(Λίγο αργά το κατάλαβαν!)
20 March 2008
Χουλιγκάνοι της γραφίδας - αρχική συνέντευξη
...
– Η υπέροχη εκδοχή του Έλληνα.
– Αυτό που με χαλάει.
– Προσόν ή μειονέκτημα να είσαι Έλληνας σήμερα;
– Παράγει πολιτισμό ο Έλληνας της νέας εποχής ή μένει κολλημένος σε μια ρητορική ελληνικότητα;
– Με ποια ταυτότητα οι Έλληνες περιέρχονται στον σύγχρονο κόσμο;
Με την ταυτότητα ενός «Τζον Σμιθ», 20χρoνου φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Μίσιγκαν που, επειδή ακούει πως είχε κάποια Ελληνίδα προγιαγιά, παρακολουθεί ένα-δυο νεοελληνικά μαθήματα για να δει αν κάτι τον συνδέει με αυτή τη μακρινή πλευρά της καταγωγής του (περισσότερο, ας πούμε, από την ιταλική ή τη μεξικανική). Αυτό θα αποτελέσει μια προσωπική απόφαση, που θα χρειαστεί χρόνο και δεν ξέρουμε ακόμη πού θα καταλήξει. Η ταυτότητα συνιστά διακύβευμα.
– Το ελληνικό μου «γιατί» κι ένα «πρέπει» που πέταξα.
Αναρωτιέμαι γιατί η δημοκρατία διαπράττει συχνά ύβρη και αυτοκαταστρέφεται. Πέταξα τη σεφερική εντολή: «Δέξου ποιος είσαι. / Το ποίημα… / Θρέψε το με το χώμα και το βράχο που έχεις. / Τα περισσότερα / σκάψε στον ίδιο τόπο να τα βρεις».
– Ο Έλληνας ποιητής μου.
Ο Dionisio conte Salamon, νόθος γιος, γεννημένος Γάλλος πολίτης, εβραϊκής καταγωγής, που έζησε σε ένα βρετανικό προτεκτοράτο μιλώντας Ιταλικά και δεν πήγε στην ελεύθερη Ελλάδα, αφού την βρήκε σε Γερμανούς συγγραφείς.
– Η αδιαπραγμάτευτη ελληνική αλήθεια μου.
Κάθε αλήθεια είναι αδιαπραγμάτευτη και μάλιστα οι ελληνικές. Μια απόλυτη αλήθεια δεν είναι ελληνική, είναι θεοκρατική. Μόνον όποιος στερείται αυτοπεποίθησης έχει ανάγκη την αδιαλλαξία και αρνείται να διαπραγματευθεί.
– Η Οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη – ορίστε την.
Η Οδός των Ελλήνων εκεί που ζω είναι κεντρόφυγος: οδηγεί μακριά και επιζητεί το διαφορετικό. Είναι η οδός εκείνων που έφυγαν από την όποια εστία τους για να γίνουν άλλοι Έλληνες, εκείνων που γίνονται Έλληνες διαφέροντας αλλού. Οι δικοί μου Έλληνες είναι πλάνητες πολίτες του παγκόσμιου Ελληνισμού: δεν έφτασαν στην πατρίδα τους διότι παραμένουν καθ’ οδόν εφευρίσκοντας και ανασκευάζοντάς την. Πατριδογνωσία και πατριδοκλασία είναι αλληλένδετα.
Πριν από μερικές εβδομάδες έγινε εδώ κι εδώ αναφορά στην αντιδικία με βαρείς χαρακτηρισμούς μεταξύ Κώστα Γεωργουσόπουλου (Κ.Γ.), καθηγητή δευτεροβάθμιας εκπ., μεταφραστή αρχαίων κειμένων και συγγραφέα και του Βασίλη Λαμπρόπουλου (Β.Λ.), καθηγητή στην Έδρα Νεοελληνικών Σπουδών Κ. Π. Καβάφη στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν των ΗΠΑ, τον οποίο ο Κ.Γ. χαρακτήρισε, λόγω των γραπτών του και μιας συνέντευξης στην Καθημερινή ως «Μισιγκάνο». Στην αντιδικία αυτή ενεπλάκησαν και άλλοι διανοούμενοι, οι περισσότεροι υπερασπιζόμενοι ευθέως τον Β.Λ.
Αυτή η συνέντευξη στην Καθημερινή δεν υπήρχε στο διαδίκτυο και μόνο όσοι έτυχε να πάρουν στα χέρια το ένθετο τεύχος «Κ» της Καθημερινής, είχαν μπορέσει να την διαβάσουν. Τώρα με ειδοποίησε ο δημοσιογράφος κ. Μανώλης Βασιλάκης ότι βρήκε και δημοσίευσε το κείμενο, το οποίο μου επέτρεψε να μεταφέρω χάριν πληρότητας και στο δικό μου blog. Στις δικές του δημοσιεύσεις θα βρείτε και τη συνέχεια της αντιδικίας με επίθεση του Κ.Γ. εναντίον όλων που τον κατέκριναν - τόσο για το ύφος, όσο και για τις θέσεις του στην αντιδικία του με τον Β.Λ. Δημοσιεύω ευχαρίστως εδώ το κείμενο αυτής της συνέντευξης και ευχαριστώ πολύ τον κ. Μ. Βασιλάκη.
