αλλά και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης – έχουν κατακτήσει το ρεκόρ, το… χρυσό μετάλλιο στην αντιπολίτευση του κορωνοϊού και της δημαγωγίας. Απόδειξη, τα τελευταία νέα από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες: 

    Ελβετία: Στο πλευρό της κυβέρνησης 

    Η Ελβετία αποτελεί ίσως την πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση. Εκεί στο επταμελές Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, την κυβέρνηση δηλαδή της χώρας, συμμετέχουν πάντα και τα τέσσερα κόμματα, τα οποία συγκυβερνούν, για να έχουν όλα μαζί την ευθύνη του Κράτους. Έτσι, αξιωματική αντιπολίτευση είναι το ριζοσπαστικό, λαϊκιστικό, ακροδεξιό Κόμμα του Λαού (SVP), με αρχηγό τον Κριστόφ Μπλόχερ, έναν από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες της χώρας. 

    Το κόμμα του Μπλόχερ ξεκίνησε την πορεία του ως αγροτικό και ήταν το πρώτο που διέγνωσε τον κίνδυνο της πανδημίας. Όταν τον Μάρτιο του 2020, η επίσης βουλευτής κόρη του Μπλόχερ μπήκε στο κοινοβούλιο φορώντας την μάσκα της, ο πρόεδρος της ζήτησε να αποχωρήσει από την αίθουσα, υποστηρίζοντας ότι… παρενοχλούσε τις εργασίες του Σώματος! Η κυρίαρχη άποψη τότε στην Ελβετία ήταν πως δεν έπρεπε να τρομοκρατηθεί ο κόσμος. Ως γνωστόν, η Ελβετία χτυπήθηκε σκληρά από την πανδημία. 

    Ο Μπλόχερ συνέχισε να ασκεί την κριτική του, αλλά όταν τα νοσοκομεία λύγισαν, δήλωσε: «Τώρα πρέπει να σταθούμε στο πλευρό του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου». Ούτε που διανοήθηκε να μιλήσει για εγκληματική ανευθυνότητα, όπως με κάθε ευκαιρία κάνουν εδώ ο ΣΥΡΙΖΑ, ο αρχηγός του και τα στελέχη του. 

    Η Ελβετία, ψήφισε τον Σεπτέμβριο του 2020 νόμο που δίνει περισσότερες εξουσίες στην κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Εναντίον αυτού του νόμου έχει ταχθεί η οργάνωση «Φίλοι του Συντάγματος», που διαφωνεί με την δυσανάλογη, όπως υποστηρίζει, μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το κοινοβούλιο στην κυβέρνηση. «Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο πρέπει να πάρει το μάθημά του», γράφουν στην ιστοσελίδα τους τα μέλη της οργάνωσης. Αναφέρονται στο δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για τις 13 Ιουνίου, ώστε, στο πλαίσιο της άμεσης Δημοκρατίας που υπάρχει στη χώρα, οι Ελβετοί να αποφανθούν αν το κοινοβούλιο υπερέβη τα εσκαμμένα και απεκδύθηκε των εξουσιών του.

    Στις 12 Απριλίου, η ελβετική κυβέρνηση κάλεσε τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ της ισχύος του νόμου, ο οποίος, μεταξύ άλλων, προβλέπει και τις αποζημιώσεις σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους που έχουν πληγεί. Καθώς εστιατόρια και μπαρ παραμένουν κλειστά από τα Χριστούγεννα, οι επιχειρηματίες του χώρου πιέζουν για χαλάρωση των μέτρων, με την Ομοσπονδία Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων να υποστηρίζει πως η κυβέρνηση έχει εντοπιστεί περισσότερο σε θέματα δημόσιας υγείας και λιγότερο στην οικονομική και κοινωνική υγεία. 

    Παράλληλα, η συνωμοσιολογία καλά κρατεί, καθώς έρευνα του πανεπιστημίου της Βασιλείας έδειξε πως το 30% των Ελβετών πιστεύουν ως έναν βαθμό στις θεωρίες συνωμοσίας – γεγονός που προκαλεί προβλήματα στην τήρηση των περιοριστικών μέτρων και στον εμβολιασμό. 

