10 April 2008

Εκκλησία κατά... επιστημόνων

(Ελευθεροτυπία, 4/4/2008)

Η θεωρία του Big Bang, της Μεγάλης Εκρηξης που δημιούργησε το Σύμπαν, δεν είναι πια απλώς κοινός τόπος ακόμα και για άσχετους με την επιστήμη, είναι και εντελώς αποδεκτή από την Εκκλησία. Μπορεί, βλέπετε, να ερμηνευθεί από την παρουσία ενός ... θεϊκού δακτύλου. Να, όμως, που ο καθηγητής Μαθηματικής Φυσικής στο Κέιμπριτζ, Νοτιοαφρικανός Νιλ Τούροκ, άρχισε να εργάζεται πάνω σε ένα μοντέλο του Σύμπαντος που εξηγεί τη Μεγάλη Έκρηξη και η Καθολική Εκκλησία τον έβαλε στο μάτι.

Διότι ο Νιλ Τούροκ δεν πιστεύει ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε εκ του μηδενός με ένα μεγάλο μπαμ, αλλά, όπως λέει, «ίσως το Σύμπαν υπήρχε πριν από την έκρηξη, και αυτή η έκρηξη έγινε σε ένα προϋπάρχον Σύμπαν. Μπορεί να ζούμε σε ένα άπειρο Σύμπαν και να υπήρχαν εκρήξεις στο παρελθόν και να υπάρχουν και στο παρόν».

Αν όλα αυτά σάς φαίνονται ενδιαφέροντα διαβάστε το βιβλίο «Αέναο Σύμπαν», που έγραψε μαζί με τον καθηγητή Φυσικής στο Πρίνστον Πολ Στάινχαρντ (εκδόσεις ΑΒΓΟ) ή πηγαίνετε να τον ακούσετε με τα αυτιά σας την Πέμπτη 17 Απριλίου στο Μέγαρο (7 μ.μ., είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας).

Εκτός όλων των άλλων ο Νιλ Τούροκ είναι ένας βαθιά δημοκρατικός άνθρωπος. Οι γονείς του φυλακίστηκαν για αντίσταση στο ρατσιστικό καθεστώς της Νότιας Αφρικής και ήταν το δεύτερο ζευγάρι μετά τον Μαντέλα και τη γυναίκα του που εκλέχτηκε στό Κοινοβούλιο, μετά την πτώση του απαρτχάιντ. Ο ίδιος ο Νιλ Τούροκ έχει δημιουργήσει ένα αφρικανικό ινστιτούτο για τη μαθηματική επιστήμη που αλλάζει τις τύχες πολλών Αφρικανών νέων.


Πολ Στάιναρντ και Νιλ Τουροκ: «Αέναο Σύμπαν», (τίτλος πρωτοτύπου: Endless Universe), σελίδες 347, εκδόσεις ΑΒΓΟ, Αθήνα 2008.


Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης -η κυρίαρχη σήμερα εξήγηση της επιστήμης για τη δημιουργία του σύμπαντος- υποστηρίζει ότι ο χώρος και ο χρόνος ξεπήδησαν από την ανυπαρξία πριν από 14 δισεκατομμύρια χρόνια μέσω μιας θερμής και διαστελλόμενης πύρινης σφαίρας άπειρης σχεδόν πυκνότητας.

Στο Αέναο σύμπαν, ο Πολ Στάινχαρντ και ο Νιλ Τούροκ, δύο από τους επιφανέστερους θεωρητικούς φυσικούς του κόσμου, προτείνουν μια διαφορετική, επαναστατική κοσμολογία: αυτό που θεωρούσαμε ώς σήμερα «στιγμή της δημιουργίας», ήταν απλώς ένα επεισόδιο ενός άπειρου κύκλου τιτάνιων συγκρούσεων ανάμεσα στο δικό μας σύμπαν και σ’ έναν παράλληλο κόσμο. Η Μεγάλη Έκρηξη δεν ήταν η αρχή του χρόνου, αλλά μια γέφυρα από ένα παρελθόν γεμάτο ατελείωτα επαναλαμβανόμενους κύκλους εξέλιξης, κάθε ένας από τους οποίους συνοδευόταν από τη δημιουργία νέας ύλης και το σχηματισμό νέων γαλαξιών, αστέρων και πλανητών.