Βασίλης Λαμπρόπουλος: «Με χαλάει η προγονολατρεία που εστιάζεται στις “χαμένες πατρίδες”»
– Η ελληνικότητα είναι αίσθημα ή συνείδηση;
Η «ελληνικότητα» ήταν ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα διανοουμένων του Μεσοπολέμου το οποίο δημιουργήθηκε μετά τον ανεπανόρθωτο τραυματισμό του οικουμενικού Ελληνισμού το 1922. Αντικατέστησε τον κοσμοπολιτισμό ενός Καβάφη με την τοπογραφία ενός Ελύτη, προσφέροντας αίσθημα για συνείδηση. Έτσι, η αισθητική της «ελληνικότητας» έγινε η ηθική του Ελλαδισμού και άνθησε για μισό αιώνα περίπου. Στη δεκαετία του 1990 έχασε και το πολιτιστικό και το πνευματικό της κύρος και σήμερα επιβιώνει μόνο στους χώρους του υψηλού ή δημώδους λαϊκισμού. Αποτελεί πλέον αντικείμενο ιστορικής μελέτης μαζί με παλαιότερα κινήματα, όπως ο Ρομαντισμός και ο Συμβολισμός. Εδώ και είκοσι χρόνια, η διερεύνηση της μείξης και της υβριδικότητας έχει θέσει τις αντιλήψεις περί Ελληνισμού σε μια νέα, πλουσιότατη προβληματική, στην οποία συμβάλλουν τόσο οι τέχνες όσο και οι επιστήμες.
– Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.
– Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.
Το κάλεσμα του κόρνου και η απάντηση του πιάνου στην αρχή του 2ου κοντσέρτου του Μπραμς. Είναι κάτι που εγώ έπλασα ελληνικό κι έτσι λειτουργεί έξω από συμβατικούς προσδιορισμούς.
– Η υπέροχη εκδοχή του Έλληνα.
Ο Έλληνας είναι υπέροχος όταν παύει να χρησιμοποιεί το δεκανίκι της εθνικής ταύτισης και πορεύεται αυτόνομος και γενικά όταν δεν αντλεί ούτε δικαίωση ούτε ενότητα από την προσκόλλησή του σε κάποιο συλλογικό μεγαλείο. Ο υπέροχος Έλλην δεν σε κάνει ποτέ να συνδέεις την υπεροχή με την καταγωγή του.
– Αυτό που με χαλάει.
Η προγονολατρεία που εστιάζεται στις «χαμένες πατρίδες» και συντελεί στο να αγνοούνται οι υπάρχουσες πατρίδες. Η νοσταλγία για Σμύρνη, Αλεξάνδρεια και Οδησσό που ενθαρρύνει την αδιαφορία για Ντιτρόιτ, Μελβούρνη και Τορόντο. Η εμμονή για ό,τι παρήλθε στη Μεσόγειο, που κλείνει τα μάτια σε ό,τι αναπτύσσεται στον Ατλαντικό και στον Ειρηνικό. Η προσκόλληση στην έννοια της αποδημίας ενώ ζούμε στον αιώνα της διασποράς. (Φυσικά και υπήρξε ένας πλούσιος λεβαντίνικος κόσμος, φυσικά και υπάρχει μετανάστευση. Αλλά δεν υπάρχει λόγος να αίρονται σε εθνικά σύμβολα και να μονοπωλούν τον ελληνικό κοσμοπολιτισμό.)
– Προσόν ή μειονέκτημα να είσαι Έλληνας σήμερα;
Προσόν όταν θεωρείται ιδιότητα προς διεκδίκηση, μειονέκτημα όταν εκλαμβάνεται σαν ταυτότητα προς κατοχύρωση.
– Παράγει πολιτισμό ο Έλληνας της νέας εποχής ή μένει κολλημένος σε μια ρητορική ελληνικότητα;
Καθημερινά, εκατομμύρια ανθρώπων παράγουν πολιτισμό αναπτύσσοντας γόνιμο διάλογο με την ελληνική σκέψη, τέχνη κι επιστήμη όλων των εποχών. Ορισμένοι φιλέρευνοι Έλληνες συμμετέχουν ενεργά και ισότιμα σε αυτό τον οικουμενικό διάλογο ενώ άλλοι, από αδράνεια, άγνοια ή αυταρέσκεια, απέχουν.
– Με ποια ταυτότητα οι Έλληνες περιέρχονται στον σύγχρονο κόσμο;
Με την ταυτότητα ενός «Τζον Σμιθ», 20χρoνου φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Μίσιγκαν που, επειδή ακούει πως είχε κάποια Ελληνίδα προγιαγιά, παρακολουθεί ένα-δυο νεοελληνικά μαθήματα για να δει αν κάτι τον συνδέει με αυτή τη μακρινή πλευρά της καταγωγής του (περισσότερο, ας πούμε, από την ιταλική ή τη μεξικανική). Αυτό θα αποτελέσει μια προσωπική απόφαση, που θα χρειαστεί χρόνο και δεν ξέρουμε ακόμη πού θα καταλήξει. Η ταυτότητα συνιστά διακύβευμα.