    Προληπτικές προσαγωγές και αναβολές εγχειρήσεων 

    Στις 10 Απριλίου, η αστυνομία χρειάστηκε να επέμβει δυναμικά σε μια διαδήλωση αρνητών, που είχαν παράνομα συγκεντρωθεί γύρω από το άγαλμα του Γουλιέλμου Τέλλου στην πόλη Άλτντορφ. Ντυμένοι στα άσπρα και φορώντας μαύρες μάσκες, κρατούσαν πανό με κεντρικό σύνθημα «Θέλουμε ελευθερία». Το ίδιο συνέβη και σε άλλες πόλεις, με την ελβετική αστυνομία να προχωρά σε προληπτικές προσαγωγές. 

    Αυτοί που κυρίως αντιδρούν είναι οι νέοι και στις αρχές Απριλίου οι νεολαίες πέντε κομμάτων απηύθυναν ανοιχτή επιστολή καλώντας την κυβέρνηση να λαμβάνει υπόψη τη γνώμη των νέων κατά την λήψη των περιοριστικών μέτρων. Προφανώς, όμως, έπρεπε να ληφθεί υπόψη η επιστολή των διευθυντών των πέντε μεγαλύτερων πανεπιστημιακών νοσοκομείων της χώρας που από τις αρχές Δεκεμβρίου 2020 είχαν ζητήσει περισσότερο αυστηρά μέτρα. Όπως ανέφεραν, από τον Οκτώβριο είχαν αναβληθεί 4.000 επεμβάσεις. Μάλιστα, ο Γκρέγκορ Τσούεντ του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Ζυρίχης έγραψε ότι ένας νεαρός καρκινοπαθής υποχρεώθηκε να επιστρέψει στο σπίτι του χωρίς να υποβληθεί σε αφαίρεση όγκου επειδή δεν υπήρχε η δυνατότητα. Μπορείτε να φανταστείτε τι θα είχε γίνει στην Ελλάδα αν είχε συμβεί κάτι τέτοιο; 

    Ως μεγαλύτερο πρόβλημα, βέβαια, για την Ελβετία αναφερόταν το γεγονός ότι κάθε καντόνι έκανε του κεφαλιού του, με τους γιατρούς να ζητούν να κλείσουν παντού τα χιονοδρομικά κέντρα. Και με τα γαλλόφωνα καντόνια να κατηγορούν τα γερμανόφωνα ότι δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα. Από την πλευρά του, ο Ελβετός καθηγητής της Ιστορίας της Ιατρικής Φλουρίν Κοντρό είχε από τον Νοέμβριο του 2020 επικρίνει την χαλαρή πολιτική της κυβέρνησης, που οδήγησε στον θάνατο τόσους πολλούς ηλικιωμένους. Υποστηρίζοντας μάλιστα, πως «είναι προφανές, ότι έχει τα χαρακτηριστικά εκείνης της ευγονικής που διαδόθηκε και στην Ελβετία τη δεκαετία του 1930». 

    Νορβηγία: Θετική ψήφος από τη δεξιά ως την αριστερά 

    Στη Νορβηγία, ο νόμος που δίνει στην τρικομματική κεντροδεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας περισσότερες εξουσίες, ψηφίστηκε και από το αντιπολιτευόμενο Εργατικό Κόμμα, το οποίο υπερψήφισε και τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης τον Νοέμβριο του 2020. Στην ίδια γραμμή και το επίσης αντιπολιτευόμενο δεξιό Κόμμα της Προόδου, καθώς και το Κόμμα της Σοσιαλιστικής Αριστεράς. 

    Τα ίδια κόμματα είχαν συμφωνήσει και τον Μάρτιο του 2020 να κλείσει το κοινοβούλιο για έναν μήνα και η χώρα να κυβερνάται με Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου. Όλα αυτά αμέσως μόλις η πρωθυπουργός Έρνα Σόλμπεργκ απηύθυνε προς όλα τα κόμματα έκκληση για εθνική ενότητα και εισακούστηκε αμέσως. 

    Σημειώστε ότι στη Νορβηγία υπάρχει τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας στην οποία συμμετέχουν οι Συντηρητικοί, οι Φιλελεύθεροι και οι Χριστιανοδημοκράτες. Μια κριτική έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ενόψει των εκλογών της 13ης Σεπτεμβρίου, αλλά παραμένει ήπια. 

    Σουηδία: 349 βουλευτές από 8 κόμματα 

    Στη Σουηδία, ως γνωστόν, έχει αποφευχθεί κάθε κριτική και τα περισσότερα βέλη στοχεύουν τον επικεφαλής επιδημιολόγο Άντερς Τέγκνελ, ο οποίος τελευταία κυκλοφορεί φρουρούμενος. Η αντιπολίτευση δεν είχε από την αρχή διαφωνήσει με την στρατηγική του και εξακολουθεί να παραμένει σιωπηλή έναντι των επιλογών της κοκκινοπράσινης συμμαχίας που κυβερνά τη χώρα. 