Οι συγγραφείς αφηγούνται τον τρόπο με τον οποίο κατέληξαν στη θεωρία τους -στην οποία έδωσαν το ελληνικό όνομα «Εκπυρωτικό Σύμπαν»- συνδυάζοντας τις νέες ανακαλύψεις της Αστροφυσικής, της Θεωρίας των Υπερχορδών και της Αστρονομίας.

Το Αέναο σύμπαν δίνει απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της σύγχρονης Φυσικής, όπως πού βρίσκεται το 96% του σύμπαντος και γιατί το σύμπαν άρχισε διαστέλλεται μυστηριωδώς με επιταχυνόμενο ρυθμό πριν από 6,3 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο Στίβεν Χώκινγκ δήλωσε σχετικά με το Αέναο Σύμπαν ότι είναι «μια προκλητική εναλλακτική θεώρηση για την ευρέως αποδεκτή εικόνα της Μεγάλης Έκρηξης και για το μέλλον του σύμπαντος».



09 April 2008

Άλλοι κόσμοι, άλλοι άνθρωποι I

...
Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από την Ιαπωνία, όχι πλέον από την Κίνα.

(click)

:

Απειλείται η ελευθερία της διδασκαλίας & έρευνας

...
Ο δημοσιογράφος Μ. Βασιλάκης ανέβασε στο blog του την εξώδικη διαμαρτυρία ενός κοινοβουλευτικού κόμματος (ΛΑΟΣ) εναντίον ελληνικού ΑΕΙ (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), επειδή σε επιστημονικό συνέδριο που οργανώνεται στη Θεσ/νίκη, γίνεται αναφορά στο συγκεκριμένο πολιτικό κόμμα με τον χαρακτηρισμό «ακροδεξιό».

Προσωπικά θεωρώ ότι οι πολιτικοί χαρακτηρισμοί που αποδίδονται στα κόμματα, είναι ξεπερασμένοι. Έτσι θεωρώ το ΚΚΕ άκρως συντηρητικό κόμμα και θα χαρακτήριζα το ΠΑΣΟΚ κεντροδεξιό, πολιτικά περίπου το ίδιο με τη ΝΔ. Μπορεί λοιπόν καθένας να έχει οποιαδήποτε άποψη για ένα πολιτικό κόμμα, ενώ το ίδιο αυτοπροσδιορίζεται διαφορετικά.

Από κει και πέρα, η απειλή για υποβολή μήνυσης ή και η υλοποίηση αυτής της απειλής μεταφέρει το ζήτημα από το πολιτικό στο δικαστικό πεδίο. Ζητείται δηλαδή να αποφασίσει το δικαστήριο αντικειμενικά ποια είναι η «πραγματική» πολιτική τοποθέτηση των κομμάτων.

Είναι βέβαιο ότι κανένα δικαστήριο δεν πρόκειται
να πάρει θέση επί των υποκειμενικών πολιτικών εκτιμήσεων, πολύ περισσότερο κανένας δικαστής δεν πρόκειται να κινήσει δικαστικές ενέργειες εναντίον ενός ΑΕΙ, αφού από το σύνταγμα είναι κατοχυρωμένο ότι η διδασκαλία και έρευνα στα ΑΕΙ είναι ελεύθερη. Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον πυρήνα του λεγόμενου «πανεπιστημιακού ασύλου», το οποίο μερικοί καταλαβαίνουν, δυστυχώς, ως δυνατότητα για κάθε αυθαιρεσία, να καταστρέφουν τη δημόσια περιουσία, να παρεμποδίζουν εκπαιδευτικές και διοικητικές ενέργειες και να εμπορεύονται παράνομα προϊόντα.