– Το ελληνικό μου «γιατί» κι ένα «πρέπει» που πέταξα.
Αναρωτιέμαι γιατί η δημοκρατία διαπράττει συχνά ύβρη και αυτοκαταστρέφεται. Πέταξα τη σεφερική εντολή: «Δέξου ποιος είσαι. / Το ποίημα… / Θρέψε το με το χώμα και το βράχο που έχεις. / Τα περισσότερα / σκάψε στον ίδιο τόπο να τα βρεις».
– Ο Έλληνας ποιητής μου.
Ο Dionisio conte Salamon, νόθος γιος, γεννημένος Γάλλος πολίτης, εβραϊκής καταγωγής, που έζησε σε ένα βρετανικό προτεκτοράτο μιλώντας Ιταλικά και δεν πήγε στην ελεύθερη Ελλάδα, αφού την βρήκε σε Γερμανούς συγγραφείς.
– Η αδιαπραγμάτευτη ελληνική αλήθεια μου.
Κάθε αλήθεια είναι αδιαπραγμάτευτη και μάλιστα οι ελληνικές. Μια απόλυτη αλήθεια δεν είναι ελληνική, είναι θεοκρατική. Μόνον όποιος στερείται αυτοπεποίθησης έχει ανάγκη την αδιαλλαξία και αρνείται να διαπραγματευθεί.
– Η Οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη – ορίστε την.
Η Οδός των Ελλήνων εκεί που ζω είναι κεντρόφυγος: οδηγεί μακριά και επιζητεί το διαφορετικό. Είναι η οδός εκείνων που έφυγαν από την όποια εστία τους για να γίνουν άλλοι Έλληνες, εκείνων που γίνονται Έλληνες διαφέροντας αλλού. Οι δικοί μου Έλληνες είναι πλάνητες πολίτες του παγκόσμιου Ελληνισμού: δεν έφτασαν στην πατρίδα τους διότι παραμένουν καθ’ οδόν εφευρίσκοντας και ανασκευάζοντάς την. Πατριδογνωσία και πατριδοκλασία είναι αλληλένδετα.
* Ο Βασίλης Λαμπρόπουλος κατέχει την Έδρα Νεοελληνικών Σπουδών Κ. Π. Καβάφη στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν της Αμερικής.
19 March 2008
Μια αντιδικία για την εκλαΐκευση της επιστήμης
Οι νευρώσεις και η Λογική
(Δρ. Στάθης Λειβαδάς, ΒΗΜΑ 14/3/2008)
Παρατηρούμε ότι, τα τελευταία ιδίως χρόνια, κάποιοι μεγάλοι επιστήμονες κυρίως από τον χώρο των θετικών επιστημών έχουν γίνει ήρωες βιβλίων, κεντρικά πρόσωπα θεατρικών έργων, τώρα τελευταία και... ήρωες των κόμικ! Ας θυμηθούμε για παράδειγμα το θεατρικό έργο προηγούμενης σεζόν με κεντρικό πρόσωπο τον νομπελίστα φυσικό Ρίτσαρντ Φέινμαν και εν συνεχεία αυτό με τραγικό πρωταγωνιστή τον ιδιοφυή λογικο-μαθηματικό Κουρτ Γκέντελ. Ο τελευταίος, μετά θάνατον δυστυχώς και προφανώς παρά τις προθέσεις του, δείχνει να πλησιάζει σιγά-σιγά σχεδόν την αναγνωρισιμότητα του Αϊνστάιν!
Πώς εξηγείται αυτό το κάπως παράδοξο για έναν επιστήμονα του κύρους του, ο οποίος προφανώς το τελευταίο που θα επιθυμούσε θα ήταν να γίνει ήρωας της μαζικής ελαφριάς κουλτούρας; Απλούστατα, αυτό επιτάσσει ακριβώς η λογική της μαζικής κουλτούρας, αυτό το οποίο θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε στον τομέα του βιβλίου, για παράδειγμα, ως λογική του mass marketing.
Υπό το πρίσμα αυτό και με δεδομένο ότι η αρχετυπική εικόνα του Αϊνστάιν ως ιδιοφυούς και ολίγον απόκοσμου αλλά γελαστού επιστήμονα έχει πλέον κορεστεί, δεν είναι παράξενο που η λογική του mass marketing -αναζητώντας κάποια αινιγματική και ιδιόρρυθμη αυτήν τη φορά ιδιοφυΐα, κατά προτίμηση από τον χώρο που «τρομάζει» περισσότερο τον μέσο άνθρωπο δηλ. τα Ανώτερα Μαθηματικά- ήρθε να συναντήσει ιδανικά την εργώδη δραστηριότητα του Έλληνα συγγραφέα Απόστολου Δοξιάδη και τη γοητεία την οποία φαίνεται ότι του εξασκεί ο Κουρτ Γκέντελ. Πολύ περισσότερο βέβαια που η φαντασία του μαζικού κοινού εξάπτεται περισσότερο με την ιστορία ενός ιδιοφυούς, ψυχικά ευάλωτου και αντικοινωνικού μαθηματικού, ο οποίος ασχολείται με δυσεξιχνίαστα πράγματα και πέφτει τελικά θύμα των φοβιών του, παρά με κάποιον εξωστρεφή και κοινωνικά ενεργό επιστήμονα παρόμοιου επιστημονικού αναστήματος, όπως ήταν π.χ. ο Μπέρτραντ Ράσελ.