    Όταν ο Τέγκνελ, ο πρωθυπουργός Λέβεν και ο βασιλιάς Γουσταύος έκαναν δημόσια την αυτοκριτική τους, ο Ουλ Κρίστενσεν, αρχηγός του Κόμματος των Μετριοπαθών, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, περιορίστηκε να πει «προφανώς έγιναν θεμελιώδη λάθη». Και με τόσους νεκρούς στα γηροκομεία, το μόνο που είπε ήταν «δεν στείλαμε αρκετό προστατευτικό υλικό στους οίκους ευγηρίας, αν και ξέραμε ότι οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο ευάλωτοι». Δεν στείλαμε, ξέραμε… Πρώτος πληθυντικός!

    Ακόμη και η Έμπα Μπους, ηγέτις του λαϊκιστικού Κόμματος των Δημοκρατών, πρόσεξε τα λόγια της: Μίλησε για έλλειμμα ηγεσίας –και όχι για εγκλήματα– ζητώντας την παραίτηση του επικεφαλής επιδημιολόγου. 

    Στις αρχές του περασμένου Ιανουαρίου, το σουηδικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο με τον οποίο παρέχονται στην κυβέρνηση μειοψηφίας περισσότερες εξουσίες για να επιβάλλει περισσότερα μέτρα όποτε το κρίνει σκόπιμο. Ψήφισε και η αντιπολίτευση, με την κριτική της να επικεντρώνεται στο γεγονός ότι το νομοθέτημα ήλθε με καθυστέρηση. Ψήφισαν 349 βουλευτές από 8 κόμματα! Χωρίς να χαϊδεύουν αυτιά και χωρίς να υπολογίζουν το πολιτικό κόστος. Όπως άλλωστε αποδείχθηκε, παρά την ήπια στάση τους, οι Σουηδοί Δημοκράτες κέρδισαν πόντους στις δημοσκοπήσεις του περασμένου Μαρτίου, με τον από το 2005 ηγέτη τους Τζίμμι Άκεσον να πείθει τους ηγέτες τριών άλλων ηγετών της αντιπολίτευσης (Κόμμα των Μετριοπαθών, Χριστιανοδημοκράτες και Φιλελεύθερους) να ενώσουν μαζί του τις δυνάμεις τους για να κερδίσουν τις εκλογές του 2022. 

    Φινλανδία: Μην χλευάζετε τους αντιπάλους για τα λάθη τους… 

    Στην Φινλανδία, η πεντακομματική κεντροαριστερή κυβέρνηση, γνωστή και ως «κυβέρνηση των πέντε γυναικών», στην εξουσία από τον Δεκέμβριο του 2019, αντέδρασε έγκαιρα πριν από έναν χρόνο επιβάλλοντας ένα αυστηρό λοκντάουν διάρκειας δύο μηνών, στο οποίο οι πολίτες πειθάρχησαν καθώς, όπως οι ίδιοι έλεγαν στις έρευνες, «δεν είμαστε πολύ κοινωνικοί και προτιμούμε να μένουμε μόνοι». 

    Τα μέτρα ανακοινώθηκαν ήδη από τις 27 Φεβρουαρίου 2020 από την 35χρονη πρωθυπουργό Σάννα Μαρίν και τις υπουργούς Οικονομικών, Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, με την αντιπολίτευση, το λαϊκιστικό Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών αλλά να ζητά διευκρινίσεις. (Σημειώστε ότι έναν χρόνο νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2019, η προηγούμενη (κεντροδεξιά) τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας Σίπιλα, στην εξουσία από το 2015, είχε παραιτηθεί ακριβώς επειδή απέτυχε να μεταρρυθμίσει την υγεία και το κοινωνικό κράτος). 

    Τώρα, έναν χρόνο μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, διαφωνίες έχουν εμφανιστεί ακόμη και μεταξύ των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού. Το Κόμμα του Κέντρου και το Σουηδικό Λαϊκό Κόμμα επιθυμούν να συζητηθεί άμεσα η περικοπή δαπανών στον προϋπολογισμό για την περίοδο 2023 – 2029, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες –από τους οποίους προέρχεται η πρωθυπουργός– η Αριστερή Συμμαχία και οι Πράσινοι διαφωνούν. Το ζήτημα είναι πως ο υπουργός Οικονομικών προέρχεται από το Κόμμα του Κέντρου. 

