Albrecht Dürer (1471-1528)

...

Ο Albrecht Ajtos (ajtos=πόρτα) εγκαταστάθηκε μόνιμα στη γερμανική Νυρεμβέργη προερχόμενος από την Ουγγαρία. Εκεί εκγερμάνισε το όνομάτου σε Türer (=κάτι σαν πορτάς) και παντρεύτηκε την κόρη του δασκάλου του στην κοσμηματοποιία. Έκαναν μαζί 18 παιδιά και το τρίτο από αυτά πήρε το όνομα του πατέρα. Να υπενθυμίσουμε ότι εκείνη την εποχή επιζούσαν συνήθως λίγα από τα πολλά παιδιά που γεννιόντουσαν και συχνά δινόταν το όνομα του πατέρα σε κάποιο από τα παιδιά, γιατί και η μακροημέρευση των γονέων δεν ήταν εξασφαλισμένη.

Αυτός ο νέος Albrecht που είχε εντωμεταξύ το επώνυμο Dürer (το T σε D, όπως έγινε το teusch σε deutsch), μαθήτευσε από την ηλικία των 13 ετών στο εργαστήριο του πατέρα του και στα 15 αρχίζει μαθητεία στο εργαστήριο του ζωγράφου Michael Wolgemut. Στο τέλος της μαθητείας αντιλαμβάνεται ο μάστορας (Meister) ότι ο μαθητής του είναι μια ιδιοφυΐα και του συνιστά να αρχίσει τα ταξίδια, όπως ήταν τότε συνήθεια για χειρόνακτες και καλλιτέχνες, ώστε να συμπληρώσουν τις γνώσεις τους με «διεθνείς» εμπειρίες.

::

Μετά από αλλεπάλληλα ταξίδια διαπιστώνει ο Dürer ότι είχε αρχίσει μια νέα σημαντική εξέλιξη στο χώρο της επιστήμης και της τέχνης, αυτό που ονομάστηκε αργότερα «Αναγέννηση» και ότι σημαντικό ρόλο στην τέχνη έπαιζαν τα μαθηματικά. Έτσι, αρχίζει ο Dürer να μελετάει τα «Στοιχεία» του Ευκλείδη, την «Architectura» του Βιτρούβιου και την «Summa» του Pacioli.

Η φήμη του Dürer ως ιδιοφυή, χαρισματικού και πολύπλευρου καλλιτέχνη διαδίδεται σύντομα, με συνέπεια να αρχίσουν να καταφθάνουν παραγγελίες στο εργαστήριό του. Αν και δεν έχει ακόμα εξασφαλισμένο σταθερό εισόδημα, αφού αναγκάζεται να πουλάει ο ίδιος σε αγορές τους πίνακές του, δεν δέχεται ο Dürer να εγκατασταθεί ως αυλικός ζωγράφος σε κάποια Αυλή.

Το 1505 επισκέπτεται ο Dürer για άλλη μια φορά την Ιταλία για να μελετήσει την «προοπτική ζωγραφική», τα μυστικά της οποίας κρύβουν οι Ιταλοί σαν κρατικά απόρρητα. Παράλληλα δημιουργεί έργα με μαθηματικό υπόβαθρο, στα οποία ανακαλύπτει ο παρατηρητής μαγικούς αριθμούς, μαγικά τετράγωνα, πολύεδρα κ.ο.κ.

Περί το 1520 προσφέρει η πόλη Αμβέρσα στον Dürer μια κατοικία και σταθερό ετήσιο εισόδημα, για να εγκατασταθεί και διδάξει στην πόλη – χωρίς αποτέλεσμα. Ο μεγάλος δημιουργός προτιμάει την «επαρχιακή» Νυρεμβέργη. Το έτος 1525 κυκλοφορεί το πρώτο, τετράτομο, βιβλίο Γεωμετρίας του Dürer, το οποίο φαίνεται να είναι και το πρώτο στη γερμανική γλώσσα. Μέχρι τότε όλα δημοσιεύονταν στα λατινικά. Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζει ο καλλιτέχνης γεωμετρικές κατασκευές με διαβήτη και χάρακα πολυπλεύρων σχημάτων και κυκλοειδών κατασκευών.