Η περίπτωση έχει και τα θετικά και τα αρνητικά της: στα θετικά θα μπορούσε κανείς να καταλογίσει το ενδιαφέρον το οποίο δημιουργεί εν προκειμένω ο Απ. Δοξιάδης σε ένα ευρύτερο κοινό για τον κλάδο της Μαθηματικής Λογικής μέσω των μεγάλων μαθηματικών, οι οποίοι την ίδρυσαν και την ανέπτυξαν και από όπου θα μπορούσαν να προκύψουν ενδεχομένως νέοι μαθηματικοί με ενδιαφέρον για τον κλάδο των Μαθηματικών. Αν και αυτό το τελευταίο είναι συζητήσιμο με την... ψυχιατρική αντιμετώπιση των εκπροσώπων της Μαθηματικής Λογικής από τον εν λόγω συγγραφέα. Στα σοβαρά αρνητικά θα μπορούσε να καταλογίσει κανείς, κατά πρώτον, το πόσο είναι δεοντολογική αυτή η μετά θάνατον προβολή των μεγάλων μαθηματικών ως ηρώων της μαζικής κουλτούρας, προφανώς βασισμένης όχι τόσο στο έργο τους όσο στις ατυχείς πτυχές της προσωπικότητάς τους ή στην ασθένειά τους.
Είναι βέβαιο ότι, όπως κάθε σοβαρός επιστήμονας, το τελευταίο που θα ήθελε ο Κουρτ Γκέντελ ή θα ήθελαν οι Λούντβιχ Βιτγκενστάιν, Γκέοργκ Κάντορ κ.ά. θα ήταν η δημοσιότητα, ειδικά αυτού του είδους, και βέβαια η έμμεση «εκμετάλλευσή» τους από τον κ. Απ. Δοξιάδη και τους εκδοτικούς οίκους. Έπειτα, είναι αναμενόμενο ότι η εμποροποίηση στον χώρο του βιβλίου, η οποία μοιραία συνδέεται με τον εντυπωσιασμό και τον κατευθυνόμενο προσανατολισμό του κοινού, οδηγεί ειδικά στον χώρο της επιστήμης σε απλουστεύσεις και πιθανότατα σε ανακρίβειες.
Έτσι π.χ. στη συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής» (της 24/2/08) ο κ. Δοξιάδης συμπεραίνει υπεραπλουστευτικώς και ανακριβώς ότι οι ιδρυτές της Μαθηματικής Λογικής οδηγήθηκαν εκεί ψάχνοντας στον κλάδο αυτό βεβαιότητες για την προσωπική τους ψυχική ανισορροπία! Με άλλα λόγια ισχυρίζεται ανενδοίαστα ότι η Μαθηματική Λογική δημιουργήθηκε «από τις νευρώσεις των δημιουργών της»! Φαίνεται είτε ότι ο κ. Απ. Δοξιάδης δεν γνωρίζει τίποτε για την κρίση των θεμελίων των Μαθηματικών στις αρχές του 20ού αιώνα και το πώς αυτή ήταν κυρίως απότοκος εξελίξεων σε άλλους κλάδους των Μαθηματικών ή ακόμη και της Φυσικής (στην οποία φαντάζομαι δεν υπήρχαν τόσοι πολλοί ψυχοπαθείς) ή απλώς εναρμονίζεται με τη λογική του mass marketing των βιβλίων του.
Πώς εξηγείται αυτό το κάπως παράδοξο για έναν επιστήμονα του κύρους του, ο οποίος προφανώς το τελευταίο που θα επιθυμούσε θα ήταν να γίνει ήρωας της μαζικής ελαφριάς κουλτούρας; Απλούστατα, αυτό επιτάσσει ακριβώς η λογική της μαζικής κουλτούρας, αυτό το οποίο θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε στον τομέα του βιβλίου, για παράδειγμα, ως λογική του mass marketing.