    Στην αντιπολίτευση, το Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών επίσης επιθυμεί περικοπές στον προϋπολογισμό. Αλλά όταν η κυβέρνηση κατηγορήθηκε ότι δεν φρόντισε εγκαίρως να εφοδιάσει τα νοσοκομεία με το αναγκαίο υλικό, ο από το 2017 αρχηγός των Αληθινών Φινλανδών Τζούσι Χάλλα-Αχό έκανε την ακόλουθη δήλωση στο δημοσιογραφικό όργανο του κόμματος: «Μια υπεύθυνη αντιπολίτευση δεν πρέπει να χλευάζει τα λάθη που θα μπορούσε να διαπράξει οποιαδήποτε κυβέρνηση ή να επιδιώκει πολιτικά οφέλη με ατεκμηρίωτες υποσχέσεις». 

    Δηλαδή οι λαϊκιστές της Φινλανδίας περιγράφουν ακριβώς αυτό που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα ως παράδειγμα προς αποφυγήν! Μάλιστα, σε εθνικό επίπεδο οι οργανώσεις του κόμματος απέφυγαν να κάνουν αντιπολίτευση για την πανδημία και περιμένουν υπομονητικά θέτοντας μόνο τα ζητήματα που αποτελούσαν πάντα την αιχμή του δόρατος της πολιτικής τους, μεταξύ των οποίων και το αίτημα για περικοπή των κονδυλίων για την μετανάστευση. 

    Παράλληλα, χτίζουν τη συμμαχία τους με το κεντροδεξιό Κόμμα Εθνικού Συνασπισμού, προσπαθώντας να κερδίσουν πόντους για τις επόμενες εκλογές. Όλοι άλλωστε γνωρίζουν πως μια κεντροδεξιά κυβέρνηση θα ήταν αδύνατον να σχηματιστεί χωρίς το εθνικιστικό, δεξιό Κόμμα των Αληθινών Φινλανδών. Ήδη, οι δημοσκοπήσεις του Μαρτίου και του Απριλίου δείχνουν πως βρίσκεται στην πρώτη θέση του φινλανδικού πολιτικού σκηνικού – ίσως επειδή επέλεξαν να μην κάνουν αντιπολίτευση του κορωνοϊού. 

    Μάλιστα, πέρσι είχαν συμφωνήσει με την στρατηγική της κεντροαριστερής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Σήμερα, οι Σοσιαλδημοκράτες διαθέτουν 40 έδρες στη Βουλή, οι Αληθινοί Φινλανδοί 39, το συντηρητικό φιλελεύθερο Κόμμα Εθνικού Συνασπισμού 38, το Κόμμα του Κέντρου 31, οι Πράσινοι 20, η Αριστερή Συμμαχία 16, το Κόμμα των Σουηδών, κόμμα του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού 9, οι Χριστιανοδημοκράτες 5 και το φιλελεύθερο Κίνημα Τώρα 1. 

    Μείωσαν τον αριθμό των επιβατών στα μέσα μεταφοράς 

    Προβλήματα αντιμετωπίζει η χώρα και στο ζήτημα της πανδημίας. Στα τέλη Μαρτίου η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επιβάλει αυστηρά μέτρα με κατ’ οίκον περιορισμό σε πέντε πόλεις, αλλά η κοινοβουλευτική Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων θεώρησε τα μέτρα υπερβολικά, με αποτέλεσμα η πρόταση να αποσυρθεί. 

    Πλέον, θα εφαρμοστούν οι ήδη ψηφισθέντες νόμοι, η ισχύς των οποίων λήγει διαδοχικά από τον Ιούνιο ως τον Ιούλιο. Τον Ιούνιο λήγουν τα περιοριστικά μέτρα σε χώρους αναψυχής και οι περιορισμοί όσον αφορά τον αριθμό επιβατών σε λεωφορεία και τρένα. 

    Βλέπετε η κεντροαριστερή κυβέρνηση της Φινλανδίας δεν αγόρασε λεωφορεία, απλά μείωσε τον αριθμό των επιβατών στα μέσα μεταφοράς – με αποτέλεσμα πολλά προβλήματα στις μετακινήσεις των εργαζομένων. Ο νόμος που επιτρέπει στην τοπική αυτοδιοίκηση να επιβάλλει την εξ αποστάσεως εκπαίδευση λήγει τον Ιούλιο. 