Το έτος 1528 κυκλοφορεί ένα πολύτομο βιβλίο με τίτλο «Τέσσερις τόμοι για τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος», με γεωμετρικές κατασκευές τμημάτων του ανδρικού και γυναικείου σώματος. Επίσης συγγράφει ο Dürer ένα βιβλίο για την οικοδόμηση τειχών γύρω από τις πόλεις.

Πέθανε από ελονοσία (malaria), την οποία κόλλησε σε ένα από τα ταξίδια του στην Ολλανδία.

::
Αριστερά: Αυτοπροσωπογραφία σε ηλικία 27 ετών,
Δεξιά: Προσωπογραφία του πατέρα Dürer

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Έχει ο κληρικός ανθρώπινα δικαιώματα;

...
Γράφει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπ. Αθηνών και νυν κληρικός, Κώστας Μπέης, στην Ελευθεροτυπία, 30/7/2008:

Πριν από κάποια χρόνια, φίλος ιερέας περπατούσε αμέριμνος στον Πειραιά, οπότε τον σταμάτησε άλλος ιερέας με το ερώτημα, αν υπηρετεί εκεί. Καθώς απάντησε δε (ο πρώτος) αρνητικά, δέχθηκε το περαιτέρω ερώτημα αν είχε την άδεια του επιχώριου επισκόπου να κυκλοφορεί στην περιοχή του.

Ο ερωτώμενος απάντησε ότι υπηρετεί στην Αθήνα, κατονόμασε τον ναό του και εξήγησε ότι έχει γεννηθεί στον Πειραιά και ότι κατέβηκε με τον «Ηλεκτρικό» να επισκεφθεί συγγενή του. Οπωσδήποτε, του επιστήθηκε η προσοχή, άλλη φορά να ζητεί προηγουμένως την άδεια του επιχώριου επισκόπου, γιατί διαφορετικά διαπράττει το κανονικό αδίκημα της «εισπήδησης» (πλήρες κείμενο >>>).

Εννοείται, ο ερωτών παπάς φοβήθηκε μην κάνει ο επισκέπτης κανένα ευχέλαιο ή μνημόσυνο και εισπράξει από τη γιαγιά το χρήμα που «δικαιούται» ο ίδιος λόγω εντοπιότητας. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι, όμως, ισχύει για τους κληρικούς το ανθρώπινο δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης; Το οποίο ήταν κατοχειρωμένο ακόμα και επί οθωμανικής κατοχής των Βαλκανίων, γι' αυτό γινόντουσαν διάφοροι κληρικοί, ώστε να μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα.

Προσωπικά ουδόλως με απασχολεί, αν και πού θα κυκλοφορήσει κάθε κληρικός. Είναι όμως ενδιαφέρον να καταγραφεί, ποιες αναξιοπρεπείς ρυθμίσεις δέχονται κάποιοι άνθρωποι σε βάρος τους, προκειμένου να υπηρετήσουν εμμίσθως και ακόπως ένα καταπιεστικό μηχανισμό. Αντίστοιχα ισχύουν και για πολλούς στρατιωτικούς, αλλά και για όσους έχουν ενταχθεί σε κομματικούς και συνδικαλιστικούς μηχανισμούς!

Φαντάζομαι το βαθμό του ξεπεσμού που μπορεί να φτάσει ένας παπάς, ο οποίος πρέπει, για να πάει π.χ. από την Καλλιθέα στη Νέα Σμύρνη, όπου περνάει στο φέουδο άλλου μητροπολίτη, να πάρει την άδεια του «επιχώριου επισκόπου». Πάλι καλά που δεν του ζητάνε ταυτότητα με αναγραφή θρησκεύματος και τελωνειακό έλεγχο για εισαγόμενα είδη - κανένα χαλβά, κανένα μαντολάτο...