Υπό το πρίσμα αυτό και με δεδομένο ότι η αρχετυπική εικόνα του Αϊνστάιν ως ιδιοφυούς και ολίγον απόκοσμου αλλά γελαστού επιστήμονα έχει πλέον κορεστεί, δεν είναι παράξενο που η λογική του mass marketing -αναζητώντας κάποια αινιγματική και ιδιόρρυθμη αυτήν τη φορά ιδιοφυΐα, κατά προτίμηση από τον χώρο που «τρομάζει» περισσότερο τον μέσο άνθρωπο δηλ. τα Ανώτερα Μαθηματικά- ήρθε να συναντήσει ιδανικά την εργώδη δραστηριότητα του Έλληνα συγγραφέα Απόστολου Δοξιάδη και τη γοητεία την οποία φαίνεται ότι του εξασκεί ο Κουρτ Γκέντελ. Πολύ περισσότερο βέβαια που η φαντασία του μαζικού κοινού εξάπτεται περισσότερο με την ιστορία ενός ιδιοφυούς, ψυχικά ευάλωτου και αντικοινωνικού μαθηματικού, ο οποίος ασχολείται με δυσεξιχνίαστα πράγματα και πέφτει τελικά θύμα των φοβιών του, παρά με κάποιον εξωστρεφή και κοινωνικά ενεργό επιστήμονα παρόμοιου επιστημονικού αναστήματος, όπως ήταν π.χ. ο Μπέρτραντ Ράσελ.
Η περίπτωση έχει και τα θετικά και τα αρνητικά της: στα θετικά θα μπορούσε κανείς να καταλογίσει το ενδιαφέρον το οποίο δημιουργεί εν προκειμένω ο Απ. Δοξιάδης σε ένα ευρύτερο κοινό για τον κλάδο της Μαθηματικής Λογικής μέσω των μεγάλων μαθηματικών, οι οποίοι την ίδρυσαν και την ανέπτυξαν και από όπου θα μπορούσαν να προκύψουν ενδεχομένως νέοι μαθηματικοί με ενδιαφέρον για τον κλάδο των Μαθηματικών. Αν και αυτό το τελευταίο είναι συζητήσιμο με την... ψυχιατρική αντιμετώπιση των εκπροσώπων της Μαθηματικής Λογικής από τον εν λόγω συγγραφέα. Στα σοβαρά αρνητικά θα μπορούσε να καταλογίσει κανείς, κατά πρώτον, το πόσο είναι δεοντολογική αυτή η μετά θάνατον προβολή των μεγάλων μαθηματικών ως ηρώων της μαζικής κουλτούρας, προφανώς βασισμένης όχι τόσο στο έργο τους όσο στις ατυχείς πτυχές της προσωπικότητάς τους ή στην ασθένειά τους.
Είναι βέβαιο ότι, όπως κάθε σοβαρός επιστήμονας, το τελευταίο που θα ήθελε ο Κουρτ Γκέντελ ή θα ήθελαν οι Λούντβιχ Βιτγκενστάιν, Γκέοργκ Κάντορ κ.ά. θα ήταν η δημοσιότητα, ειδικά αυτού του είδους, και βέβαια η έμμεση «εκμετάλλευσή» τους από τον κ. Απ. Δοξιάδη και τους εκδοτικούς οίκους. Έπειτα, είναι αναμενόμενο ότι η εμποροποίηση στον χώρο του βιβλίου, η οποία μοιραία συνδέεται με τον εντυπωσιασμό και τον κατευθυνόμενο προσανατολισμό του κοινού, οδηγεί ειδικά στον χώρο της επιστήμης σε απλουστεύσεις και πιθανότατα σε ανακρίβειες.
Έτσι π.χ. στη συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής» (της 24/2/08) ο κ. Δοξιάδης συμπεραίνει υπεραπλουστευτικώς και ανακριβώς ότι οι ιδρυτές της Μαθηματικής Λογικής οδηγήθηκαν εκεί ψάχνοντας στον κλάδο αυτό βεβαιότητες για την προσωπική τους ψυχική ανισορροπία! Με άλλα λόγια ισχυρίζεται ανενδοίαστα ότι η Μαθηματική Λογική δημιουργήθηκε «από τις νευρώσεις των δημιουργών της»! Φαίνεται είτε ότι ο κ. Απ. Δοξιάδης δεν γνωρίζει τίποτε για την κρίση των θεμελίων των Μαθηματικών στις αρχές του 20ού αιώνα και το πώς αυτή ήταν κυρίως απότοκος εξελίξεων σε άλλους κλάδους των Μαθηματικών ή ακόμη και της Φυσικής (στην οποία φαντάζομαι δεν υπήρχαν τόσοι πολλοί ψυχοπαθείς) ή απλώς εναρμονίζεται με τη λογική του mass marketing των βιβλίων του.
Ο κ. Στ. Λειβαδάς είναι δρ Φιλοσοφίας Μαθηματικών του Πανεπιστημίου των Πατρών.
Η εκλαΐκευση της επιστήμης και οι κατήγοροί της
(Απόστολος Δοξιάδης, 11/3/2008)
Είναι πάγια αρχή μου να μην απαντώ σε κριτικές του έργου μου- οι κριτικοί έχουν το δικαίωμα να εκφράζονται, όπως και οι δημιουργοί. Κάνω όμως εξαίρεση για το σχόλιο «Οι νευρώσεις και η Λογική» στο φύλλο σας της 14ης Μαρτίου 2008, καθώς ο συντάκτης του κ. Λειβαδάς κρίνει ad hominem, με αναφορές στην επάρκεια και στο ήθος μου.