    Αυστρία: Οι σοσιαλδημοκράτες ακύρωσαν το πρωτομαγιάτικο συλλαλητήριο 

    Στην Αυστρία, η πιο βαριά λέξη που έχει ακουστεί –και αυτή λόγω της εμπλοκής με τα εμβόλια– είναι η λέξη «πανωλεθρία». Όταν αναβλήθηκε το προαναγγελθέν σταδιακό άνοιγμα της 15ης Μαρτίου, η αρχηγός των Σοσιαλδημοκρατών, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, η διακεκριμένη επιδημιολόγος Πάμελα Ρέντι Βάγκνερ, επικρότησε την κυβερνητική απόφαση, λέγοντας πως αυτός είναι ο δρόμος της ασφάλειας και της λογικής. 

    Η Βάγκνερ δεν σταματά να επαναλαμβάνει πως χωρίς λοκντάουν τα νοσοκομεία θα καταρρεύσουν, υποστηρίζοντας πως δεν θέλει να δει να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Φυσικά, ουδέποτε κατηγόρησε την κυβέρνηση Κουρτς ότι δεν προσέλαβε γιατρούς, δεν έχτισε νοσοκομεία, δεν δημιούργησε πολλές ΜΕΘ. Αντίθετα, δηλώνει ότι προτιμά λιγότερους ασθενείς και όχι περισσότερες ΜΕΘ. 

    Το μόνο επί του οποίου δεν σταμάτησε να επιμένει είναι η επιστροφή των μαθητών στα σχολεία, υπό τον όρο ότι θα παραμείνουν κλειστές όλες οι άλλες δραστηριότητες. Και βέβαια, τάχθηκε αναφανδόν υπέρ των αυτοδιαγνωστικών τεστ (self test) υποστηρίζοντας πως θα οδηγήσουν στον έλεγχο του ιού αν σ’ αυτά υποβάλλεται ο μισός πληθυσμός. 

    Στις αρχές του χρόνου οι Αυστριακοί Σοσιαλδημοκράτες κυκλοφόρησαν 12.000 αφίσες με τις προτάσεις τους για την οικονομία, με τον γενικό γραμματέα του κόμματος να ασκεί κριτική, χωρίς να περνά τα όρια της ευπρέπειας. Ειδικά για τον νέο υπουργό Εργασίας, οι Σοσιαλδημοκράτες είπαν πως είναι «αποδεδειγμένος εμπειρογνώμονας». 

    Στις 14 Απριλίου, οι Αυστριακοί Σοσιαλδημοκράτες ανακοίνωσαν πως ακυρώνουν για δεύτερη συνεχή χρονιά το παραδοσιακό μεγάλο συλλαλητήριο της Βιέννης για την Πρωτομαγιά. Πρόκειται για το συλλαλητήριο που πραγματοποιούν εδώ και 131 χρόνια στην Πλατεία του Δημαρχείου της Βιέννης και το μεγαλύτερο στην Ευρώπη με συμμετοχή 100.000 ανθρώπων. Ο Μίκαελ Λούντβιχ, ο σοσιαλδημοκράτης δήμαρχος και κυβερνήτης της πόλης και του ομόσπονδου κρατιδίου της Βιέννης, ανακοίνωσε ο ίδιος την ματαίωση, υπογραμμίζοντας πως η κατάσταση στα νοσοκομεία δεν αφήνει άλλη επιλογή. Όπως είπε, για τους Σοσιαλδημοκράτες δεν ήταν μια εύκολη απόφαση, αλλά η κομματική οργάνωση της Βιέννης όφειλε να την πάρει. 

    Προσεκτική κριτική και ευχές για επιτυχία 

    Στην Αυστρία, η αντιπολίτευση άσκησε έντονη κριτική στον καγκελάριο Κουρτς, που στο πασχαλινό του μήνυμα είχε αναφερθεί σε βήματα ανοίγματος μέσα στον Μάιο, κατηγορώντας τον ότι «συνεχίζει μία πολιτική των ψευδών ελπίδων και των κενών υποσχέσεων», καθώς, όπως υπενθύμισαν οι μονάδες εντατικής θεραπείας είναι γεμάτες. Όπως είπαν οι Σοσιαλδημοκράτες «αυτό είναι το αντίθετο ηγετικής στάσης σε μια κρίση». 