Σε μια εποχή που συμπτύσσονται κράτη και κοινωνίες με ιστορία αιώνων σε νέες γεωγραφικές και πολιτικές ενότητες, το οπισθοδρομικό παπαδαριό διαμοιράζει συνοικίες και γειτονιές!

(Στέλιος Φραγκόπουλος, Stelios Frangopoulos)

Κίνδυνος σύρραξης για τους γυμνιστές

...

Usedom (Ούζεντομ) ονομάζεται ένα νησί στη Βαλτική θάλασσα, περίπου κατά τα ¾ γερμανικό με 32 χιλ. κατοίκους και κατά το υπόλοιπο τμήμα του πολωνικό με περίπου 45 χιλ. κατοίκους. Ήδη από τη δεκαετία του 1920, αλλά και κατά τα μεταπολεμικά χρόνια της «σοσιαλιστικής» Ανατολικής Γερμανίας το νησί αυτό ήταν γνωστός τουριστικός προορισμός και μάλιστα τόπος συναντήσεως γυμνιστών.

Με την ένταξη της Πολωνίας στην Ε.Ε. και την εξαφάνιση των συνόρων, χάρηκε ο δήμαρχος του πολωνικού τμήματος του νησιού ότι «τώρα θα πηγαίνουμε με το μαγιό και χωρίς διαβατήριο στο δυτικό Ούζεντομ», το οποίο ήταν ανέκαθεν αραιοκατοικημένο και κοσμοπολίτικο κέντρο σε σύγκριση με το λίγο επαρχιώτικο και οικιστικά στριμωγμένο πολωνικό τμήμα του.

Όμως τί είδαν εκεί τα μάτια των θεόπληκτων Πολωνών, όταν αξιοποίησαν τη δυνατότητα που προσφέρουν τα ανοικτά ευρωπαϊκά σύνορα; Γυμνούς και γυμνές, άντρες, γυναίκες και παιδιά, παππούδες και γιαγιάδες! «Αίσχος» αποφάνθηκε σε επιστολή της στον τύπο η 6Οχρονη κ. Stanislawa Borecke, «τι θα πω στον εγγονό μου που με ρωτάει, γιατί αυτοί εκεί δεν φοράνε ρούχα;»

Ο δήμαρχος του δυτικού Ούζεντομ της απάντησε επίσης μέσω του τύπου δηκτικά: «Μπορεί να πει στον εγγονό της, ό,τι του είπε τότε που την ρώτησε, γιατί επιτρέπει στο σκύλο της να αφήνει τις ακαθαρσίες του στην άμμο της παραλίας». Κατά μία εκδοχή, η κ. Stanislawa δεν ενοχλήθηκε τόσο από τους γυμνιστές, όσο από το πρόστιμο που της επέβαλε η περιπολία της ακτοφυλακής λόγω «ελλιπούς επιστασίας στο σκύλο της», όπως περιγράφεται κομψά το κόπρισμα στην αμμουδιά.

Την κ. Stanislawa έσπευσε να υπερασπιστεί ο βουλευτής κ. Edward Zajac του ακροδεξιού πολωνικού κόμματος «Δίκαιο & Ευταξία»: «Αυτό με τον γυμνισμό είναι μια ανωμαλία!», αποφάνθηκε ο πνευματικός συγγενής του κ. Καρατζαφέρη. Καλού κακού, πάντως, και για να μην προκύψει νέα γερμανο-πολωνική σύρραξη, αποφάσισαν οι τοπικοί παράγοντες να σημανθεί η περιοχή των γυμνιστών (σχεδόν όλη η παραλία του δυτικού Ούζεντομ) με μεγάλες πινακίδες στα γερμανικά και στα πολωνικά. Οι πουριτανοί παλαιο-κομμουνιστές καθολικοί Πολωνοί βρήκαν όμως πάλι λόγο να διαμαρτύρονται: «Μα, τέτοιες πινακίδες θα μαγνητίζουν από μακριά τους νεαρούς και τις νεαρές από την Πολωνία! Μάλλον διαφήμιση θα είναι παρά αποτροπή.»