Δεν γνωρίζω τον κ. Λειβαδά ή το έργο του- όποιο και αν υπάρχει. Είναι όμως σίγουρο ότι δεν έχει χρισθεί επίγειος εκπρόσωπος των μεταστάντων πατέρων της σύγχρονης Λογικής ώστε να δικαιούται να αποφαίνεται περί του ποιο «είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελαν» ο Γκέντελ, ο Βίτγκενσταϊν κ.ά., πράγμα που βεβαίως ουδείς είναι σε θέση να ξέρει. Οπως επίσης είναι σίγουρο ότι ο ισχυρισμός του πως το έργο μου είτε στηρίζεται στην άγνοια είτε έχει κίνητρο τη διάθεση «εμπορικής εκμετάλλευσης» των παθών κάποιων σπουδαίων ανθρώπων, σύμφωνα με τα κελεύσματα του «mass marketing» (sic), είναι εντελώς αστήρικτος και, κατά συνέπεια, αήθης.
Η συνάφεια της ψυχοπάθειας με την ιστορία της σύγχρονης λογικής, που τόσο ενόχλησε τον κ. Λ., δεν είναι δικό μου εφεύρημα. Συζητείται για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970 από τον κορυφαίο μαθηματικό Gian-Carlo Rota, ο οποίος θέτει πρώτος, «ανενδοίαστα» και αυτός, όπως πράττω εγώ κατά τον κ. Λ., το ζήτημα της σχέσης λογικής- παράνοιας, ξεκινώντας από το βεβαιωμένα βαρύ ψυχιατρικό ιστορικό πέντε βασικών θεμελιωτών της. Πιστεύοντας ότι συμβάλλω στην αναζήτηση των αιτιών αυτής της σχέσης, αναζήτηση στην οποία έκτοτε έχουν πάρει θέση σοβαροί διανοητές, έγραψα το βιβλίο «Από την παράνοια στους αλγόριθμους» (Ίκαρος, 2006), που περιέχει μεταξύ άλλων ένα δοκίμιο 300 σελίδων όπου με στοιχεία και επιχειρήματα συζητώ κάποιες απόψεις της κρίσης της θεμελίωσης των μαθηματικών υπό αυτή τη σκοπιά. (Παρεμπιπτόντως, το βιβλίο βρίσκεται ακόμη στη δεύτερη έκδοση, άρα αν απέβλεπα, είτε εγώ είτε οι εκδότες, στο «mass marketing» διά του γαργαλήματος των ποταπών ενστίκτων της «κατευθυνόμενης» άμυαλης μάζας που ο κ. Λ. θεωρεί φυσικό αποδέκτη του έργου μου, μάλλον απέτυχα.) Και το ίδιο θέμα συζητείται στο βιβλίο μου Logicomix, που αποτελεί το αντικείμενο του άρθρου της συντάκτριάς σας κυρίας Κατερίνας Δαφέρμου, που τόσο έθιξε την επιστημονική ευαισθησία του κ. Λ. Το βιβλίο αυτό γράφουμε με τον κορυφαίο θεωρητικό της πληροφορικής, καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ κ. Χρίστο Παπαδημητρίου, ο οποίος αυτόματα μετέχει ή της άγνοιάς μου ή της εκμεταλλευτικής μου διάθεσης - εκτός αν ο κ. Λ. θεωρεί ότι τον αποπλάνησα.
Το Logicomix δεν έχει ακόμη εκδοθεί και άρα κανείς δεν μπορεί να το κρίνει μετά λόγου γνώσεως, αδιάβαστο. Ετσι, εντάσσω την επίθεση εναντίον μου στην, ευτυχώς περιορισμένη, τάση της απόρριψης φωνών που καταπιάνονται με θέματα της επιστήμης με ακροατήριο το ευρύτερο κοινό, υπερβαίνοντας κάποια ακαδημαϊκά ή συντεχνιακά στεγανά, όπως κάνω εγώ με το έργο μου. Η τάση αυτή είναι επιεικώς ελιτίστικη και συχνότερα, απλώς, σκοταδιστική. (Φυσικά, για να είναι ελιτίστικη, προϋπόθεση είναι να εκφράζει μέλος κάποιας ελίτ.) Παρά ταύτα, αν υπηρετείται με γνώση και επιχειρήματα, μπορούμε να τη συζητήσουμε. Οταν όμως εκφράζεται ανενημέρωτα και χυδαία, όπως εν προκειμένω, αξίζει απλώς καταγγελίας.
Δεν γνωρίζω τον κ. Λειβαδά ή το έργο του- όποιο και αν υπάρχει. Είναι όμως σίγουρο ότι δεν έχει χρισθεί επίγειος εκπρόσωπος των μεταστάντων πατέρων της σύγχρονης Λογικής ώστε να δικαιούται να αποφαίνεται περί του ποιο «είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελαν» ο Γκέντελ, ο Βίτγκενσταϊν κ.ά., πράγμα που βεβαίως ουδείς είναι σε θέση να ξέρει. Οπως επίσης είναι σίγουρο ότι ο ισχυρισμός του πως το έργο μου είτε στηρίζεται στην άγνοια είτε έχει κίνητρο τη διάθεση «εμπορικής εκμετάλλευσης» των παθών κάποιων σπουδαίων ανθρώπων, σύμφωνα με τα κελεύσματα του «mass marketing» (sic), είναι εντελώς αστήρικτος και, κατά συνέπεια, αήθης.