    Πιο σκληρή γλώσσα χρησιμοποίησε ο Χέρμπερτ Κικλ, επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ακροδεξιού εθνικιστικού Κόμματος των Ελευθέρων, δεύτερου σε δύναμη της αυστριακής αντιπολίτευσης: «Κανένας δεν σας πιστεύει πλέον, κύριε καγκελάριε. Είχατε δώσει υποσχέσεις στους πολίτες ήδη πριν από το προηγούμενο Πάσχα, τις οποίες ούτε καν αρχίσατε να τηρείτε». 

    Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Γκέραλντ Λόακερ, αρμόδιος σε θέματα υγείας του τρίτου κόμματος της αντιπολίτευσης, του ΝΕΟΣ, ο οποίος κάλεσε τον καγκελάριο να πάψει να γελοιοποιεί την Αυστρία στην Ευρώπη και να προκαλεί αναστάτωση στον πληθυσμό και να φροντίσει να υπάρξουν οι εμβολιασμοί. 

    Από την πλευρά του, ο αρχηγός του ακροδεξιού εθνικιστικού Κόμματος των Ελευθέρων Νόρμπερτ Χόφερ ήταν επίσης προσεκτικός όταν διαφώνησε με τα μπρος πίσω στα λοκντάουν: «Απορρίπτω αυτήν τη στρατηγική και έχω τονίσει ότι πρέπει να αναπτύξουμε στρατηγικές για να ζήσουμε με τον ιό. Ένα επαναλαμβανόμενο lockdown θα οδηγήσει τη χώρα μας οικονομικά και κοινωνικά στην άβυσσο». 

    Όσο για την αρχηγό της αντιπολίτευσης Πάμπελα Ρέντι Βάγκνερ, δεν σταματά να επαναλαμβάνει ότι η κρίση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο «μαζί και από κοινού». Άλλωστε, σε μια από τις συναντήσεις της με τον πρόσφατα παραιτηθέντα –λόγω εξάντλησης– υπουργό υγείας Ρούντολφ Άνσομπερ, η Βάγκνερ του είχε πει: «Έχουμε πολύ δύσκολους μήνες μπροστά μας. Και θέλω να επιτύχεις. Είναι στο χέρι σου». 

    Ολλανδία: Σοσιαλιστές υπέρ νόμου Ρούτε 

    Στην Ολλανδία, στα μέσα Φεβρουαρίου, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ψήφισαν υπέρ ενός νόμου που επιτρέπει την νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, καθώς η Δικαιοσύνη είχε αποφανθεί πως κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να επιβληθεί. 

    Υπέρ της κυβερνητικής πρότασης είχε ψηφίσει και το αντιπολιτευόμενο Σοσιαλιστικό Κόμμα, με τον αρχηγό του Μάαρτεν Χίγικνγκ απλά να διευκρινίζει ότι η κυβέρνηση Ρούτε δεν έπρεπε να εκλάβει την στάση του ως συνολική στήριξη της πολιτικής της. Ο μόνος που δεν είχε ψηφίσει ήταν ο ακροδεξιός Γκερτ Βίλντερς. «Είμαστε φυλακισμένοι με εντολή του πρωθυπουργού», είχε πει. «Αν βγεις έξω χωρίς την άδειά του, κινδυνεύεις με πρόστιμο». 

    Στις εκλογές του περασμένου Μαρτίου, το Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD) του Μαρκ Ρούτε κέρδισε τις εκλογές, ενώ το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Βίλντερς έχασε τρεις έδρες. Αντίθετα, το κεντροαριστερό φιλοευρωπαϊκό κόμμα D66, που συνεργάζεται με τον Ρούτε υπό την αρχηγό του Σίγκριντ Κάαχ, κέρδισε 8 έδρες. 

    Ιρλανδία: Η πανδημία ένωσε τους ορκισμένους εχθρούς 

    Στην Ιρλανδία, κυβέρνηση έχουν σχηματίσει μετά τις περσινές εν μέσω πανδημίας εκλογές το κεντροδεξιό κόμμα Φιάννα Φέιλ του πρωθυπουργού Μάικλ Μάρτιν, το κεντρώο Φίνε Γκάελ του Λίο Βαράντκαρ και οι Πράσινοι. 