:  Γυμνιστές πριν από κάποιες δεκαετίες και φετεινοί στο Ούζεντομ
Ο δήμαρχος του δυτικού Ούζεντομ κάνει ήδη, σε συνεργασία με γραφεία ταξιδίων, σχέδια για τη μελλοντική ανάπτυξη μιας πολιτείας γυμνιστών στο νησί. Οι επισκέπτες θα μπορούν να γδύνονται σε όποιο βαθμό επιθυμούν ήδη στο αεροδρόμιο του νησιού -το καλοκαίρι εννοείται- και θα κυκλοφορούν όπου και όσο θέλουν, γυμνοί ή όχι.

Εμείς εδώ, στην άλλη πλευρά της Ευρώπης, μπορούμε να προβλέψουμε ότι θα αρχίσουν να πωλούνται στην πολωνική πλευρά σε μεγάλους αριθμούς κιάλια - διάφορα μοντέλα και σε καλές τιμές.

:
Γυμνισμός και το χειμώνα με χιόνια στην παραλία,
γυμνισμός και στα καταστήματα του Ούζεντομ

Βιβλία, βιβλία

Στοιχεία της φύσης και της επιστήμης

«Η επιστήμη ξεκινά απ' όπου ξεκίνησαν οι Ελληνες: από τον κόσμο όπως τον αντιλαμβανόμαστε, με ό,τι βλέπουμε, ακούμε, μυρίζουμε, γευόμαστε και αγγίζουμε. Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο ως μια σύνθεση από βράχια, καταρράκτες και μετεωρίτες, από το έδαφος κάτω από τα πόδια μας, τον αέρα που αναπνέουμε, τις φωτιές στις οποίες ζεσταίνουμε τα δάχτυλά μας, τον αφρό του κύματος που σκάει πάνω μας στην παραλία· από τα στοιχεία που γνωρίζουμε εξαρχής - τα στοιχεία των Ελλήνων: το νερό, τον αέρα, τη γη και τη φωτιά». Ετσι ολοκληρώνεται το πρώτο από τα έξι μέρη-κεφάλαια του βιβλίου της Ρεμπέκας Ρουπ, Τα τέσσερα στοιχεία, όπου το νερό, ο αέρας, η γη και η φωτιά, εκδόσεις ΑΒΓΟ, (τα στοιχεία, δηλαδή, των αρχαίων Ελλήνων) γίνονται αφορμή για μια ωραία διήγηση.

Η αμερικανίδα συγγραφέας έχει ειδικευθεί στην κυτταρική βιολογία αλλά το βιβλίο της έχει απ' όλα: ιστορία, εθνολογία, επιστήμη, λογοτεχνία, μυθολογία, τεχνολογία, βιολογία και φυσικά πολλή χημεία. Ολα δε τα παραπάνω είναι διαποτισμένα από τον θαυμασμό της Ρουπ για τους αρχαίους Ελληνες. Ετσι η διήγηση του πρώτου κεφαλαίου αρχίζει από τα παράλια της Ιωνίας όπου «δημιουργήθηκε και άρχισε να μεγαλώνει το χάσμα ανάμεσα στην επιστήμη και στη θρησκεία». Από τον Θαλή τον Μιλήσιο, τον Αναξίμανδρο, τον Ηράκλειτο, τον Εμπεδοκλή, τον Πυθαγόρα, τον Δημόκριτο, τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα, η συγγραφέας μάς διηγείται τον τρόπο με τον οποίο γεννήθηκε η επιστήμη και συνεχίζει παρουσιάζοντας όλα τα ορόσημα που οδήγησαν στη σημερινή γνώση των χημικών στοιχείων.