Η συνάφεια της ψυχοπάθειας με την ιστορία της σύγχρονης λογικής, που τόσο ενόχλησε τον κ. Λ., δεν είναι δικό μου εφεύρημα. Συζητείται για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970 από τον κορυφαίο μαθηματικό Gian-Carlo Rota, ο οποίος θέτει πρώτος, «ανενδοίαστα» και αυτός, όπως πράττω εγώ κατά τον κ. Λ., το ζήτημα της σχέσης λογικής- παράνοιας, ξεκινώντας από το βεβαιωμένα βαρύ ψυχιατρικό ιστορικό πέντε βασικών θεμελιωτών της. Πιστεύοντας ότι συμβάλλω στην αναζήτηση των αιτιών αυτής της σχέσης, αναζήτηση στην οποία έκτοτε έχουν πάρει θέση σοβαροί διανοητές, έγραψα το βιβλίο «Από την παράνοια στους αλγόριθμους» (Ίκαρος, 2006), που περιέχει μεταξύ άλλων ένα δοκίμιο 300 σελίδων όπου με στοιχεία και επιχειρήματα συζητώ κάποιες απόψεις της κρίσης της θεμελίωσης των μαθηματικών υπό αυτή τη σκοπιά. (Παρεμπιπτόντως, το βιβλίο βρίσκεται ακόμη στη δεύτερη έκδοση, άρα αν απέβλεπα, είτε εγώ είτε οι εκδότες, στο «mass marketing» διά του γαργαλήματος των ποταπών ενστίκτων της «κατευθυνόμενης» άμυαλης μάζας που ο κ. Λ. θεωρεί φυσικό αποδέκτη του έργου μου, μάλλον απέτυχα.) Και το ίδιο θέμα συζητείται στο βιβλίο μου Logicomix, που αποτελεί το αντικείμενο του άρθρου της συντάκτριάς σας κυρίας Κατερίνας Δαφέρμου, που τόσο έθιξε την επιστημονική ευαισθησία του κ. Λ. Το βιβλίο αυτό γράφουμε με τον κορυφαίο θεωρητικό της πληροφορικής, καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ κ. Χρίστο Παπαδημητρίου, ο οποίος αυτόματα μετέχει ή της άγνοιάς μου ή της εκμεταλλευτικής μου διάθεσης - εκτός αν ο κ. Λ. θεωρεί ότι τον αποπλάνησα.
Το Logicomix δεν έχει ακόμη εκδοθεί και άρα κανείς δεν μπορεί να το κρίνει μετά λόγου γνώσεως, αδιάβαστο. Ετσι, εντάσσω την επίθεση εναντίον μου στην, ευτυχώς περιορισμένη, τάση της απόρριψης φωνών που καταπιάνονται με θέματα της επιστήμης με ακροατήριο το ευρύτερο κοινό, υπερβαίνοντας κάποια ακαδημαϊκά ή συντεχνιακά στεγανά, όπως κάνω εγώ με το έργο μου. Η τάση αυτή είναι επιεικώς ελιτίστικη και συχνότερα, απλώς, σκοταδιστική. (Φυσικά, για να είναι ελιτίστικη, προϋπόθεση είναι να εκφράζει μέλος κάποιας ελίτ.) Παρά ταύτα, αν υπηρετείται με γνώση και επιχειρήματα, μπορούμε να τη συζητήσουμε. Οταν όμως εκφράζεται ανενημέρωτα και χυδαία, όπως εν προκειμένω, αξίζει απλώς καταγγελίας.
18 March 2008
Ένα χαμένο πορτραίτο του Mozart;
...
Ο πίνακας δείχνει στο προφίλ έναν άντρα με καθαρά χαρακτηριστικά και στιβαρό πιγούνι. Φοράει κόκκινο σακάκι και έχει στο κεφάλι του επιμελημένη περούκα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Eisen πρέπει ο Μότσαρτ να είναι σ’ αυτή την απεικόνιση 27 ετών, ακριβώς στο σκαλοπάτι για τις μεγάλες επιτυχίες του στη Βιέννη.
Ο Eisen θεωρεί ότι πρόκειται για το σημαντικότερο από τα μέχρι σήμερα πορτραίτα του Μότσαρτ. Ο εντοπισμός και η πιστοποίησή του οφείλεται σε μια σειρά από τυχαία αλλά ευτυχή γεγονότα.