    Φιάννα Φέιλ και Φίνε Γκάελ υπήρξαν πάντα ορκισμένοι εχθροί από τον εμφύλιο του 1922. Παρ’ όλα αυτά συμμάχησαν για να μην βρεθεί η χώρα σε κρίση μέσα στην πανδημία, καθώς κανείς τους δεν ήθελε να συμμαχήσει με το Σιν Φέιν, που είχε ξεκινήσει την κοινοβουλευτική του πορεία ως πολιτικός βραχίονας του IRA, που στην πραγματικότητα είχε πρωτεύσει στις εκλογές, αλλά ελλείψει υποψηφίων στις λίστες του εξέλεξε λιγότερους βουλευτές και βρέθηκε δεύτερο σε κοινοβουλευτική δύναμη.

    Μάρτιν και Βαράντκαρ μάλιστα συμφώνησαν για εκ περιτροπής πρωθυπουργία, με τον πρώτο να κάθεται στον πρωθυπουργικό θώκο ως τον Δεκέμβριο του 2022 και μετά να παραδίδει τη σκυτάλη στον Βαράντκαρ. 

    Αλλά και αυτό το Σιν Φέιν, «αδελφό» κόμμα για τον ΣΥΡΙΖΑ έχει φερθεί με σύνεση. Έχει αποφύγει την σκληρή αντιπολίτευση, με την αρχηγό του Μαίρη Λου Μακντόναλντ να σχολιάζει σε ήπιο τόνο την απόφαση της κυβέρνησης να αλλάξει την σειρά στους εμβολιασμούς επειδή δεν μπορούσε να προχωρήσει σε κατηγοριοποίηση των επαγγελμάτων. «Νομίζω ότι η κυβέρνηση έχει πολλά ακόμη να κάνει για να διεκπεραιώσει σωστά το πρόγραμμα του εμβολιασμού», είπε όσο πιο προσεκτικά μπορούσε. Και ενώ γνωρίζει την δύναμη του κόμματός της! 

    Βρετανία: Οι Εργατικοί δεν θέλουν να αποτύχει ο Τζόνσον 

    Στη Βρετανία πάλι, όπου στις 6 Μαΐου διεξάγονται τοπικές εκλογές και θα υπήρχε κάθε λόγος να ανέβουν οι τόνοι, η προεκλογική εκστρατεία συνέπεσε με μια καθυστέρηση παράδοσης 1,7 εκ δόσεων εμβολίων από την Ινδία. 

    Ο αρχηγός των Εργατικών Κηρ Στάρμερ, κατά την προεκλογική επίσκεψή του στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο «Βασίλισσα Ελισάβετ» στη Σκωτία επίσης περιορίστηκε να σχολιάσει: «Νομίζω ότι καθυστέρηση είναι ανησυχητική. Και το λέω αυτό με εποικοδομητικό πνεύμα. Ελπίζω το θέμα να λυθεί, κανείς δεν θέλει να αποτύχουμε». Νομίζει, ελπίζει… 

    Μάλιστα, σε συνέντευξή του ξεκαθάρισε πως «σε τέτοιους καιρούς δεν μπορείς να συνεχίζεις την ίδια πολιτική, ούτε να κριτικάρεις συνέχεια την κυβέρνηση στο απόγειο μιας πανδημίας». 

    Γαλλία: Ήπια πολιτική κριτική 

    Στη Γαλλία, στις 31 Μαρτίου, ο πρόεδρος Μακρόν ανακοίνωσε το τρίτο πανεθνικό λοκντάουν. Η αντιπολίτευση, δηλαδή η δεξιά (Ρεπουμπλικανοί) και η αριστερά (LFI PS, PCF) ανακοίνωσαν ότι δεν θα λάμβαναν μέρος στην ψηφοφορία στα δύο Σώματα, καταγγέλλοντας υποβάθμιση του κοινοβουλίου που καλείται να αποφανθεί επί μέτρων τα οποία έχει ήδη αποφασίσει η κυβέρνηση. 

    Αλλά και εκεί, η κριτική υπήρξε καθαρά πολιτική, χωρίς τις βαριές εκφράσεις περί… εγκλημάτων που ακούμε στην Ελλάδα. Η Μαρίν Λεπέν, αρχηγός του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου σχολίασε ότι το τρίτο λοκντάουν οφείλεται στο «Βατερλό των εμβολιασμών, για το οποίο ουδείς αναλαμβάνει την ευθύνη», ενώ ο ηγέτης της αριστεράς Μελανσόν αποκάλεσε τις προεδρικές εξαγγελίες «ασυνάρτητες».