Τα επόμενα τέσσερα κεφάλαια είναι αφιερωμένα στα τέσσερα στοιχεία των αρχαίων Ελλήνων - αλλά οι πληροφορίες που λαμβάνουμε προέρχονται από όλα τα πεδία της γνώσης -, ενώ το βιβλίο ολοκληρώνει το κεφάλαιο με τίτλο «Η στοιχειακή φύση μας». Κοινό κύτταρο όλων των κεφαλαίων είναι η χαρισματική διήγηση. Καθόλου δεν αισθάνεται κανείς ότι κρατά στα χέρια του ένα διδακτικό βιβλίο: όλα αυτά που πιθανόν στο σχολείο να μας φάνηκαν βαρετά διαβάζονται με εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς η συγγραφέας τα εμπλουτίζει με ιστορικά ανέκδοτα. Π.χ., περιγράφοντας την ιστορία της δημιουργίας του περιοδικού πίνακα των στοιχείων από τον ρώσο Ντμίτρι Μεντελέγεφ δεν ξεχνά να μας πληροφορήσει ότι, όταν μετέφεραν στον τσάρο Αλέξανδρο Β´ ότι ο Μεντελέγεφ ήταν δίγαμος (είχε πάρει διαζύγιο από την πρώτη σύζυγό του αλλά δεν περίμενε να περάσουν τα επτά χρόνια που όριζε ο νόμος προτού παντρευτεί την όμορφη δεκαεπτάχρονη Αννα Ποπόβα), ο τσάρος τον απήλλαξε με συνοπτικές διαδικασίες λέγοντας: «Ναι, ίσως ο Μεντελέγεφ έχει δύο συζύγους αλλά εγώ έχω μόνο έναν Μεντελέγεφ». Αλλά και απουσία ιστορικών ανεκδότων η συγγραφέας περνά τα επιστημονικά μηνύματά της με απτά παραδείγματα καθημερινότητας. Είναι βέβαιον ότι βλέπει κανείς με άλλα μάτια τον δεσμό υδρογόνου όταν τον συνδέσει με τα ευεργετικά αποτελέσματα της εφίδρωσης (που μας δροσίζει επειδή απορροφάται ενέργεια από το σώμα μας προκειμένου να εξατμισθεί το νερό, προκειμένου να σπάσουν δηλαδή οι δεσμοί υδρογόνου).

Το πόνημα της Ρεμπέκας Ρουπ είναι πραγματικά ένα παράδειγμα εκλαΐκευσης και για τον λόγο αυτόν είναι κατάλληλο για όλους. Θα ήταν δε εξαιρετικά χρήσιμο σε κάθε εκπαιδευτικό που θέλει να διανθίσει το μαθημά του με στοιχεία πέραν του σχολικού εγχειριδίου. Οσο για τη μετάφραση, συμβάλλει στην αρτιότητα και στη χρηστικότητα του κειμένου.

(ΙΩΑΝΝΑ ΣΟΥΦΛΕΡΗ, ΒΗΜΑ, 27/7/2008)

Το τέλος του εφιάλτη;

τoυ Γ. Αγγελόπουλου, ΝΕΑ, 26/7/2008)

Όταν ήρθε η εντολή να επιστρέψει στη φυλακή, ο Ιρανός Αχμάντ Μπατεμπί δεν είχε καιρό για χάσιμο. Είχε ήδη εκτίσει 8 χρόνια από τα 15 που είχε καταδικαστεί, κατά τη διάρκεια των οποίων τον είχαν δείρει με καλώδια, τον είχαν κρεμάσει από τα χέρια, είχε υποστεί εικονικές εκτελέσεις, είχαν κρατήσει το κεφάλι του μέσα σε ακαθαρσίες μέχρι ασφυξίας. Με τη βοήθεια μιας παράνομης κουρδικής οργάνωσης πέρασε στο Ιράκ και τον περασμένο μήνα του δόθηκε άσυλο στην Αμερική.