Το «πανεπιστημιακό άσυλο» σημαίνει ιστορικά την προστασία από κρατικές και εκκλησιαστικές παρεμβάσεις και αποβλέπει στην ελευθερία διδασκόντων και διδασκομένων να διδάξουν, να διδαχθούν και να ερευνήσουν ό,τι θεωρούν σωστό, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστημονικής και ακαδημαϊκής δεοντολογίας και σύμφωνα με τους νόμους του κράτους. Σ' αυτή την ελευθερία εντάσσεται και η δυνατότητα κάθε Πανεπιστημιακού των κοινωνικών επιστημών να προβεί σε αξιολόγηση της ισχύουσας πολιτικής δομής του κράτους και να εκτιμήσει την πολιτική τοποθέτηση κάθε πολιτικού κόμματος και κάθε πολιτικού ατομικά.

Κι ενώ η προοπτική για δικαστική επίλυση τέτοιων ζητημάτων είναι περίπου μηδενική, ο κίνδυνος από ενέργειες του τύπου που ξεκίνησε το συγκεκριμένο κόμμα, έγκειται στην πιθανότητα να υπάρχουν προθέσεις τρομοκράτησης των αρμοδίων προσώπων και οργάνων του συγκεκριμένου ή άλλων ΑΕΙ, με στόχο να προβούν σε ενέργειες ή παραλείψεις, ώστε να ικανοποιηθούν με εξωεπιστημονικά κριτήρια οι επιθυμίες ενός κομματικού μηχανισμού.

Θα μπορούσε βέβαια το συγκεκριμένο κόμμα να διεκδικήσει το δικαίωμα να παρέμβει εκπρόσωπός του στο συνέδριο, ο οποίος θα υποβάλλει τις απόψεις του για τις πολιτικές θέσεις του κόμματος. Δεν ξέρω αν ζητήθηκε αυτό και με ποιο αποτέλεσμα. Η απειλή όμως ότι «Επιφυλασσόμενοι για τα νόμιμα δικαιώματά μας να προσφύγουμε στην Ελληνική δικαιοσύνη για να προασπίσουμε την φυσιογνωμία του κόμματός μας, κατά παντός υπευθύνου που επιχειρεί τον πολιτικό και κοινωνικό διασυρμό του...» δείχνει ότι επικρατεί η επιθυμία να αποσιωπηθεί μία άποψη που δεν είναι ευχάριστη σε κάποια κοινωνική ομάδα. Με την ίδια λογική κανένα κόμμα, καμιά οργάνωση, κανένα σωματείο, κανένας εκκλησιαστικός μηχανισμός δεν θα επέτρεπε να συζητούνται η ταυτότητά, οι στόχοι και οι πρακτικές τους, επειδή θα θίγονταν από κάποιες κρίσεις και σχόλια.

Η πιθανότητα να αισθανθούν υπό απειλή οι οργανωτές, ομιλητές και συμμετέχοντες στο συνέδριο πρέπει να αποκλειστεί αποφασιστικά. Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι κανένας Πανεπιστημιακός δεν βρίσκεται υπό απειλή για οποιεσδήποτε απόψεις εκφράζει στο πλαίσιο της διδακτικής και ερευνητικής δραστηριότητάς του. Να μην ξεχάσουμε δε ότι η επιβολή των ναζιστών στα γερμανικά ΑΕΙ άρχισε πολύ πριν από την άνοδο του χιτλερικού κόμματος στην εξουσία, με κινητοποιήσεις κομματικών πρακτόρων εναντίον δήθεν «αντιγερμανικών» -εδώ θα λέγαμε «ανθελληνικών»-
δραστηριοτήτων.