    Και όλα αυτά στο τουίτερ – μην φανταστείτε τις δέκα ανακοινώσεις την ημέρα που εκδίδει ο ΣΥΡΙΖΑ για το ίδιο θέμα. Όσο για τους Ρεπουμπλικανούς, ο επικεφαλής τους στη Γερουσία Μπρούνο Ρετεγιό περιορίστηκε να σχολιάσει: «Ας ελπίσουμε να πάρουμε τα μαθήματά μας για να μην βρεθούμε ξανά στην ίδια θέση σε έξι μήνες». 

    Πιο καυστικός ο Γκιγιόμ Πελτιέ, νούμερο 2 του κόμματος: «Εμμανουέλ Μακρόν, ο τεχνοκράτης. Βάζει περιορισμούς χωρίς περιορισμούς, κλείνει τα σχολεία χωρίς να τα κλείνει, κερδίζει την μάχη των εμβολίων χωρίς εμβόλια…» 

    Βέλγιο: Διακομματική συμφωνία… 

    Βιβάλντι Τέλος, στο Βέλγιο όπου η μία κυβερνητική κρίση διαδέχεται την άλλη, τον Οκτώβριο του 2020 και 652 ημέρες μετά την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνηση ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Φλαμανδός φιλελεύθερος Αλεξάντερ Ντε Κρού, επικεφαλής επτακομματικού συνασπισμού, όπου ενώνουν τις δυνάμεις τους οι Βαλόνοι και οι Φλαμανδοί Φιλελεύθεροι, Πράσινοι και Σοσιαλιστές, καθώς και οι Φλαμανδοί Χριστιανοδημοκράτες. Είχε προηγηθεί το «διάλειμμα» της Σοφί Βιλμέρς, της πρώτης γυναίκας πρωθυπουργού, γαλλόφωνης φιλελεύθερης, στην οποία είχε παραχωρηθεί η Δεδηλωμένη για να αντιμετωπιστεί το πρώτο κύμα του κορωνοϊού. 

    Η διακομματική συμμαχία σε μια χώρα που έχει χτυπηθεί σκληρά από την πανδημία ονομάστηκε «Συνασπισμός Βιβάλντι», από τα χρώματα των τεσσάρων εποχών που φέρουν στα εμβλήματά τους τα κόμματα της συγκυβέρνησης. Έτσι, έμεινε μόνος του –και τοποθετημένος στον χώρο των αρνητών– ο Τομ Βαν Γκρίκεν, αρχηγός του φλαμανδικού ακροδεξιού κόμματος Vlaams Belang, ο οποίος τον περασμένο Οκτώβριο αρνήθηκε να «κατεβάσει» την εφαρμογή «Coronalert», που βοηθά στην ανίχνευση των επαφών, επειδή, όπως είπε, δεν τρέφει καμιά εμπιστοσύνη για το βελγικό κράτος.

    Ιταλία: Διακομματική «κυβέρνηση Ούρσουλα» 

     Και στην Ιταλία, υπό τον Μάριο Ντράγκι ενώθηκε όλο το πολιτικό φάσμα, σ’ αυτό που ονομάστηκε «κυβέρνηση Ούρσουλα», σε ανάμνηση της ψηφοφορίας για την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, υπέρ της οποίας είχαν ψηφίσει όλοι οι Ιταλοί ευρωβουλευτές. 

    Σε όλα αυτά προσθέστε και την Γερμανία, όπου οι τόνοι έχουν ανεβεί λόγω των επερχόμενων εκλογών του Μαρτίου, αλλά η συμπρόεδρος του κόμματος της Αριστεράς Ντι Λίνκε, η Τζανίν Μπίσλερ, πρώην τροτσκίστρια που ανήκε στην γνωστή ομάδα «Μαρξ 21», δήλωσε στα τέλη Μαρτίου ότι πρέπει να διακοπεί η λειτουργία των μη βασικών βιομηχανιών για να σπάσει η αλυσίδα των λοιμώξεων. 

    Υπενθύμισε ότι τα λεωφορεία και τα τρένα είναι γεμάτα, αλλά φυσικά δεν άρχισε να φωνάζει για τον αριθμό των μέσων μεταφοράς. Απλά ζήτησε να μειωθεί ο αριθμός των επιβατών με κλείσιμο περισσότερων επιχειρήσεων. 

    Υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η μοναδική ανεύθυνη αντιπολίτευση βρίσκεται στην Ελλάδα;