Ο Αχμάντ, 31 χρόνων, έγινε σύμβολο του αγώνα των Ιρανών φοιτητών και της σκληρής καταστολής του που ακολούθησε τον Ιούλιο του 1999 στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης χάρη σε μια φωτογραφία που τον έδειχνε, 20χρονο τότε, να υψώνει το ματωμένο μπλουζάκι ενός συμφοιτητή του. Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στο εξώφυλλο του «Εconomist» υπό τον τίτλο «Η δεύτερη επανάσταση του Ιράν;» και από τότε ο Αχμάντ δεν έχει πάψει να πληρώνει γι΄ αυτήν. Δεν ήξερε για την ύπαρξή της μέχρι που τον έσυραν στο δικαστήριο για «πρόκληση αναταραχής στο δρόμο» και του την έδειξε ο δικαστής. «Κανονικά θα σε τιμωρούσα κλείνοντάς σε πολλά χρόνια στη φυλακή», του είπε, «αλλά εξαιτίας της φωτογραφίας αυτής θα θανατωθείς». Η ποινή μετατράπηκε σε κάθειρξη 15 ετών, έπειτα από τη διεθνή κατακραυγή.

Οι ουλές από τα βασανιστήρια φαίνονται ακόμη βαθιές στο σώμα του. «Δεν ξέρω τι χρησιμοποιούσαν για να με κόψουν, αλλά έβαζαν αλάτι στις πληγές για να μην μπορώ να κοιμηθώ», λέει. Στη φυλακή υπέστη βλάβη στα νεφρά, έλκη και παραλίγο να τυφλωθεί. Πέρυσι αποφυλακίστηκε προσωρινά αφού υπέστη εγκεφαλικό και οι αρχές φοβήθηκαν ότι θα πέθαινε στη φυλακή. Όμως δεν τον ξέχασαν. Η μυστική αστυνομία τον καταδίωξε έως το Ερμπίλ, μέσα στο Ιράκ.

Ο Αχμάντ λέει πως η καθοριστική στιγμή γι΄ αυτόν ήταν όταν παρακολούθησε, στα εννέα του, τον λιθοβολισμό ενός μοιχού από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ο άνθρωπος ήταν θαμμένος ώς τη μέση με το κεφάλι καλυμμένο μ΄ έναν σάκο που έγινε κατακόκκινος από το αίμα του. «Με έκανε να σιχαθώ τους θρησκευτικούς νόμους που φτιάχνουν οι άνθρωποι και τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν το Ισλάμ για να καταπιέσουν άλλους», λέει σήμερα.

Και θυμάται τον πατέρα του, τον Μοχαμάντ Μπαγέρ, συνταξιούχο τελωνειακό, που έκανε πέρυσι πραγματική εκστρατεία για να αποφυλακιστεί προσωρινά ο γιος του, ενώ στο δικαστήριο τον είχε σώσει από την απελπισία. Όταν ο δικαστής ανακοίνωσε τη θανατική καταδίκη του, εκείνος χαμογέλασε στραβά στον γιο του, τον χτύπησε στον ώμο και είπε: «Δεν πιστεύω να φοβάσαι, παλικάρι μου». «Μου έδωσε μια τρομερή ενέργεια», λέει ο Αχμάντ.

Εγώ είμαι βέβαιος ότι το εγκληματικό, θρησκόληπτο καθεστώς του Ιράν θα προσπαθήσει να τον δολοφονήσει, αργά ή γρήγορα. Οι άνθρωποι με θρησκευτικό φανατισμό δεν έχουν ίχνος διαλλακτικότητας και ανοχής. Ο φανατισμός της θρησκοληψίας τούς "εξαναγκάζει" να εκτελέσουν το "θέλημα θεού", όσο απάνθρωπη και εγκληματική κι αν είναι η ιδεοληψία τους!


Άσε που έχει συγκροτηθεί στο Ιράν επαγγελματικό σώμα "φρουρών" της καθαρότητας της θρησκείας (θρησκευτική αστυνομία), πέρα από το επίσης επαγγελματικό σώμα των ιμάμηδων, και όλοι αυτοί ενδιαφέρονται πρωτίστως για τη μακροημέρευσή τους στην απραξία ή μάλλον, στις δραστηριότητες σε βάρος της κοινωνίας.