Ένας Αμερικάνος συλλέκτης έργων τέχνης και ερασιτέχνης μουσικός αγόρασε στο διάστημα 2003-2005 στην Ιταλία διάφορα οικογενειακά κειμήλια, ανάμεσά τους μια τράπουλα, μια βίβλο και ένα μασονικό ξίφος. Όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, ο πωλητής ήταν απόγονος του Johann Lorenz Hagenauer, εμπόρου από το Salzburg, για τον οποίο είναι γνωστό ότι ήταν στενά συνδεδεμένος με την οικογένεια Μότσαρτ. Σ’ αυτόν τον Hagenauer ανήκε, μεταξύ άλλων, το σπίτι στην Getreidegasse του Salzburg, όπου γεννήθηκε ο Μότσαρτ.
Ο μελετητής Cliff Eisen βρήκε στην αλληλογραφία του πατέρα Leopold Mozart με τον ιδιοκτήτη του σπιτιού στη Getreidegasse, όταν η οικογένεια του διάσημου μουσικού έλειπε σε καλλιτεχνικές περιοδείες, στοιχεία που δείχνουν ότι ο Hagenauer είχε στην κατοχή του διάφορα προσωπικά είδη των Μότσαρτ. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι ο Hagenauer κατείχε και το συγκεκριμένο πορτραίτο του Μότσαρτ που έχει σημειωμένο το έτος ολοκλήρωσής του 1783.
Πιθανολογείται ότι ο Hickel, ο οποίος ανήκε στην ίδια μασονική στοά με τον Μότσαρτ, δώρισε το πορτραίτο στο διάσημο μουσουργό, επειδή αυτός συνέθεσε τη σερενάτα ΚV 375 για πνευστά, για ένα από τα μέλη της οικογένειας του ζωγράφου.
Σημαντικό είναι επίσης ότι ένα κόκκινο σακάκι, όπως αυτό στο πορτραίτο, αναφέρεται σε μια επιστολή του 1782, στην οποία ρωτάει ο συνθέτης τη βαρόνη von Waldstädten, πού μπορεί να αγοράσει ένα κόκκινο σακάκι που του «γαργαλάει την καρδιά».
17 March 2008
Τι είναι αριστερά;
(του Νίκου Δήμου, Lifo, 29/2/2008)
Επειδή οι λέξεις φθείρονται από την πολλή χρήση - ας επιχειρήσω μία ανανέωση των όρων Αριστερά - Δεξιά.Οι πρώτοι αριστεροί ήταν αστοί. Εκείνοι ήταν τότε οι επαναστάτες. Η Αριστερά γεννήθηκε στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, πριν την Επανάσταση, όταν οι αριστοκράτες και ο Κλήρος πήραν τα δεξιά έδρανα και οι αστοί τα αριστερά.
Που ουσιαστικά σημαίνει πως από την αρχή αριστεροί ήταν εκείνοι που ήθελαν να αλλάξουν τα πράγματα, ενώ δεξιοί όσοι επέλεγαν τη συντήρηση. Και σήμερα αυτό είναι για μένα το κριτήριο. Χαμογελάω όταν μερικές φορές βλέπω τη Δεξιά να επιχειρεί μεταρρυθμίσεις και την Αριστερά να γαντζώνεται στο υπάρχον...
Πριν χρόνια έγραφα: Πρώτο χαρακτηριστικό του αριστερού είναι η αναζήτηση και δεύτερο η βούληση για ανατροπή. Βέβαια, εφόσον ψάχνει, δεν αποδέχεται δόγματα, τσιτάτα, ιδεολογίες, έτοιμες λύσεις. (Αυτά ανήκουν στους συντηρητικούς.) Είναι ανοιχτός σε όλες τις σκέψεις. Σαν τον επιστήμονα μελετάει, δοκιμάζει, αναθεωρεί. Αποδέχεται το λάθος.
Από αυτό προκύπτει ότι, αντίθετα με την καθιερωμένη άποψη, η Αριστερά δεν είναι ιδεολογία - είναι στάση ζωής. Ανησυχία και ευαισθησία. Αυτός που πιστεύει σε μία ιδεολογία (ακόμα και στο μαρξισμό) δύσκολα μπορεί να είναι αριστερός. Γιατί ο αγώνας του αποσκοπεί περισσότερο στην επικράτηση της ιδεολογίας του και λιγότερο στην απελευθέρωση και την ευτυχία των ανθρώπων.
Ο πραγματικός αριστερός δεν πιστεύει σε δόγματα αλλά σε αξίες. Πιστεύει στην ελευθερία. Στην αλήθεια. Στη δικαιοσύνη. Σίγουρα ενδιαφέρεται για ισότητα - αλλά ισότητα με ελευθερία. (Αν χαθεί η ελευθερία, η ισότητα γίνεται ισότητα φυλακής.) Μόνο η ελευθερία οδηγεί στην ουσιαστική ισότητα. Διότι εμπεριέχει και την ελευθερία από διακρίσεις.
Αλλά εγώ θα έθετα στην κορυφή των αξιών την έννοια αξιοπρέπεια. Κι ας μοιάζει «αστική». Το να δώσεις σε κάθε άνθρωπο αξιοπρέπεια σε κάθε στιγμή - να ο δικός μου ορισμός της Αριστεράς.
Δεν είναι τυχαίο ότι το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια είναι το πρώτο στη Χάρτα Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ...
Subscribe to:
Posts (Atom)